Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Πηγή έμπνευσης ο αγώνας των αντιφασιστών στην Ελλάδα ενάντια στη Χρυσή Αυγή»

Μαρκ Μπρέι, ιστορικός Σύγχρονης Ευρωπαϊκής Πολιτικής 

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Πηγή έμπνευσης ο αγώνας των αντιφασιστών στην Ελλάδα ενάντια στη Χρυσή Αυγή»

  • A-
  • A+
Πρέπει να ξεσκεπάζουμε την προσπάθεια της ακροδεξιάς να εμφανιστεί πιο ευυπόληπτη. Ακόμα και με κοστούμια φασίστες και ακροδεξιοί παραμένουν επικίνδυνοι.

Ο Μπρέι, με οργανωτική εμπειρία από το κίνημα Occupy Wall Street, αλλά και με αντιφασιστική δράση, ορίζει την έννοια του αντιφασισμού, μελετά τη μετάλλαξη της σύγχρονης Ακροδεξιάς και ορίζει τα καθήκοντα του κινήματος ενάντια στην προσπάθεια αναβίωσης του φασισμού και του ναζισμού σε διάφορες χώρες.

• Ο όρος φασισμός χρησιμοποιείται σήμερα με πολλούς διαφορετικούς τρόπους για να ορίσει ορισμένες νοοτροπίες ή συγκεκριμένα πρόσωπα. Εσείς πώς τον ορίζετε στο βιβλίο σας;

Είναι μια περίπλοκη έννοια για πολλούς λόγους. Πρώτον, ο ιστορικός φασισμός των δεκαετιών του 1920 και 1930 ήταν ένα είδος πολιτικής που απέρριπτε την ορθολογική συνθήκη. Ο Μουσολίνι άλλαξε την παραδοσιακή Δεξιά σε μια σειρά από ζητήματα προκειμένου να προσελκύσει τους οπαδούς του και να καταλάβει την εξουσία. Υπάρχουν, ωστόσο, ορισμένα σταθερά χαρακτηριστικά, όπως ο αυταρχισμός, η επιστροφή στους παραδοσιακούς ρόλους των φύλων, μια επιδίωξη για συνεργασία των τάξεων, κινήματα που υποτίθεται ότι απορρίπτουν τον καπιταλισμό της αγοράς και τον μαρξισμό.

Είναι σημαντικό να μην εγκλωβιζόμαστε σε μια εθνικιστική και ρητορική προσέγγιση

Ομως όλα άλλαξαν στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν ο φασισμός προσπάθησε να καταλάβει την Ευρώπη και όχι μόνο. Σήμερα φυσικά υπάρχουν ορισμένα κόμματα και ομάδες που αυτοχαρακτηρίζονται φασιστικά, όμως τα περισσότερα από την Ακροδεξιά δεν το κάνουν πλέον. Βασικά χαρακτηριστικά τους είναι ο πολιτισμικός εθνικισμός, η ισλαμοφοβία και η επιστροφή στις «παραδοσιακές αξίες». Απορρίπτουν την ισότητα των φύλων, τη σεξουαλικότητα κ.λπ. Δεν μπορούμε εύκολα να κατανοήσουμε τον φασισμό τού σήμερα με όρους του 1920 για διάφορα κόμματα ανά τον κόσμο.

• Λέτε πως «στην ουσία του, ο αντιφασισμός είναι αυτοάμυνα». Μπορείτε να μας το εξηγήσετε;

Φυσικά. Χωρίς τον φασισμό δεν θα υπήρχε και ο αντιφασισμός. Ιστορικά ο φασισμός υπήρξε πάρα πολύ επιθετικός και βίαιος και προσπάθησε να εξαφανίσει όλους τους εχθρούς του: κομμουνιστές, ομοφυλόφιλους, Εβραίους, Ρομά κ.λπ. Ετσι, η καταγωγή της πολιτικής του αντιφασισμού βρίσκεται στην προσπάθεια αυτοάμυνας απέναντι σ’ αυτές τις επιθέσεις.

