Σε σύγχυση η Αγκυρα μετά τις κυρώσεις

Aγεφύρωτη παραμένει η απόσταση μεταξύ Αθήνας και Αγκυρας, καθώς η τουρκική κυβέρνηση συνεχίζει να επιμένει σε διάλογο άνευ όρων, παρά τις ευκαιρίες που της έχουν δοθεί από την Ε.Ε. αλλά και το ρητό μήνυμα των ΗΠΑ προς τον Ταγίπ Ερντογάν με την επιβολή της πρώτης δέσμης κυρώσεων για το θέμα των ρωσικών πυραύλων S-400.

Η απόφαση της Ουάσινγκτον αναγκάζει την τουρκική διπλωματία να αναζητήσει ξανά στηρίγματα στην Ευρώπη, όμως έως τον Μάρτιο του νέου χρόνου που θα συζητηθεί εκ νέου το θέμα των ευρω-τουρκικών σχέσεων, μεσολαβεί η ανάληψη της νέας αμερικανικής ηγεσίας από τον Τζο Μπάιντεν και το στίγμα του για την εξωτερική πολιτική στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής.

Ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Μ. Τσαβούσογλου κάλεσε και πάλι την Ελλάδα σε διάλογο, αλλά στο πλαίσιο που η Τουρκία θέλει να επιβάλει, για όλα τα θέματα όπως είπε και όχι μόνο για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών, όπως προτείνει η ελληνική κυβέρνηση και προβλέπεται στην απόφαση της συνόδου της Ε.Ε. της 1ης Οκτωβρίου. Σε δηλώσεις του στο τηλεοπτικό δίκτυο 24 TV ο Τούρκος υπουργός ανέφερε ότι «το “Ορούτς Ρέις” επέστρεψε επειδή είχε ολοκληρώσει τις εργασίες του» και διερωτήθηκε «τι δικαιολογία θα βρει η Ελλάδα τώρα για να μην ξεκινήσουν οι συνομιλίες».

Εντούτοις, επέμεινε ότι η Τουρκία έχει ήδη «τη δική της υφαλοκρηπίδα στην Ανατολική Μεσόγειο» την οποία βεβαίως έχει ορίσει αυθαίρετα πέρα και έξω από τους κανόνες διεθνούς δικαίου και του δικαίου της θάλασσας «και δεν θα επιτρέψει αμφισβήτηση των δικαιωμάτων της». Στην ίδια λογική κινήθηκε και έναντι της Κύπρου, τονίζοντας μάλιστα ότι «εάν στη διευρυμένη διάσκεψη που σχεδιάζει η Ε.Ε. συμμετάσχουν οι Ελληνοκύπριοι, τότε θα πρέπει να συμμετάσχουν και οι Τουρκοκύπριοι».

Εν τω μεταξύ το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών με ανακοίνωση για την υπόθεση κατασκοπείας στη Ρόδο και το Καστελόριζο κάνει λόγο για κατασκευασμένο κατηγορητήριο εις βάρος του γραμματέα του τουρκικού προξενείου Σ. Μπαϊράμ από κύκλους που, όπως λέει, «θέλουν να αυξήσουν την ένταση» μεταξύ Ελλάδας-Τουρκίας. Κατηγορεί την Ελλάδα ότι με τη σύλληψη του γραμματέα παραβιάζει τη Συνθήκη της Βιέννης.

Η Τουρκία έχει κάθε λόγο να πιέζει για τη γρήγορη διεξαγωγή της διευρυμένης διάσκεψης για την Ανατολική Μεσόγειο, πλην όμως ο τρόπος με τον οποίο πήγε να προωθήσει την ιδέα ο πρόεδρος του Συμβουλίου της Ε.Ε., Σ. Μισέλ, συνάντησε τις επιφυλάξεις πολλών χωρών, μεταξύ των οποίων η Αίγυπτος και το Ισραήλ. Και είναι ενδεικτικό ότι δύο μήνες και πλέον μετά την προαναγγελία του σχεδίου, σχέδιο με σαφές πλαίσιο και λίστα προσκεκλημένων χωρών και οργανισμών δεν έχει γίνει ακόμη.

