Τη στιγμή που Αθήνα και Αγκυρα ετοιμάζονται για τη συνάντηση κορυφής στην τουρκική πρωτεύουσα, στο πλαίσιο του παλαιού Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας που εκκρεμούσε εδώ και καιρό και αναμένεται να πραγματοποιηθεί την Τετάρτη, η χθεσινή τηλεφωνική επικοινωνία Χριστοδουλίδη-Μητσοτάκη έβαλε ακόμη μία κρίσιμη παράμετρο στις επικείμενες συνομιλίες: το Κυπριακό.
Μπορεί το Κυπριακό να μην αποτελεί διμερές ζήτημα αλλά διεθνές πρόβλημα, ωστόσο η πορεία του επηρεάζεται άμεσα από το κλίμα των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Πολύ περισσότερο στη σημερινή συγκυρία, όπου αναλυτές εκτιμούν ότι η εμβάθυνση των ευρωτουρκικών σχέσεων περνά, σε σημαντικό βαθμό, και μέσα από το Κυπριακό.
Η τηλεφωνική γραμμή μεταξύ Αθήνας και Λευκωσίας δεν διαβάζεται απλώς ως μια ανταλλαγή ενημέρωσης. Αντιθέτως, ερμηνεύεται ως προσπάθεια να ενταχθεί το Κυπριακό στο ευρύτερο «πακέτο» της αποκλιμάκωσης που επιχειρείται το τελευταίο διάστημα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, μαζί με τον πολιτικό διάλογο, τη θετική ατζέντα και τη συνεργασία σε πρακτικά πεδία. Η βασική παραδοχή είναι σαφής: ένα λειτουργικό κλίμα Αθήνας-Αγκυρας δημιουργεί πολιτικό χώρο ώστε να ανοίξει, έστω διστακτικά, και το Κυπριακό. Αντίθετα, μια νέα όξυνση θα το καταδικάσει εκ νέου σε ακινησία.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και το άνοιγμα που επιχειρεί το τελευταίο διάστημα ο Νίκος Χριστοδουλίδης προς τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Η Λευκωσία δείχνει ότι επιδιώκει να διερευνήσει διαύλους επικοινωνίας με την τουρκική πλευρά, γνωρίζοντας ότι ο πραγματικός μοχλός των εξελίξεων βρίσκεται στην Αγκυρα και όχι στα Κατεχόμενα. Παράλληλα, έπειτα από μια περίοδο παραφωνιών, Αθήνα και Λευκωσία φαίνεται να αναζητούν εκ νέου κοινό συντονισμό, αναγνωρίζοντας ότι χωρίς στοιχειώδη σύμπλευση το Κυπριακό δεν μπορεί να αποκτήσει δυναμική ούτε στο διπλωματικό ούτε στο ευρωπαϊκό πεδίο.
Στασιμότητα
Ακόμα μία κρίσιμη παράμετρος είναι ότι η συζήτηση για την εμβάθυνση των ευρωτουρκικών σχέσεων διασταυρώνεται πλέον με την ευρωπαϊκή ατζέντα άμυνας. Η προοπτική συμμετοχής της Τουρκίας στο υπό διαμόρφωση ευρωπαϊκό αμυντικό δόγμα και στα σχετικά χρηματοδοτικά εργαλεία δημιουργεί, κατά εκτιμήσεις, κίνητρα ώστε η Αγκυρα να εμφανιστεί πιο διαλλακτική στο Κυπριακό, τουλάχιστον σε επίπεδο διαδικασίας.
Στο ίδιο πλαίσιο, η συνολικότερη εικόνα ρευστότητας στην Ανατολική Μεσόγειο αναδεικνύει σε πρωτίστης γεωπολιτικής σημασίας τα ζητήματα ενέργειας και διασυνδεσιμότητας. Η επανέναρξη των συνομιλιών και μια –έστω μακρινή– προοπτική επίλυσης του Κυπριακού θεωρούνται από πολλούς αναγκαίες προϋποθέσεις για να προχωρήσουν μεγάλα ενεργειακά έργα που βρίσκονται ψηλά στην ατζέντα, αλλά και στο ενδιαφέρον της διοίκησης Τραμπ για την περιοχή.
Δεν είναι τυχαίο πως το προηγούμενο διάστημα υπήρξε συνάντηση του Γιώργου Γεραπετρίτη με τον Αντόνιο Γκουτέρες στο περιθώριο της επίσκεψης του πρώτου στον ΟΗΕ για το Σ.Α., όπου στη συνάντηση με τον γραμματέα το Κυπριακό κυριάρχησε, καθώς επισημάνθηκε ως ζήτημα που παραμένει ανοιχτό, με την πραγματοποίηση διευρυμένης άτυπης συνάντησης να προϋποθέτει «ωρίμανση των συνθηκών». Το μήνυμα που εξέπεμψε η πλευρά των Ηνωμένων Εθνών ήταν ότι η διαδικασία δεν μπορεί να κινηθεί αυτόματα, χωρίς βήματα που να αλλάζουν το κλίμα επί του πεδίου.
Την ίδια ώρα, το Κυπριακό βρίσκεται σε φάση στασιμότητας. Οπως έγραψε ο συνεργάτης της «Εφ.Συν.» από τη Λευκωσία, Κυριάκος Πιερίδης, οι προσπάθειες για την επίλυση του Κυπριακού έχουν μπει ξανά σε τέλμα, καθώς μετά και τη συνάντηση Χριστοδουλίδη-Ερχιουρμάν δεν υπήρξε συμφωνία ούτε για το σημείο επανεκκίνησης ουσιαστικών διαπραγματεύσεων ούτε καν για περιορισμένα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης. Παράλληλα, δεν διαφαίνεται, τουλάχιστον προς το παρόν, προοπτική σύγκλησης νέας άτυπης διευρυμένης διάσκεψης. Ωστόσο, έμπειροι παρατηρητές υπογραμμίζουν ότι καμία ουσιαστική κίνηση δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς τη συναίνεση της Τουρκίας, η οποία εξακολουθεί να κρατά τον καθοριστικό ρόλο.