Αυτό όμως που είναι το πιο αμφιλεγόμενο και το πιο ενδιαφέρον θεωρητικά είναι η συζήτηση σήμερα ανά τον κόσμο για την ανάγκη του αντιφασισμού, καθώς πολλοί κεντριστές δεν συμφωνούν με έναν μαχητικό αντιφασισμό για αυτοάμυνα, ο οποίος περιλαμβάνει όχι μόνο την άμυνα σε άμεσες επιθέσεις, αλλά και προληπτικές δράσεις για να σταματήσουμε την Ακροδεξιά. Ιδανικά και πριν εκδηλωθούν άμεσες επιθέσεις.

• Σήμερα βλέπουμε σε διάφορες χώρες μια Νέα Δεξιά, ένα μεταλλαγμένο είδος, η οποία επιχειρεί να παρουσιαστεί πιο εξευγενισμένη, πιο σκεπτόμενη και, κυρίως, πιο ευυπόληπτη. Σ’ αυτό το πλαίσιο, ποιο είναι το καθήκον του αντιφασιστικού και αντιρατσιστικού κινήματος;

Ακόμα και με κοστούμια φασίστες και ακροδεξιοί παραμένουν επικίνδυνοι

Αυτή είναι μια πολύ καλή ερώτηση. Οντως έχουμε την προσπάθεια να εμφανιστεί μια πιο ευυπόληπτη Ακροδεξιά, με την είσοδό της στο Κοινοβούλιο. Οι αντιφασίστες πρέπει συνέχεια να ξεσκεπάζουν αυτή την προσπάθεια.

Να δείχνουν πως παρά τα διαφορετικά ρούχα, παραμένουν ακροδεξιοί ή φασίστες με κουστούμια, που εξακολουθούν να είναι επικίνδυνοι. Η σχέση ανάμεσα σε μια πιο «ευυπόληπτη Ακροδεξιά» και τη λιγότερο ευυπόληπτη Ακροδεξιά έχει πλέον επαρκώς αποδειχτεί από μελετητές στις ΗΠΑ, στην Ολλανδία, στον Καναδά και σε άλλες χώρες.

Ο αντιφασισμός δεν σκοπεύει μόνο στο να καταργήσει τις ακροδεξιές και φασιστικές οργανώσεις, αλλά και να συμβάλει στη δημιουργία ενός καλύτερου κόσμου. Οταν, λοιπόν, η Ακροδεξιά γίνεται περισσότερο ευυπόληπτη, εμείς πρέπει να χτίσουμε μια νόμιμη εναλλακτική Αριστερά που θα μπορεί δυνητικά να κερδίσει αυτούς που βλέπουν με συμπάθεια την Ακροδεξιά.

• Ενα πράγμα που κάνετε ξεκάθαρο στο βιβλίο σας είναι ότι οι αντιφασίστες δεν πρέπει να βλέπουν καμία φασιστική οργάνωση σαν «πολύ μικρή», όπως έδειξε και η εμπειρία του παρελθόντος σε Γερμανία και Ιταλία. Πείτε μας κάτι περισσότερο γι’ αυτό.

Μία από τις κριτικές που δέχονται οι αντιφασίστες αφορά το γιατί ασχολούνται με μικρές ή αμελητέες οργανώσεις ακροδεξιών και φασιστών, με μόλις λίγα μέλη. Η απάντηση είναι πως παρότι μικρές αυτές οι ομάδες, μπορεί να γίνουν πολύ επικίνδυνες και έτσι πρέπει να οργανωθούμε στις γειτονιές.

Εάν δούμε και ιστορικά το θέμα, θα συνειδητοποιήσουμε ότι και οι ναζί στην αρχή δεν ήταν παρά μια μικρή ομάδα, ενώ και η ομάδα του Μουσολίνι δεν αριθμούσε αρχικά περισσότερα από εκατό άτομα. Αρα, ακόμα και μικροί πυρήνες φασιστών ή ακροδεξιών μπορεί –υπό τις κατάλληλες συνθήκες– να γίνουν πολύ επικίνδυνοι και να μετατραπούν σε κίνημα. Γι’ αυτό πρέπει να τους αντιμετωπίζουμε νωρίς, όταν δεν είναι και τόσο ισχυροί, και να αντιδρούμε προτού να είναι πολύ αργά.

