Το νέο Μνημόνιο ζητάει να περικοπεί ακόμη μισή μονάδα του ΑΕΠ από την ετήσια συνταξιοδοτική δαπάνη (περίπου 900.000 ευρώ), λέει ο υπουργός Εργασίας Γιώργος Κατρούγκαλος, εξηγώντας ότι ήδη η υποχρεωτική «προσαρμογή» που ζητούν οι δανειστές έχει επιτευχθεί.
Πάντως οι όποιες περικοπές δεν θα είναι οριζόντιες, σε καμιά περίπτωση, και είναι πιθανόν να αποφευχθούν με ισοδύναμες εξοικονομήσεις και εισπράξεις εισφορών.
Το πόρισμα της επιτροπής «σοφών» δεν αποτελεί θέση της κυβέρνησης αλλά και δεν έχει σχέση με το νεοφιλελεύθερο μοντέλο της Χιλής.
Η ουσία, κατά τον υπουργό, είναι να ενοποιηθεί και να εξορθολογιστεί το λεηλατημένο και άδικο από τις παλαιοκομματικές κυβερνήσεις Ν.Δ. και ΠΑΣΟΚ δημόσιο ασφαλιστικό σύστημα, χωρίς να θυσιάζονται τα δικαιώματα της νέα γενιάς
Η πρόταση της επιτροπής δεν περιγράφει «μοντέλο Χιλής», όπως ανεύθυνα γράφεται κατά κόρον τελευταία, αλλά το σουηδικό μοντέλο που αποτέλεσε οδηγό για τις πρόσφατες μεταρρυθμίσεις σε όλη την Ευρώπη. Το ασφαλιστικό θα αποτελέσει την πρώτη μεταρρύθμιση του ΣΥΡΙΖΑ και ο ΣΥΡΙΖΑ μόνο μεταρρυθμίσεις με κοινωνικό πρόσημο θα επιχειρήσει
● Τα μέτρα που εισηγείται το πόρισμα «των σοφών» οδηγούν σε μείωση όλες τις κατηγορίες συντάξεων, ανεξάρτητα από το πόσο «δίκαια» θα κατανεμηθούν αυτές οι μειώσεις. Το ίδιο ισχύει αντιστρόφως και για τις αυξήσεις στις εισφορές. Εχετε σκεφτεί κάτι εναλλακτικό για να αποφευχθεί αυτή η εξέλιξη; Σας επιτρέπουν κάτι τέτοιο οι δεσμεύσεις του τρίτου Μνημονίου για μειώσεις της δαπάνης του προϋπολογισμού για συντάξεις και πρόνοια; Πόσο είναι ακριβώς το ποσό που κατά το Μνημόνιο πρέπει η χώρα να κόψει από το ασφαλιστικό;
Να ξεκαθαρίσω από την αρχή ότι το πόρισμα της Επιτροπής Μεταρρύθμισης δεν αποτελεί την κυβερνητική πρόταση για το ασφαλιστικό, αλλά το τεχνοκρατικό έναυσμα του αναγκαίου δημόσιου διαλόγου. Σε κάθε περίπτωση, προσοχή στην παραπληροφόρηση: το πόρισμα δεν περιλαμβάνει προτάσεις για μειώσεις.
Εισηγείται τον εξορθολογισμό του ασφαλιστικού συστήματος με την ομοιογενοποίηση των πολλαπλών κανόνων απονομής συντάξεων που ισχύουν σήμερα.
Αυτό είναι προφανώς μέτρο που ενισχύει την ισότητα μεταξύ των ασφαλισμένων και τον αναδιανεμητικό χαρακτήρα της κοινωνικής ασφάλισης, εφόσον η ρήτρα αναπλήρωσης είναι μεγαλύτερη για τους χαμηλούς μισθούς.
Αντιθέτως, στο Μνημόνιο υφίσταται δέσμευση για μείωση της συνολικής κρατικής δαπάνης για το συνταξιοδοτικό σύστημα κατά 1% του ΑΕΠ για το έτος 2016.
Το μεγαλύτερο μέρος της προσαρμογής αυτής έχει επιτευχθεί με την εισφορά υπέρ του συστήματος υγείας και την αναπροσαρμογή των ορίων ηλικίας, που ήδη ψηφίστηκαν.
Η λιγότερη από μισή ποσοστιαία μονάδα του ΑΕΠ που απομένει μπορεί να καλυφθεί είτε με μείωση της συνταξιοδοτικής δαπάνης είτε με την εύρεση συμπληρωματικών πόρων για την ασφάλιση, εκτός του κρατικού προϋπολογισμού.
Πάντως, πρόθεση της κυβέρνησης είναι να μην προχωρήσει σε ακόμη μία (την ενδέκατη!) οριζόντια μείωση συντάξεων, αλλά να εξοικονομήσει πόρους και δαπάνες από τη νέα αρχιτεκτονική του συστήματος.
