Θρησκευτική ελευθερία και πνευματική κληρονομιά

Μία μέρα μετά το τέλος του διαθρησκειακού διαλόγου για την ειρήνη στη Μέση Ανατολή (που έγινε με πρωτοβουλία του υπουργού Εξωτερικών Ν. Κοτζιά και στην οποία συμμετείχαν ηγέτες και επιφανείς προσωπικότητες του μουσουλμανικού, εβραϊκού και χριστιανικού κόσμου) ολοκληρώθηκε και η διαθρησκευτική διημερίδα μεταξύ Ορθοδόξων και Εβραίων, με θέμα τα «Πνευματικά Κέντρα και τη Διασπορά».

Ραβίνοι από το Ισραήλ, τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Γαλλία και την Ελβετία και υψηλόβαθμοι Ελληνο-ορθόδοξοι κληρικοί από τη Γαλλία, τη Σουηδία, τη Σερβία και την Ελλάδα, μαζί με ακαδημαϊκούς συζήτησαν, σε υψηλό επίπεδο είναι η αλήθεια, σειρά κοινών θεμάτων στις ελληνο-ορθόδοξες και εβραϊκές παραδόσεις, αγγίζοντας ζητήματα όπως είναι η θρησκεία, η ιστορία, η κοινωνία, η ταυτότητα και η διασπορά με στόχο την προώθηση της αλληλοκατανόησης και την καταπολέμηση της προκατάληψης.

Το συνέδριο πραγματοποιήθηκε υπό την αιγίδα του Γραφείου Διαθρησκευτικών και Διαπολιτισμικών Θεμάτων του Οικουμενικού Πατριαρχείου και της Αμερικανο-Εβραϊκής Επιτροπής (American Jewish Committee – AJC). Συντονιστές, οι οποίοι ξεχώρισαν και ως παρουσίες, ήταν ο σεβασμιότατος μητροπολίτης Εμμανουήλ Γαλλίας και ο σοφολογιότατος ραβίνος Ντέιβιντ Ρόζεν, διευθυντής Διαθρησκευτικών Θεμάτων στο AJC, γνωστοί για το σπουδαίο έργο τους στην προώθηση του διαθρησκειακού διαλόγου.

Αλλά ακόμη κι αν κάποιος δεν γνώριζε το έργο αυτό, δεν ήταν καθόλου δύσκολο να καταλάβει πως έχει απέναντί του δύο σημαντικές προσωπικότητες συναντώντας τους χθες το βράδυ στην εκδήλωση που έκανε προς τιμήν τους η νέα πρέσβης του Ισραήλ στην Ελλάδα, Ιρίτ Μπεν-Αμπα (μία επίσης ιδιαίτερη προσωπικότητα, πολύ προσεκτική και μετρημένη στα λόγια και τη στάση της).

Μειλίχιος, σοβαρός και εξαιρετικά ευγενής, χωρίς ωστόσο καμία διάθεση υπερβολής, ο μητροπολίτης Γαλλίας Εμμανουήλ είπε, αναφερόμενος στον ραβίνο Ντ. Ρόζεν, το πλέον απλό και απολύτως ορθό: «Οταν βλέπετε δύο θρησκευτικούς ηγέτες να κάθονται στο ίδιο τραπέζι, είναι ένα θετικό βήμα».

Η αλήθεια είναι ότι η φιλία τους μετράει ήδη 20 χρόνια, σχεδόν όσο διαρκούν και οι διπλωματικές σχέσεις της χώρας μας με το Ισραήλ (η συγκεκριμένη συνάντηση έγινε στο πλαίσιο των εκδηλώσεων για την 25η επέτειο των Πλήρων Διπλωματικών Σχέσεων Ισραήλ – Ελλάδας). «Οι αλληλεπιδράσεις ανάμεσα στον Ιουδαϊσμό και την Ορθοδοξία είναι ποικίλες και φτάνουν πολύ βαθιά στον χρόνο. Ακόμη και στην εβραϊκή γλώσσα υπάρχουν ελληνικές ρίζες. Είναι αρχαίοι πολιτισμοί, θρησκείες με μακρό παρελθόν και συνδέονται άρρηκτα με τον πολιτισμό, τη γλώσσα και την κουλτούρα της κάθε χώρας» επισήμανε.