• Στην Ελλάδα η δίκη της εγκληματικής ναζιστικής οργάνωσης -της Χρυσής Αυγής- έχει μπει στην τελική της φάση. Πιστεύετε ότι το αποτέλεσμά της θα επηρεάσει τη διεθνή πάλη των αντιφασιστών;

Για να είμαι ειλικρινής δεν βλέπω το αποτέλεσμα της δίκης να επηρεάζει σημαντικά το διεθνές αντιφασιστικό κίνημα. Υπάρχουν ακροδεξιά κόμματα σε πολλές χώρες, σε όλο τον κόσμο, και οργανώνονται ανεξαρτήτως της δίκης της Χρυσής Αυγής.

Αυτό που πιστεύω είναι ότι το διεθνές αντιφασιστικό κίνημα παίρνει μεγάλη έμπνευση από τον αντιφασιστικό αγώνα στην Ελλάδα και ανησυχεί για την πορεία της Χρυσής Αυγής στο παρελθόν: για το πώς αυξήθηκε η δύναμή της και πώς προσπάθησε να αναβιώσει τον ναζισμό.

• Με ποιον τρόπο η εκλογή του Τραμπ ενίσχυσε τις ακροδεξιές και φασιστικές ομάδες σε όλο τον κόσμο και τι σημαίνει για τις ΗΠΑ;

Ναι, η εκλογή του ενισχύει όλους τους ακροδεξιούς. Βλέπετε τι έγινε στη Βραζιλία με την εκλογή του Μπολσονάρο, τι γίνεται στη Βρετανία. Ακροδεξιοί ηγέτες παντού μιμούνται την προπαγάνδα του. Στην Ισπανία ανεβαίνει το ακροδεξιό Vox, με το σύνθημα «Πρώτα η Ισπανία», κάτι που πρωτοχρησιμοποίησε ο Τραμπ για τις ΗΠΑ. Δεδομένου του σημαντικού ρόλου που παίζουν οι ΗΠΑ στη διεθνή πολιτική, η εκλογή του Τραμπ ενίσχυσε τις αυταρχικές τάσεις σε διάφορα μέρη του κόσμου.

• Η άφιξη εκατοντάδων χιλιάδων προσφύγων και μεταναστών στην Ευρώπη –κυρίως μουσουλμάνων– έχει ενισχύσει την προπαγάνδα των ακροδεξιών και ναζιστικών κομμάτων. Πιστεύετε ότι η ισλαμοφοβία είναι ο αντισημιτισμός τού σήμερα;

Σίγουρα οι ακροδεξιές ομάδες χρησιμοποίησαν το κύμα της μετανάστευσης για να ισχυριστούν ότι οι παραδοσιακές ταυτότητες των εθνών τους, όπως και οι παραδοσιακές αξίες, δέχονται επίθεση. Μιλώντας όμως με αντιφασίστες στη Γερμανία, είδα ότι έδιναν μεγάλη έμφαση στο πώς να ονομάσουν αυτήν την προσφυγική κρίση και αναζητούσαν τρόπους για το πώς να κατανεμηθούν οι πρόσφυγες σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες.

Είναι σημαντικό να μην εγκλωβιζόμαστε σε μια εθνικιστική και ρητορική προσέγγιση. Πρέπει να υποδεχτούμε ανθρώπους που βρίσκονται σε κίνδυνο.

• Πολύ συχνά οι ακροδεξιοί και οι ναζιστές αντιγράφουν ή «κλέβουν» στοιχεία από την ιδεολογία και τις τακτικές της Αριστεράς. Πώς μπορούν οι αντιφασίστες να αντιμετωπίσουν αυτό το φαινόμενο;

Εχετε δίκιο. Αυτό συμβαίνει, όπως το επισημαίνω και στο βιβλίο μου. Είναι αλήθεια ότι κατά την πρώτη του εμφάνιση ο φασισμός έκανε χρήση στοιχείων του εργατικού κινήματος και της σοσιαλιστικής προπαγάνδας, προκειμένου να δημιουργήσει ένα μαζικό κοινωνικό κίνημα, το οποίο όμως θα λειτουργούσε υπέρ του κράτους.

Μέρος της απάντησης είναι πως πρέπει να κρατάμε τις υποκείμενες αξίες μας πίσω από τα συνθήματα και τότε γίνεται πολύ πιο δύσκολο για τους ακροδεξιούς να παρουσιαστούν σαν η φυσική ενσάρκωση των όσων πιστεύουν οι εργάτες. Πριν από εκατό χρόνια οι φασίστες έλεγαν ότι είναι κατά του καπιταλισμού, αλλά ήθελαν όλους να ενωθούν υπέρ του έθνους – και εκεί βρίσκεται ο κίνδυνος.