● Το πόρισμα μας λέει εν ολίγοις ότι το βασικό πρόβλημα βιωσιμότητας του ασφαλιστικού συστήματος προέκυψε από την πελατειακή χρήση του κατά τη μεταπολιτευτική περίοδο. Δεν λέει κουβέντα για τη λεηλασία των πόρων του μέσω των σκανδάλων του Χρηματιστηρίου το 2000, των «δομημένων ομολόγων», της εισφοροδιαφυγής και πολύ περισσότερο του PSI. Συμφωνείτε με αυτή την επιλεκτική «μνήμη» των «σοφών»; Κι αν όχι, τι θα προβλέψετε για να ανακτηθούν οι λεηλατημένοι πόροι της κοινωνικής ασφάλισης;
Συμφωνώ μαζί σας ότι η κακοδιαχείριση και η καταλήστευση των αποθεματικών του συστήματος αποτελούν εξίσου σημαντικές αιτίες για την κατάρρευσή του με την εξαρχής πελατειακή σχεδίαση και τον ανορθολογικό τρόπο οργάνωσής του.
Kαι οι δύο αυτές προπατορικές αμαρτίες, και τα δύο αυτά πολιτικά εγκλήματα αποτελούν ευθύνη του παλαιοκομματισμού ΠΑΣΟΚ και Ν.Δ.
Εξετάζουμε κάθε δυνατό τρόπο ανάκτησης των λεηλατημένων πόρων, με ιδιαίτερη έμφαση στην καταπολέμηση της εισφοροδιαφυγής.
Συζητάμε ιδιαίτερα θετικά τις προτάσεις για απόδοση των εισφορών «στην πηγή», π.χ. με υπολογισμό επί του τζίρου των επιχειρήσεων και με απευθείας απόδοσή τους, στην περίπτωση των μισθωτών, από τις τράπεζες μέσω των οποίων πληρώνονται οι μισθοί. Εντείνουμε παράλληλα τους σχετικούς ελέγχους, πράγμα που αρχίζει να αποδίδει καρπούς.
Ηδη, σύμφωνα με τα πρόσφατα στοιχεία τής «Εργάνη», η αδήλωτη εργασία περιορίστηκε στο χαμηλότερο καταγραμμένο ποσοστό της, 11,7%.
● Ανεξάρτητα από τις επί μέρους προτάσεις, σας βρίσκει σύμφωνο η βασική αντίληψη του πορίσματος των «σοφών», δηλαδή η μετάβαση από ένα κοινωνικό σε ένα -έστω και εν μέρει- εξατομικευμένο ασφαλιστικό σύστημα; Αυτό δεν είναι το όραμα του νεοφιλελευθερισμού από τη δεκαετία του ’80; Ως κυβέρνηση θεωρείτε αυτό το πόρισμα, με τη συγκεκριμένη φιλοσοφία, βάση συζήτησης και κοινωνικού διαλόγου;
Δεν διαβάζω έτσι το πόρισμα. Πέρα από εισηγήσεις που απορρίπτω, όπως η εισαγωγή εισοδηματικών κριτηρίων για την απονομή των συντάξεων, θεωρώ ιδιαίτερα αναγκαία την πρόταση για την καθιέρωση εθνικής σύνταξης, χρημοτοδοτούμενης από τη φορολογία, με σκοπό την άμβλυνση των συνεπειών της ανεργίας στους εργαζόμενους, ιδίως τους νέους. Κατά τη δική μου οπτική, η σύνταξη αυτή θα πρέπει να είναι ίδια για όλους και να έχει σκοπό την προστασία από τον κίνδυνο της φτώχειας.
Επ’ αυτής θα προστίθεται η σύνταξη που αντιστοιχεί σε εισφορές (είτε με το υφιστάμενο σύστημα προκαθορισμένων παροχών είτε με το σύστημα των ατομικών μερίδων που εισηγείται η επιτροπή), ούτως ώστε να αναπληρώνεται με όσο μεγαλύτερη επάρκεια γίνεται το προσυνταξιοδοτικό εισόδημα.
Σημειωτέον, πάντως, ότι ακόμη και η πρόταση της επιτροπής δεν περιγράφει «μοντέλο Χιλής», όπως ανεύθυνα γράφεται κατά κόρον τελευταία, αλλά το σουηδικό μοντέλο που αποτέλεσε οδηγό για τις πρόσφατες μεταρρυθμίσεις σε όλη την Ευρώπη. Για τον λόγο αυτό έχουμε καλέσει, μεταξύ άλλων, και Σουηδούς ειδικούς να μας βοηθήσουν στην οργάνωση της μεταρρύθμισης,
Κατά τη γνώμη μου δεν αποτελεί αριστερή πολιτική η μυωπική εμμονή σε ένα σύστημα εκ γενετής αμαρτωλό που έχει προ πολλού καταρρεύσει, αλλά η προσπάθεια αλλαγής του υπέρ των λαϊκών συμφερόντων, με ειδική μέριμνα στο να έχει σύνταξη και η νέα γενιά.