Τη σύνδεση της θρησκείας με τον σεβασμό της πολιτισμικής κληρονομιάς αλλά και της ιστορικής παράδοσης Ελλάδας και Ισραήλ, Ορθοδοξίας και Ιουδαϊσμού τόνισε από τη μεριά του και ο ραβίνος Ντέιβιντ Ρόζεν, που αν και είναι διευθυντής Διαθρησκευτικών Θεμάτων της Αμερικανοεβραϊκής Επιτροπής, κατοικεί στην Ιερουσαλήμ. Ωστόσο, έχει έντονα στοιχεία δυτικής κουλτούρας, τόσο στην εμφάνιση όσο και στις απόψεις του.

Ο ίδιος μοιάζει με πρωταγωνιστή του αμερικανικού σίριαλ «Τόλμη και Γοητεία», καθώς όχι μόνον εμπνέει με όλο του το παρουσιαστικό τον συνομιλητή του, αλλά τολμάει και να επικρίνει την πολιτική του επίσημου κράτους του Ισραήλ, όντας βαθύς γνώστης του αντικειμένου – φυσικά πάντα μέσα στα επιτρεπτά, για τον ίδιο, και πλήρως καθορισμένα, από τον ίδιο, όρια: «Δυστυχώς το Ισραήλ, αν και δεν μπορεί να προβεί σε βαθιές μεταρρυθμίσεις χωρίς τη βοήθεια της θρησκευτικής κοινότητας, λαμβάνει υπ’ όψιν του μόνο τις ακραίες φωνές. Γι’ αυτό και δεν έχει βρεθεί και ένα modus vivendi στις σχέσεις μας με τους Παλαιστίνιους», μας λέει σε άψογα αγγλικά.

«Η αρχή της θρησκευτικής ελευθερίας και ο σεβασμός της πνευματικής κληρονομιάς, που βρίσκεται σε κίνδυνο από τρομερούς εχθρούς, είναι κοινά και για τις δύο θρησκείες», δήλωσε. Δυστυχώς, η είδηση της δήλωσης του πρωθυπουργού του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος μιλώντας στο Παγκόσμιο Εβραϊκό τόνισε πως ο Αδόλφος Χίτλερ δεν ήθελε να εξοντώσει τους Εβραίους, αλλά απλά να τους απελάσει και πως την ιδέα του Ολοκαυτώματος του την έδωσε ο μουφτής της Ιερουσαλήμ Χατζ Μοχάμεντ Αμίν Αλ Χουσέινι, δημοσιοποιήθηκε όσο ήμασταν στην πρεσβευτική κατοικία και έτσι χάσαμε την ευκαιρία να ζητήσουμε διευκρινίσεις πάνω στο θέμα.

Θιασώτες του Τζιτζικώστα

Ηταν, ωστόσο, φανερό, από όλες τις πλευρές, ότι η θρησκεία με την πολιτική συνδέονται, κάποιες φορές μάλιστα, καταπατώντας κάθε όριο. Αυτό φάνηκε και από τις -προσεκτικές, ωστόσο φιλελεύθερες- προαναφερθείσες δηλώσεις του Ντ. Ρόζεν, για τις σχέσεις των Εβραίων με το κράτος του Ισραήλ, όσο και από τη φράση «δυστυχώς, θρησκεία και πολιτική μπλέκονται συνεχώς» του υπεύθυνου για θέματα πολιτισμού στην Ευρώπη της Εβραϊκής Κοινότητας.

Αλλά και οι συζητήσεις που γίνονταν μετά το πέρας των ομιλιών ήταν γύρω από την πολιτική, με αρκετούς από τους Ελληνες καλεσμένους να υπερασπίζονται την υποψηφιότητα Τζιτζικώστα στην κούρσα διαδοχής προέδρου της Ν.Δ., αφήνοντας τον Χάρη Θεοχάρη, που επίσης ήταν εκεί, μόνο, χωρίς αντικείμενο συζήτησης.

Εν καταλείδι, η βραδιά ήταν εξαιρετικά ενδιαφέρουσα, κυρίως γιατί μπορούσες να διακρίνεις πως πραγματικά ξεκινάει μια νέα εποχή, στην οποία τουλάχιστον οι θρησκευτικοί ηγέτες (ορθόδοξοι από όλη την Ευρώπη και ραβίνοι), με τις διαφοροποιήσεις που ενέχει η κάθε τάση, ακόμη και μέσα στην ίδια θρησκεία, στέκονται ο ένας δίπλα στον άλλο, προβληματίζονται πάνω σε κοινά θέματα και συνεργάζονται.