Την ίδια ώρα αμφισβητείται από την Τουρκία και μάλιστα με επιστολή προς τον ΟΗΕ η νομιμότητα της ευρωπαϊκής αποστολής «Ειρήνη» για την επιτήρηση του εμπάργκο όπλων στη Λιβύη. Στην επιστολή, εξ αφορμής της νηοψίας που έγινε από γερμανική φρεγάτα σε τουρκικό εμπορικό για το οποίο υπήρχαν εκτιμήσεις πως μεταφέρει όπλα, η Τουρκία δηλώνει ότι θα λάβει μέτρα για την ελεύθερη ναυσιπλοΐα των πλοίων με τουρκική σημαία σε διεθνή ύδατα, ενώ ο υπουργός Αμυνας Χ. Ακάρ κατηγόρησε τη Γαλλία ότι επινόησε την «Ειρήνη» για να καλύψει τις ευθύνες της στη Λιβύη.

Η Ελλάδα έχει συμφωνήσει επί της αρχής με την πρωτοβουλία Μισέλ, αλλά όπως επισημαίνουν διπλωματικές πηγές μια διευρυμένη διάσκεψη θα έχει νόημα εφόσον η Τουρκία ακολουθήσει τις αποφάσεις της Ε.Ε. και εφαρμόσει τις αρχές καλής γειτονίας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ως προς το θέμα των διερευνητικών συνομιλιών, ο υπουργός Εξωτερικών Ν. Δένδιας έχει διαμηνύσει προς όλες τις πλευρές ότι «η Ελλάδα είναι πάντοτε έτοιμη για διάλογο με την προϋπόθεση ότι η Τουρκία θα δείξει συνέπεια και συνέχεια στον τερματισμό των προκλήσεων». Για να εκτιμηθεί η συμπεριφορά της τουρκικής ηγεσίας «θα πρέπει να περάσει εύλογο χρονικό διάστημα», τόνισε ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών Α. Παπαϊωάννου και πρόσθεσε ότι τότε «εφόσον προσκληθούμε, είμαστε έτοιμοι για να συζητήσουμε το μοναδικό ζήτημα που συζητούσαμε μέχρι τώρα, την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και τις ΑΟΖ».

Από την άλλη, ο υπουργός Αμυνας της Τουρκίας Χ. Ακάρ σε συνέντευξη που έδωσε χθες τόνισε ότι «η Ελλάδα πρέπει να απαντήσει πρώτα γιατί δεν έχει αποστρατιωτικοποιήσει 16 νησιά του Αιγαίου από τα 23 που προβλέπουν οι Διεθνείς Συνθήκες και γιατί έχει 10 μίλια εναέριου χώρου ενώ τα χωρικά της ύδατα είναι 6 ν.μ.».

Ο Χ. Ακάρ αναφέρθηκε και στις κυρώσεις των ΗΠΑ λέγοντας ότι «δεν υπάρχει περίπτωση η Τουρκία να αφήσει τους S-400, αγοράστηκαν για να χρησιμοποιηθούν». Κάλεσε μάλιστα τις ΗΠΑ να ασχοληθούν με το «θέμα της τρομοκρατικής δράσης ΡΚΚ/YPG, το μεγαλύτερο πρόβλημα που υπάρχει μεταξύ μας, και όχι με τους S-400». Την Πέμπτη σε τηλεφωνική επικοινωνία που είχε ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μ. Πομπέο με τον Μ. Τσαβούσογλου προέτρεψε την Τουρκία «να διευθετήσει το πρόβλημα των S-400 κατά τρόπο σύμφωνο προς την αμυντική συνεργασία των δύο χωρών».

Η Αγκυρα προσβλέπει ότι θα καταφέρει να ανοίξει διαύλους επικοινωνίας με τη νέα αμερικανική ηγεσία και μάλιστα σύντομα, πριν το θέμα των αμερικανικών κυρώσεων δημιουργήσει βαρύτερο κλίμα στην Ε.Ε. και στο ΝΑΤΟ. Η αμερικανική απόφαση εντείνει την πίεση που δέχονται οι χώρες της Ε.Ε. που εξάγουν προηγμένα οπλικά συστήματα στην Τουρκία, να παγώσουν και αυτές με τη σειρά τους τα προγράμματα. Η Γαλλία έχει παγώσει το πρόγραμμα αντιαεροπορικών πυραύλων SAMP-T που είναι σε συμπαραγωγή με την Ιταλία, όμως σύμφωνα με το τουρκικό υπουργείο Αμυνας το ιταλικό μέρος του προγράμματος εκτελείται κανονικά.