ΜΑΡΚ ΜΠΡΕΪ

Ποιός είναι

Απόφοιτος του Πανεπιστημίου Γουέσλιαν, απέκτησε το διδακτορικό του από το Πανεπιστήμιο του Ράτγκερς, όπου και διδάσκει. Εχει συνεργαστεί με το Foreign Policy, την Washington Post και την Boston Review και έχει συμμετάσχει σε πολλούς συλλογικούς τόμους. Στα ελληνικά μόλις κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις των Συναδέλφων το βιβλίο του «Antifa: Εγχειρίδιο προς αντιφασιστική χρήση», σε μετάφραση του Γιάννη Καστανάρα.

 

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Ο νεοφιλελευθερισμός επιτίθεται στην εργασιακή αλληλεγγύη»
Ο καθηγητής Κοινωνιολογίας Σερζ Πογκάμ ασχολείται με τις αλλαγές στις εργασιακές σχέσεις και ειδικότερα με την αποδιάρθρωση της αγοράς εργασίας που επιβάλλει παντού ο νεοφιλελευθερισμός, καθώς και με τις...
«Ο νεοφιλελευθερισμός επιτίθεται στην εργασιακή αλληλεγγύη»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Αναγκαίο ένα πλατύ μέτωπο απέναντι σε Ακροδεξιά και ναζισμό»
Οι φασιστικές οργανώσεις και δράσεις κερδίζουν έδαφος. Ενώ είναι ακόμα μειοψηφικές στις περισσότερες χώρες, έχουν αυξήσει το επίπεδο της βίας και την επίδρασή τους στην πολιτική και έχουν σταθεροποιήσει τη...
«Αναγκαίο ένα πλατύ μέτωπο απέναντι σε Ακροδεξιά και ναζισμό»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Πυρήνας της ακροδεξιάς αφήγησης είναι ο ιστορικός αναθεωρητισμός»
Στη Γερμανία, η μελέτη της δράσης και των μεθόδων πολιτικής στρατολόγησης νέων κυρίως ανθρώπων έχει έναν συστηματικό χαρακτήρα. Η Φραντσίσκα Σμίντκε χαρακτηρίζει υποκριτική τη μετάλλαξη της Ακροδεξιάς, αφού ο...
«Πυρήνας της ακροδεξιάς αφήγησης είναι ο ιστορικός αναθεωρητισμός»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Εξαρτημένος από τα ναρκωτικά ήταν ο Χίτλερ»
Μέσα από την έρευνα που παρουσιάζει στο βιβλίο του «Υπερδιέγερση: τα ναρκωτικά στο Τρίτο Ράιχ», ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Νόρμαν Ολερ, δείχνει ότι, παρά την αποκήρυξη των ναρκωτικών από τους ναζί ως...
«Εξαρτημένος από τα ναρκωτικά ήταν ο Χίτλερ»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Θέλουν να μας πείσουν ότι η επανάσταση είναι έργο δημαγωγών και τυράννων»
Ο καθηγητής Ευρωπαϊκής Πολιτικής Τζιμ Γούλφρις απαντά στο γιατί υπάρχει τόσο μένος σήμερα από το κατεστημένο ενάντια στις προσπάθειες αλλαγής των πραγμάτων και γιατί στοχοποιείται ο Γαλλικός Μάης, αλλά και η...
«Θέλουν να μας πείσουν ότι η επανάσταση είναι έργο δημαγωγών και τυράννων»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Ο φασισμός πρέπει να αντιμετωπιστεί προτού ενισχυθεί και εδραιωθεί»
Πανεπιστημιακός και μέλος του κινήματος United Against Racism, ο Τζον Μόλινιου αναλύει μιλώντας στην «Εφ.Συν», τους λόγους ανόδου της Ακροδεξιάς, τονίζει ότι οι φασίστες και οι ναζιστές πρέπει να ηττηθούν...
«Ο φασισμός πρέπει να αντιμετωπιστεί προτού ενισχυθεί και εδραιωθεί»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας