Συνάντηση στο Παρίσι για τα Δυτικά Βαλκάνια

Στο Παρίσι συναντήθηκαν τη Δευτέρα οι ηγέτες της ομάδας «Βερολίνο+» (η καγκελάριος της Γερμανίας, Ανγκελα Μέρκελ, ο πρόεδρος της Γαλλίας, Φρανσουά Ολάντ, ο καγκελάριος της Αυστρίας, Κρίστιαν Κερν), ο Ιταλός υπουργός Οικονομικών, Πιερ Κάρλο Πάντοαν και η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Φεντερίκα Μογκερίνι, με τους ηγέτες των Δυτικών Βαλκανίων (Αλβανία, Σερβία, Κόσοβο, Βοσνία, ΠΓΔΜ, Μαυροβούνιο).

Η συνάντηση ήταν προγραμματισμένη (οι δύο προηγούμενες είχαν διεξαχθεί σε Βερολίνο και Βιέννη) και το βασικό θέμα ήταν η προώθηση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων, αν και από το τραπέζι απουσίαζαν οι χώρες-μέλη της Ε.Ε. από την περιοχή, όπως η Ελλάδα, η Βουλγαρία και η Ρουμανία. Αντιθέτως, ήταν παρόντες οι Κροάτες και οι Σλοβένοι.

Μέρκελ και Ολάντ προσπάθησαν να καθησυχάσουν τους Βαλκάνιους ηγέτες ότι, παρά το Brexit, η πόρτα της Ε.Ε. παραμένει ανοιχτή για τα Δυτικά Βαλκάνια, όμως ακούστηκαν ελάχιστα πειστικοί. Είναι βέβαιο ότι η Ε.Ε. εισήλθε σε μια περίοδο ενδοσκόπησης και οι προτεραιότητες αλλάζουν.

Το ένιωσε πρόσφατα και ο Σέρβος πρωθυπουργός, Αλεξάνταρ Βούτσιτς, που βλέπει τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις της χώρας του να καρκινοβατούν, ενώ αυξάνει ο ευρωσκεπτικισμός στη Σερβία και δυναμώνουν οι εθνικιστές.

Μάλιστα, ο Σέρβος πρωθυπουργός δήλωσε στη γερμανική εφημερίδα «Bild» ότι η Σερβία δεν θα προχωρήσει στη διεξαγωγή δημοψηφίσματος αναφορικά με την ένταξή της ή μη στην Ε.Ε., εξέλιξη που το Βελιγράδι υπολογίζει ότι θα συμβεί το 2020.

Ομως, το 2020 είναι ένας στόχος που μετά το Brexit θυμίζει ένα παλιό αντικομμουνιστικό ανέκδοτο: «Τι είναι ο κομμουνισμός;» ρώτησε ο κομσομόλος την καθοδήγηση, για να πάρει την απάντηση πως «ο κομμουνισμός είναι σαν τον ορίζοντα, όσο περπατάς προς τα εκεί, αυτός απομακρύνεται».

Βαθιά προβλήματα

Δεν είναι όμως καλύτερη η κατάσταση και στις άλλες χώρες της περιοχής. Στην Αλβανία ο εθνικισμός τείνει να γίνει σημαία του σοσιαλιστικού κόμματος, στη Βοσνία η φτώχεια, η ανεργία και η διαφθορά δεν αφήνουν καμία ελπίδα, για να μην αναφέρουμε την αντιπαράθεση μεταξύ της Σερβικής Δημοκρατίας και της Κροατο-Μουσουλμανικής Ομοσπονδίας, στο Μαυροβούνιο η αντιπολίτευση διαδηλώνει ενάντια στην κυβερνητική απόφαση να γίνει η χώρα μέλος του ΝΑΤΟ και στο Κόσοβο, οι κάτοικοί του το εγκαταλείπουν και μεταναστεύουν για να γλιτώσουν από τη στασιμότητα και την ανέχεια.

Οσο για την ΠΓΔΜ, η πολιτική κρίση, ο αυταρχισμός της κυβέρνησης Γκρούεφσκι, ο εθνικισμός και η οικονομική κρίση έχουν φέρει τη χώρα πολλά χρόνια πίσω.

Μέσα σε αυτό το ζοφερό σκηνικό, αναδύεται και μια παράμετρος που δυστυχώς θα μας απασχολήσει στο μέλλον. Η άνοδος του ισλαμικού ριζοσπαστισμού, με χιλιάδες συμπαθούντες το «Ισλαμικό κράτος» να απειλούν τη σταθερότητα στην περιοχή. Μόνο στη Βοσνία, υπολογίζονται σε πάνω από 100.000, όταν πριν από τον πόλεμο δεν υπήρχε κανείς.

Η Αλβανία, το Κόσοβο και η ΠΓΔΜ βρίσκονται στην κορυφή του καταλόγου (αναλογικά με τον πληθυσμό), μετά την Τυνησία, των χωρών που στέλνουν εθελοντές μαχητές να πολεμήσουν στο πλευρό των τρομοκρατών στη Συρία και το Ιράκ. Η καθυστέρηση της ευρωπαϊκής προοπτικής ίσως δυναμώσει τόσο τις εθνικιστικές όσο και τις ριζοσπαστικές ισλαμικές φωνές απέναντι σε κυβερνήσεις που δεν μπορούν να βελτιώσουν την οικονομία και να προσφέρουν μια πειστική ευρωπαϊκή αφήγηση.

Η απώλεια της Βρετανίας στέρησε επίσης από τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων τον πλέον ένθερμο σύμμαχό τους στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωσή τους. Παρά τις διαβεβαιώσεις των Ολάντ και Μέρκελ, είναι φανερό ότι αυτή η διαδικασία μπαίνει πλέον, εκ των πραγμάτων, πολύ χαμηλά στην ατζέντα. Ο ορίζοντας απομακρύνεται και πάλι.