Τις προάλλες ανανέωσα την κάρτα των δέκα διαδρομών στο μετρό· τυχαία πρόσεξα την απόδειξη, η οποία στο κάτω μέρος έγραφε: «Απολαύστε το ταξίδι σας». Για να πω την αλήθεια, βρήκα υπερβολική την επιλογή του ρήματος. Απόλαυση είναι η διαδρομή ώς την πλατεία Αττικής, μέσα σε βαγόνια ασφυκτικά γεμάτα;
Εξάλλου, συχνά διαβάζουμε ότι ο τάδε ποδοσφαιριστής ή άλλος ημιδιάσημος «απόλαυσε» τον καφέ του σε παραλιακή καφετέρια. Και βέβαια, όταν έρχεται η παραγγελία μας, η σχεδόν τυποποιημένη φράση που ακούμε από τη σερβιτόρα ή τον σερβιτόρο είναι «Καλή σας απόλαυση!». Πολλοί έχουν χλευάσει την ευχή αυτή, θεωρώντας ότι αποτελεί πλεονασμό: υπάρχει «κακή απόλαυση;» αναρωτιούνται. «Η απόλαυση είναι εξ ορισμού κάτι καλό».
Η «καλή απόλαυση» είναι σχετικά καινούργια μόδα. Πριν από 20 χρόνια νομίζω πως δεν ακουγόταν καθόλου, ενώ η ορμητική της εξάπλωση συμβαίνει την τελευταία δεκαετία. Δεν συμφωνώ όμως με όσους τη θεωρούν γλωσσικό σφάλμα. Ούτε εμένα μου αρέσει η ευχή, αλλά την απορρίπτω για άλλους λόγους, όχι επειδή δήθεν είναι πλεοναστική.
Δεν μου αρέσει η ευχή «καλή απόλαυση» καταρχάς επειδή μου φαίνεται απλό εμπορικό τέχνασμα που το διδάσκουν μανατζαραίοι σε ανυπεράσπιστους εργαζομένους. Αλλά, όπως υπαινίχθηκα και στην αρχή, η βασική μου αντίρρηση είναι πως βρίσκω κωμική και πομπώδη τη χρήση της λέξης «απόλαυση», μια λέξη που την έχω σε μεγάλη υπόληψη και τη φυλάω για ακριβά πράγματα, να μην τριφτεί και φθαρεί – δεν τη χαλαλίζω για έναν καφέ!
Ομως δεν βρίσκω πως είναι πλεονασμός η «καλή απόλαυση», ούτε βέβαια και η εντελώς καθιερωμένη «καλή επιτυχία» που κάποιοι επίσης επικρίνουν. Νομίζω μάλιστα πως όσοι θεωρούν «γλωσσικό λάθος» την έκφραση δείχνουν λειψή γνώση της γλώσσας. Η γλώσσα δεν είναι μαθηματικά. Η γλώσσα, ιδίως στις παγιωμένες της εκφράσεις, θέλει και την επανάληψη, θέλει και τον πλεονασμό, θέλει και την υπερβολή.
Πολλές απολύτως καθιερωμένες εκφράσεις, αν τις εξετάσουμε με τον μεγεθυντικό φακό του σαράφη, θα τις βρούμε πλεοναστικές. Βγες έξω, λέμε σε κάποιον. Το «έξω», θα πει ο σαράφης, είναι περιττό. Μπορεί να βγει κανείς μέσα; Κι όμως, κανείς δεν θα το θεωρούσε λαθεμένο – αν μη τι άλλο, δίνει έμφαση.
Κι έπειτα, όταν ευχόμαστε «καλή επιτυχία» ή «καλή απόλαυση», το επίθετο «καλός» δεν προσδιορίζει το πρόσημο της επιτυχίας ή απόλαυσης (καλή ή κακή) αλλά την πραγματοποίησή της, τον ερχομό της: καλώς να έρθει!
Αλλά τι τα θέλετε, κάποιοι επιδιώκουν να βρίσκουν λάθη σε καθιερωμένες εκφράσεις και χρήσεις διότι θέλουν να ξεχωρίσουν από τον πολύ κόσμο όχι για όσα λένε, αλλά επειδή τηρούν κάποιους κανόνες, αυθαίρετους και δικής τους κατασκευής.
Κατά τα άλλα, στην εποχή μας οι προσταγές του μάρκετινγκ επιβάλλουν, το κάθε τι που προσφέρεται, αφού δεν μπορεί να είναι, τουλάχιστον να λέγεται απόλαυση. Αφού λοιπόν δεν μπορείτε να απολαύσετε διακοπές στη Σαντορίνη, απολαύστε το ταξίδι σας ίσαμε την Πανόρμου!
-320x213.jpg)
