«Σκοπός, ισχυρό ρεύμα πολιτικής αλλαγής»

Αύριο έρχεται η «Ιθάκη» στη Θεσσαλονίκη και μεταξύ εκείνων που θα παρουσιάσουν το βιβλίο του Αλέξη Τσίπρα, θα είναι και ο πανεπιστημιακός Αρης Στυλιανού. Συζητάμε μαζί του για την πολιτική συγκυρία και ο συνομιλητής μας είναι αποκαλυπτικός για τα επόμενα βήματα του πρώην πρωθυπουργού, αλλά και αιχμηρός για το πολιτικό εγχείρημα της Μαρίας Καρυστιανού.

● Μία ημέρα πριν από την παρουσίαση της «Ιθάκης» στην πόλη σας, έχει καταφέρει να γίνει το κεντρικό θέμα συζήτησης στα… πηγαδάκια. Τι να περιμένουμε αύριο, κύριε καθηγητά;

Η εμπειρία έχει δείξει πως κάθε παρουσίαση του βιβλίου του πρώην πρωθυπουργού, Αλέξη Τσίπρα, παράγει και ένα πολιτικό γεγονός. Είναι λογικό επομένως η αυριανή εκδήλωση να προκαλεί το ενδιαφέρον των αριστερών και προοδευτικών ανθρώπων, των ενεργών πολιτών, του συνόλου των ΜΜΕ, καθώς και όλης της κοινωνίας της Θεσσαλονίκης. Πιστεύω ότι θα διεξαχθεί μια ζωντανή και ενδιαφέρουσα συζήτηση μέσα από τον πολύπλευρο σχολιασμό της «Ιθάκης», αλλά και ότι είναι πολύ πιθανό να προκύψουν πολιτικές ειδήσεις μέσα από την ομιλία του Τσίπρα. Σε κάθε περίπτωση, το βέβαιο είναι πως το κοινό που θα έρθει να παρακολουθήσει την εκδήλωση στο «Ολύμπιον» δεν πρόκειται να πλήξει.

● Στο πολιτικό σκηνικό κυριαρχούν τρία στοιχεία: η διάρρηξη των σχέσεων μεταξύ της κυβέρνησης και της συντριπτικής πλειονότητας των πολιτών, η πολυδιάσπαση στον χώρο της αντιπολίτευσης, η είσοδος στην πολιτική της συμπολίτισσάς σας, κυρίας Καρυστιανού. Πώς προβλέπονται οι εξελίξεις στο εξής, κατά την άποψή σας;

Το έτος που διανύουμε θα είναι σίγουρα προεκλογικό, ίσως και εκλογικό. Τούτο σημαίνει ότι η κυβέρνηση της Ν.Δ. θα προσπαθήσει να «τα δώσει όλα» για να εξασφαλίσει τρίτη τετραετία, κάτι που ωστόσο φαντάζει εξαιρετικά απίθανο. Πράγματι, το κυβερνητικό σύστημα εξουσίας βρίσκεται σε αποδρομή και παρουσιάζεται καθημερινά ολοένα πιο αδύναμο. Αυτό το σύστημα, που για πέντε χρόνια στηριζόταν σε μια πολυσυλλεκτική συναίνεση, έχει έρθει πλέον αντιμέτωπο με ευρεία κοινωνική απονομιμοποίηση και με γενικευμένη λαϊκή δυσαρέσκεια. Το ποσοστό πρόθεσης ψήφου υπέρ της Ν.Δ. στις δημοσκοπήσεις φαίνεται να μην πλησιάζει ούτε το 25%. Ασφαλώς, προς το παρόν υφίστανται ο κατακερματισμός και η αδυναμία της προοδευτικής αντιπολίτευσης, αλλά καμία κυβέρνηση δεν μπορεί να σταθεί όταν έχει απέναντί της (όπως δείχνουν και οι δυναμικές κινητοποιήσεις των αγροτών το τελευταίο διάστημα) τη λαϊκή αποδοκιμασία. Αποδοκιμασία που γιγαντώνεται εξαιτίας της πρωτοφανούς ακρίβειας (κυρίως στα τρόφιμα, στα είδη πρώτης ανάγκης και στην ενέργεια), της γενικευμένης διαφθοράς (σκάνδαλα ΟΠΕΚΕΠΕ και υποκλοπών), αλλά και της εξοργιστικής συγκάλυψης για τα Τέμπη και της παραγραφής κάθε κυβερνητικής ευθύνης για όλα τα σκάνδαλα. Θεωρώ πως οι πολιτικές εξελίξεις το 2026 θα είναι ραγδαίες, αρχίζοντας από τη δημιουργία νέων πολιτικών σχηματισμών. Ενα κόμμα Σαμαρά δεν φαντάζει πια τόσο πιθανό ενδεχόμενο, ενώ το μεγάλο ερωτηματικό αφορά το λεγόμενο «κόμμα Καρυστιανού». Νομίζω πως είναι ακόμα νωρίς για να προδικάσουμε τις κινήσεις του στενού κύκλου ανθρώπων που επηρεάζουν την κυρία Καρυστιανού. Δυστυχώς, η κατεύθυνση που παίρνει αυτή η πολιτική πρωτοβουλία δεν μοιάζει να είναι προοδευτική, κάθε άλλο. Βλέπουμε να ξεπροβάλλει ένα κίνημα διαμαρτυρίας, το οποίο ωστόσο φαίνεται να έχει σαφή συντηρητικά χαρακτηριστικά: εθνικιστικά, θρησκόληπτα, συνωμοσιολογικά, ανορθολογικά. Με λίγα λόγια, συντίθεται από ιδεολογικά στοιχεία που συναντούμε στις διάφορες εκδοχές της Ακροδεξιάς.

