Ελλάδα – ΗΠΑ: Δώσαμε βάσεις, πήραμε υποσχέσεις

Την ανάγκη σεβασμού της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας στη βάση του Διεθνούς Δικαίου και του Δικαίου της Θάλασσας επισημαίνει η Ουάσινγκτον στην επιστολή Μπλίνκεν, με την οποία συνοδεύεται η ανανεωμένη Συμφωνία Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας.

Η νέα ελληνοαμερικανική συμφωνία, που υπεγράφη χθες από τους υπουργούς Εξωτερικών Ν. Δένδια και Α. Μπλίνκεν, είναι πενταετούς διάρκειας με προοπτική επ’ αόριστον παράτασης και ενισχύει την παρουσία των αμερικανικών δυνάμεων, από τον Εβρο μέχρι την Κρήτη, στην Αλεξανδρούπολη, το Λιτόχωρο, το Στεφανοβίκειο και τη Σούδα.

Στο κείμενο της συμφωνίας γίνεται αναφορά, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, στην αμοιβαία δέσμευση αμυντικής συνδρομής μεταξύ των δύο χωρών και οι κυβερνήσεις της Ελλάδας και των ΗΠΑ επαναλαμβάνουν «τη σταθερή απόφασή τους να περιφρουρούν και να προστατεύουν αμοιβαίως την ασφάλεια, την κυριαρχία, την ανεξαρτησία και την εδαφική ακεραιότητα των χωρών τους κατά ενεργειών οι οποίες απειλούν την ειρήνη, περιλαμβανόμενης της ένοπλης επίθεσης ή της απειλής επίθεσης και επιβεβαιώνουν την απόφασή τους να αντιταχθούν ενεργά και ανεπιφύλακτα σε κάθε τέτοια απόπειρα ή ενέργεια και τη δέσμευσή τους να καταβάλουν τις κατάλληλες μείζονες προσπάθειες για να αποτρέψουν τέτοια πορεία δράσης».

Αμοιβαία συνδρομή

Στην επιστολή Μπλίνκεν που συνιστά πολιτική δέσμευση της κυβέρνησης Μπάιντεν γίνεται επίσης ρητή αναφορά στην αμοιβαία συνδρομή καθώς και στην ανάγκη σεβασμού της κυριαρχίας, της ακεραιότητας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Είναι η πρώτη φορά που διατυπώνεται τέτοια αναφορά, που παραπέμπει ευθέως στο θέμα της υφαλοκπρηπίδας της Ελλάδας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο και την ΑΟΖ, στοιχείο που θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό για τις ελληνικές θέσεις έναντι των τουρκικών απειλών. Υπογραμμίζεται επίσης ότι οι ΗΠΑ αν και δεν έχουν ακόμα υπογράψει τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας υπογραμμίζουν ότι αποτελεί μέρος του εθιμικού δικαίου και είναι δεσμευτικό για όλες τις χώρες στην οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών. Αναφορά γίνεται και σε κάθε απειλή χρήσης βίας (casus belli), η οποία χαρακτηρίζεται μη αποδεκτή πρακτική.

Σε δηλώσεις του στην υπογραφή της συμφωνίας ο Αμερικανός ΥΠΕΞ, Α. Μπλίνκεν τόνισε ότι η Ελλάδα είναι πυλώνας σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή και αναφέρθηκε στην ανάπτυξη των ελληνοαερικανικών σχέσεων σε όλα τα επίπεδα και μετέφερε τις ευχαριστίες του προέδρου Τζο Μπάιντεν.

Ο Ν. Δένδιας επισήμανε την απειλή πολέμου που αντιμετωπίζει η Ελλάδα εάν ασκήσει τα κυριαρχικά της δικαιώματα και τη σταθερή προσήλωση της χώρας στη διπλωματική επίλυση του θέματος των θαλάσσιων ζωνών με την Ιταλία, την Αίγυπτο και σύντομα όπως είπε και με την Αλβανία. Ως προς την ελληνογαλλική Συμφωνία Αμυντικής Συνεργασίας ο Ελληνας ΥΠΕΞ τόνισε ότι θα βοηθήσει στην ενίσχυση του ευρωπαϊκού βραχίονα του ΝΑΤΟ.

