Στο τραπέζι της συνόδου οι κυρώσεις για την Τουρκία

Η δήλωση του εκπροσώπου Εξωτερικών της Ε.Ε. Ζοζέπ Μπορέλ, αμέσως μετά τη συνεδρίαση του Συμβουλίου Εξωτερικών, όπου συζητήθηκε και πάλι το θέμα των ευρωτουρκικών σχέσεων, αυτή τη φορά ήταν απολύτως σαφής: «Ολοι οι υπουργοί πιστεύουν ότι δεν έχουμε δει αλλαγή στάσης στη συμπεριφορά της Τουρκίας. Αντιθέτως, η κατάσταση έχει επιδεινωθεί από πολλές πλευρές».

Δύο ημέρες πριν από τη σύνοδο κορυφής η προηγούμενη ατζέντα της γερμανικής προεδρίας για τις ευρω-τουρκικές σχέσεις έχει φύγει από το τραπέζι και το μόνο θέμα προς περαιτέρω συζήτηση είναι το πολιτικό πλαίσιο αντίδρασης της Ε..Ε και τα μέτρα που θα πρέπει να ληφθούν προκειμένου να τερματιστεί η προκλητικότητα της Τουρκίας. Ακόμη και ο υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας Χ. Μάας, ο οποίος σε όλες τις προηγούμενες συνεδριάσεις και τηλεδιασκέψεις του συμβουλίου έκανε αναφορά στη θετική ατζέντα, χθες προσπάθησε απλώς να αποποιηθεί τις ευθύνες του για τις άκαρπες διαμεσολαβητικές πρωτοβουλίες του ίδιου και της καγκελαρίου Μέρκελ.

«Η Γερμανία έχει εργαστεί σκληρά τους τελευταίους μήνες για να διευκολύνει τον διάλογο μεταξύ της Ε.Ε. και της Τουρκίας», δήλωσε ο επικεφαλής της γερμανικής διπλωματίας και πρόσθεσε: «Ωστόσο, υπήρξαν πάρα πολλές προκλήσεις και εντάσεις μεταξύ της Τουρκίας, της Ελλάδας και της Κύπρου που απέτρεψαν τις άμεσες συνομιλίες. Γι’ αυτόν τον λόγο θα μιλήσουμε για τις συνέπειες αυτών των εξελίξεων εν όψει της συνόδου κορυφής της Ε.Ε.».

Στο Συμβούλιο Εξωτερικών δεν υπήρξε καμία μα καμία αντίρρηση ότι η Τουρκία συνέχισε και σε πολλές περιπτώσεις κλιμάκωσε τις προκλήσεις, παρά το μήνυμα της συνόδου της 1ης Οκτωβρίου. «Στο συμβούλιο έγινε μια εκτεταμένη συζήτηση αναφορικά με την τουρκική παραβατικότητα και διαπιστώθηκε από όλους τους υπουργούς Εξωτερικών ότι η Τουρκία δεν αντελήφθη το θετικό μήνυμα της Ε.Ε. από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Οκτωβρίου. Αντίθετα, συνέχισε την παραβατική συμπεριφορά της», τόνισε σε δηλώσεις του ο Ν. Δένδιας και στη συνέχεια αναφέρθηκε στην κλιμάκωση των τουρκικών απειλών:

«Και μάλιστα, σε ένα πλαίσιο το οποίο είναι παντελώς απαράδεκτο: την απειλή πολέμου εναντίον της Ελλάδας, αν επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 μίλια. Σημειώνω ότι η UNCLOS, η σύμβαση που προβλέπει την επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 μίλια, είναι τμήμα του Ευρωπαϊκού Δικαίου. Την έχει επικυρώσει η ίδια η Ε.Ε. Αρα, η στάση της Τουρκίας αποτελεί πρόκληση στο σύνολο της Ενωσης. Από εκεί και πέρα, λοιπόν, κατέστη σαφές ότι θα πρέπει να υπάρξει αντίδραση απέναντι στην Τουρκία. Και αυτό είναι κάτι το οποίο θα συζητηθεί στο συμβούλιο των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων αυτή την εβδομάδα».

Μήνυμα στο Βερολίνο

Είναι ξεκάθαρο ότι η Αθήνα επιδιώκει μια ρητή και κατηγορηματική καταδίκη της πολιτικής που ακολουθεί η Τουρκία στην Ανατολική Μεσόγειο, επισημαίνοντας ότι η προχθεσινή ανάρτηση του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών για το Καστελόριζο αλλά και τα χωρικά ύδατα και τον εναέριο χώρο της Ελλάδας στο Αιγαίο συνιστά δήλωση casus beli. Υπ’ αυτές τις συνθήκες δεν συζητείται βεβαίως η έναρξη απευθείας συνομιλιών της Ελλάδας με την Τουρκία, σε κανένα επίπεδο και αυτό το μήνυμα έχει γίνει κατανοητό από το Βερολίνο. Η αποτυχία της γερμανικής πολιτικής ηγεσίας να φέρει την Αγκυρα στο πλαίσιο που είχε ορίσει η σύνοδος του Οκτωβρίου αντικατοπτρίζεται συν τις άλλοις και στο πάγωμα των διαύλων επικοινωνίας της Αν. Μέρκελ με τον Τ. Ερντογάν και του Χ. Μάας με τον Μ. Τσαβούσογλου.