● Πολλοί, ωστόσο, αναμένουν την επόμενη, μετά το βιβλίο, κίνηση από τον Αλέξη Τσίπρα: την ανακοίνωση ίδρυσης πολιτικού φορέα. Μπορεί να αποτελέσει, πιστεύετε, τη λύση στον πολιτικό γρίφο;

Είμαι πεπεισμένος ότι ο καθοριστικός παράγοντας που μπορεί να αλλάξει ριζικά το πολιτικό σκηνικό ακούει στο όνομα Αλέξης Τσίπρας. Ο πρώην πρωθυπουργός, μετά τη γενναία του κίνηση να παραιτηθεί από βουλευτής, δημοσίευσε την «Ιθάκη» πετυχαίνοντας ρεκόρ πωλήσεων και ενδιαφέροντος. Στις παρουσιάσεις του βιβλίου, με τις ομιλίες του κατέστησε σαφές ότι σκοπεύει να επανέλθει στον ενεργό πολιτικό στίβο. Το πότε ακριβώς και με ποιον τρόπο παραμένουν άδηλα, ωστόσο μπορούμε εύλογα να σκεφτούμε ότι κάτι τέτοιο θα συμβεί σχετικά σύντομα. Το ειδικό βάρος και η προσωπικότητα του Τσίπρα μπορεί να γίνουν ο καταλύτης για να διαμορφωθούν οι όροι μιας ουσιαστικής αναδιάταξης του πολιτικού σκηνικού και μιας ισχυρής έκφρασης της δημοκρατικής παράταξης, ως εναλλακτικής στη σημερινή εξουσία. Ούτως ώστε να προκύψει ως αντίπαλο δέος ένας πόλος ο οποίος θα συγκροτηθεί από τη δημιουργία ενός ισχυρού ρεύματος πολιτικής αλλαγής, με βάση ένα αξιόπιστο προοδευτικό πρόγραμμα διακυβέρνησης. Για μια δίκαιη κοινωνία σε ένα σύγχρονο κράτος, που θα έχει συνεκτικό στρατηγικό σχέδιο, θα στηρίζει αξιόπιστες υποδομές και θα μεριμνά για την πολύπλευρη ασφάλεια, τη βιώσιμη ανάπτυξη και την κοινωνική δικαιοσύνη.

● Είστε, ταυτόχρονα, μέλος του Επιστημονικού Συμβουλίου του Ινστιτούτου Αλέξη Τσίπρα. Να περιμένουμε να δούμε ένα πολιτικό πρόγραμμα και, αν ναι, σε ποιο χρονοδιάγραμμα;

Στο Επιστημονικό Συμβούλιο του Ινστιτούτου Αλέξη Τσίπρα εργαζόμαστε ήδη σε θεματικές ομάδες, ώστε να διαμορφώσουμε γενικές κατευθύνσεις για δημόσιες πολιτικές σε όλους τους επιμέρους τομείς. Πιστεύω ότι θα έχουμε απτά αποτελέσματα προς τα τέλη Φεβρουαρίου. Τώρα, από τη στιγμή που ο πρώην πρωθυπουργός, μαζί με τους συνεργάτες του, θα αποφασίσει να ιδρύσει έναν νέο πολιτικό φορέα, ασφαλώς και θα παρουσιάσει στον ελληνικό λαό μια νέα πολιτική πρόταση, ένα συγκροτημένο καινοτόμο πρόγραμμα διακυβέρνησης. Το χρονοδιάγραμμα νομίζω ότι είναι σφιχτό, αλλά όχι ασφυκτικό. Επειδή οι βουλευτικές εκλογές δεν απέχουν πολύ, επειδή δηλαδή στο βάθος του ορίζοντα μπορούμε ήδη να διακρίνουμε αχνά τις κάλπες, εκτιμώ ότι όλα θα πρέπει να είναι έτοιμα μέχρι τον ερχόμενο Μάρτιο-Απρίλιο.

● Δεδομένου ότι το κοινωνικό συμβόλαιο είναι στα επιστημονικά ενδιαφέροντά σας, ποιο είναι το κοινωνικό συμβόλαιο στην Ελλάδα του 21ου αιώνα;

Στην Ελλάδα, το κοινωνικό συμβόλαιο της Μεταπολίτευσης έχει καταρρεύσει, οπότε χρειαζόμαστε επειγόντως μια νέα Μεταπολίτευση. Υπάρχει μεγάλη ανάγκη για τη διαμόρφωση ενός νέου κοινωνικού συμβολαίου στην Ελλάδα, στην Ευρώπη και στον κόσμο. Αυτό το κοινωνικό συμβόλαιο πρέπει να ανταποκρίνεται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο στα επίδικα του 21ου αιώνα, ο οποίος ήδη διανύει το δεύτερο τέταρτό του. Το κοινωνικό συμβόλαιο που έχουμε σήμερα ανάγκη είναι ένα συμβόλαιο ειρήνης και δημοκρατίας, ελευθερίας και ισότητας, κοινωνικής δικαιοσύνης και αλληλεγγύης, πράσινης μετάβασης και σωτηρίας του πλανήτη. Με δυο λόγια, ένα κοινωνικό συμβόλαιο δημοκρατικό και σοσιαλιστικό.