Σε δηλώσεις του μετά την υπογραφή της συμφωνίας, ο Ν. Δένδιας τόνισε ότι «είναι μία πολύ καλή μέρα για την πατρίδα μας». Η συμφωνία, όπως υπογράμμισε, «κατοχυρώνει τα ελληνικά συμφέροντα» και «δημιουργεί μια ασπίδα προστασίας της χώρας μας». Αναφέρθηκε επίσης στη θετική επίδραση που θα έχει για το επενδυτικό περιβάλλον στην Ελλάδα λέγοντας ότι «δημιουργεί ένα κέλυφος κάτω από το οποίο οι ΗΠΑ μπορούν να επενδύσουν στην Ελλάδα, στη βελτίωση όχι μόνο των αμυντικών εγκαταστάσεων της χώρας, αλλά και επίσης μέσα σε ένα ευρύτερο και γενικότερο πλαίσιο συνεργασίας, το οποίο δημιουργείται και βελτιώνεται».

Η συμφωνία είπε ο Ν. Δένδιας «όπως και η προηγούμενη συμφωνία που είχε υπογραφεί με τη Γαλλία, δεν στρέφεται εναντίον οιουδήποτε. Αντίθετα, δημιουργεί έναν άξονα σταθερότητας και βελτίωσης της ποιότητας της ζωής των κοινωνιών της περιοχής».

Με δήλωσή του ο πρωθυπουργός Κ. Μητσοτάκης χαιρέτισε την υπογραφή της συμφωνίας με τις ΗΠΑ, εκφράζοντας «μεγάλη ικανοποίηση, αλλά και αίσθημα ευθύνης».

Η υπογραφή της «σφραγίζει την ποσοτική και ποιοτική αναβάθμιση των ελληνοαμερικανικών σχέσεων και, ταυτόχρονα, αποτελεί ηχηρή ψήφο εμπιστοσύνης προς τη χώρα μας ως πυλώνα σταθερότητας και ασφάλειας στην ταραγμένη περιοχή μας», πρόσθεσε ο πρωθυπουργός, ενώ έκανε ιδιαίτερη αναφορά στον υπουργό Εξωτερικών και την προεργασία που έγινε, σημειώνοντας ότι «η σημερινή θετική εξέλιξη είναι το αποτέλεσμα της μεθοδικής και συχνά αθόρυβης κυβερνητικής πολιτικής, που εξελίσσεται σταθερά, εδώ και δύο χρόνια, με άξονες την ενεργητική διπλωματία και την αμυντική εγρήγορση».

Κύρωση από τη Βουλή

Σύμφωνα με τον κυβερνητικό σχεδιασμό, η συμφωνία με τις ΗΠΑ θα πάει προς κύρωση στη Βουλή την προσεχή εβδομάδα και μετά την ψήφισή της θα έχει άμεση ισχύ καθώς η προηγούμενη λήγει στις 6 Νοεμβρίου.

Η πενταετής διάρκεια της συμφωνίας δίνει τη δυνατότητα στο Κογκρέσο να εγκρίνει επενδύσεις στις βάσεις των αμερικανικών δυνάμεων. Στη συμφωνία προβλέπεται ότι οι εγκαταστάσεις θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν και από τις ελληνικές δυνάμεις. Στην περίπτωση καταγγελίας της συμφωνίας, αυτή θα παραταθεί μόνον για δύο επιπλέον χρόνια.

Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές στην Αθήνα, η συμφωνία αναγνωρίζει τον γεωπολιτικό ρόλο της Ελλάδας από τις ΗΠΑ και παράλληλα αποτελεί σαφές μήνυμα προς την Τουρκία, καθώς είναι η πρώτη φορά που η αμερικανική πολιτική δεν ακολουθεί τη γραμμή των ίσων αποστάσεων. Στη συμφωνία δεν περιελήφθη νησιωτική τοποθεσία (πλην της παλαιάς βάσης της Σούδας), παρότι σχετικό αίτημα είχε διατυπωθεί από την Αθήνα, εντούτοις σύμφωνα με διπλωματικές πηγές υπάρχει πρόβλεψη για αύξηση του αριθμού των εγκαταστάσεων και σε άλλες περιοχές.