Το πολιτικό κόστος για το Βερολίνο είναι ήδη αισθητό και η καγκελάριος Αν. Μέρκελ δεν θα ήθελε σε καμία περίπτωση να βρεθεί μόνη απέναντι στους άλλους Ευρωπαίους ηγέτες να υπερασπίζεται την Τουρκία, την ώρα μάλιστα που όλα τα μηνύματα από τη Γαλλία κατατείνουν στην προώθηση δέσμης κυρώσεων αλλά και ρητής αποδοκιμασίας του προέδρου Τ. Ερντογάν, ώστε να διατηρηθεί η προοπτική βελτίωσης των ευρω-τουρκικών σχέσεων εφόσον υπάρξει αλλαγή πολιτικής από την Τουρκία. Εάν θα υπάρξει νέο modus vivendi Γερμανίας-Γαλλίας για να λειτουργήσουν από κοινού θα κριθεί στην επικοινωνία που συνηθίζει να έχει η Αν. Μέρκελ πριν από κάθε συμβούλιο κορυφής με τον Εμ. Μακρόν.

Από την ελληνική κυβέρνηση έχει γίνει σαφές ότι ο πρωθυπουργός Κ. Μητσοτάκης θα θέσει στο νέο συμβούλιο εκ νέου το θέμα των γερμανικών εξοπλιστικών προγραμμάτων στην Τουρκία, σε όλες τις εκφάνσεις του αλλά και στο ηθικό μέρος. «Δεν μπορεί ευρωπαϊκές σφαίρες να στραφούν εναντίον μας», δήλωσε χαρακτηριστικά ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Στ. Πέτσας.

Ο Μητσοτάκης

O πρωθυπουργός στη συνέντευξή του χθες το βράδυ στον τηλεοπτικό σταθμό Αlpha αναφέρθηκε στο σημείο δοκιμασίας που βρίσκονται οι σχέσεις της Ελλάδας με τη Γερμανία, τονίζοντας χαρακτηριστικά ότι «όλα είναι στο τραπέζι των συζητήσεων στη σύνοδο (και το βέτο), αλλά δεν είναι η Ελλάδα αυτή που θα βάλει βέτο, αφού η πλειοψηφία των χωρών υποστηρίζει τις ελληνικές θέσεις, άλλη (χώρα) βάζει βέτο».

Ο Κ. Μητσοτάκης δεν θέλησε να προεξοφλήσει τις αποφάσεις της συνόδου, πρόσθεσε όμως ότι «η Ε.Ε. δεν θα διακινδυνεύσει το κύρος της δίνοντας και άλλη παράταση στην Αγκυρα». Κάλεσε εκ νέου την Τουρκία να πάψει να συντηρεί την ένταση, ενώ για την προοπτική συνομιλιών τόνισε ότι θα χρειαστεί προηγουμένως «περίοδος έμπρακτης αποκλιμάκωσης». O K. Mητσοτάκης αναφέρθηκε και στην περίοδο μεγάλης έντασης, το καλοκαίρι, σημειώνοντας πάντως ότι «δεν φτάσαμε κοντά (σε θερμό επεισόδιο και σύρραξη)».

Ο πρόεδρος της Τουρκίας Τ. Ερντογάν, αν και σε ομιλία του σε πανεπιστημιακό συνέδριο έδειξε να αντιλαμβάνεται ότι βρίσκεται αντιμέτωπος με μια ευρωπαϊκή απόφαση κυρώσεων, κάλεσε την Ε.Ε. να μην προχωρήσει σε τέτοια απόφαση, όμως συνέχισε τη ρητορική των προκλήσεων λέγοντας ότι η χώρα του «δεν θα επιτρέψει την πειρατική νοοτροπία την οποία επιδεικνύουν άλλες χώρες για να μας περιορίσουν σε μια στενή λωρίδα θάλασσας». Στον ίδιο τόνο πρόσθεσε πως «δεν θα υποκύψουμε σε απειλές και εκβιασμούς, παρακολουθώντας σαν θεατές στην κερκίδα. Δεν θα επιτρέψουμε ιμπεριαλιστικά σχέδια εις βάρος μας».