● Παγκοσμίως οι μεταρρυθμίσεις στο ασφαλιστικό σύστημα γίνονται με τέτοιο τρόπο ώστε να επωφελούνται οι μεγάλες επιχειρήσεις και ο τραπεζοασφαλιστικός κλάδος. Στο πνεύμα αυτό είναι και οι μεταρρυθμίσεις που επιβάλλει η τρόικα στη χώρα μας. Τι περιθώρια έχει η κυβέρνηση ώστε να στρέψει τις μεταρρυθμίσεις σε μια πιο προοδευτική κατεύθυνση;
Αυτή είναι η γενική τάση στις περισσότερες χώρες. Στην Ελλάδα όμως έχουμε κυβέρνηση με κορμό την Αριστερά. Τη δική μας μεταρρύθμιση δεν μας την επέβαλε κανείς. Αποτελεί τη δική μας, ελληνική και αριστερή, απάντηση στα εισπρακτικά μέτρα των μνημονίων, που όχι μόνο διαπνέονται από νεοφιλελεύθερη λογική, αλλά δεν εξασφαλίζουν ούτε τη βιωσιμότητα του συστήματος ούτε αξιοπρεπείς συντάξεις. Το ασφαλιστικό θα αποτελέσει την πρώτη μεταρρύθμιση του ΣΥΡΙΖΑ και ο ΣΥΡΙΖΑ μόνο μεταρρυθμίσεις με κοινωνικό πρόσημο θα επιχειρήσει.
● Το ασφαλιστικό σύστημα όπως ίσχυε περιείχε πολλές αδικίες και ανισότητες, όπως υψηλές συντάξεις για κλάδους που οι εργαζόμενοι είχαν καταβάλει χαμηλές εισφορές αλλά το Ταμείο χρηματοδοτούνταν από εισφορές «υπέρ τρίτων» (τα λεγόμενα ευγενή ταμεία, κυρίως ελευθεροεπαγγελματιών και ΔΕΚΟ), συντάξεις (έστω και χαμηλές) για κατηγορίες εργαζομένων που δεν είχαν καταβάλει καθόλου ή ελάχιστες εισφορές (προτιμώντας να εισπράττουν την αμοιβή τους «μαύρη») και από την άλλη πλευρά χαμηλές συντάξεις για εργαζόμενους που είχαν καταβάλει υψηλές εισφορές (κυρίως στο ΙΚΑ). Διορθώνονται τέτοιες αδικίες με τις μεταρρυθμίσεις που προωθείτε;
Ακριβώς αυτό είναι το νόημα της πρότασης να ισχύουν στο εξής ενιαίοι κανόνες για την καταβολή των εισφορών και τον υπολογισμό των παροχών: να πάψουν μερικοί συνταξιούχοι να είναι «πιο ίσοι» από τους άλλους.
● Για ποιον λόγο οι ασφαλισμένοι ελεύθεροι επαγγελματίες του ΟΑΕΕ πρέπει να πληρώσουν έκτακτη εισφορά υπέρ του χρεοκοπημένου ΟΑΕΕ; Δηλαδή τα ταμεία του Δημοσίου και το ΙΚΑ είναι υγιή;
Μα για τον λόγο αυτόν προωθούμε την οργανωτική και λειτουργική ενοποίηση ταμείων και κανόνων, ώστε όλο το ασφαλιστικό σύστημα να έχει απλή και ενιαία έκφραση και να τελεί στο σύνολό του υπό την εγγύηση του κράτους.
● Τελικά η εμπιστοσύνη των εργαζόμενων στο ασφαλιστικό σύστημα έχει κλονιστεί για τα καλά. Ανάμεσα στους νέους εργαζόμενους είναι διαδεδομένη η αντίληψη ότι η γενιά τους δεν θα πάρει ποτέ σύνταξη. Συνεπώς προτιμούν να εισφοροδιαφεύγουν αφού θεωρούν ότι δεν θα έχουν ανταπόδοση για τα χρήματά τους, αλλά, το κυριότερο, πολιτικά στρέφονται κατά του δημόσιου ασφαλιστικού συστήματος. Τι έχει να πει σε αυτή τη γενιά μια αριστερή κυβέρνηση;
Ακριβώς επειδή έχει εξανεμιστεί η εμπιστοσύνη στο σύστημα, είναι αναγκαία η εκ βάθρων αλλαγή του. Ειδικά τη νέα γενιά αφορά η καθιέρωση της εθνικής σύνταξης, που θα εξασφαλίσει σε όλους, ακόμη και στους σχετικά αποκλεισμένους από την αγορά εργασίας, μια αξιοπρεπή αναπλήρωση εισοδήματος.
-320x213.jpg)
