Ο πρώτος μήνας του νέου έτους αναμένεται να είναι πολύ πυκνός σε εξελίξεις στο «Μεγάλο Παιχνίδι» για τον έλεγχο των ενεργειακών πηγών και τους δρόμους μεταφοράς των ενεργειακών πόρων της Ανατολικής Μεσογείου, καθώς ήδη, στον απόηχο της μονομερούς ενέργειας της Αγκυρας να «δημιουργήσει» θαλάσσια σύνορα με τη Λιβύη παραγνωρίζοντας και παραβιάζοντας τα νόμιμα δικαιώματα της Ελλάδας και της Κύπρου και κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου της θάλασσας, έχουν εξαγγελθεί σημαντικές πρωτοβουλίες από τους κυριότερους παίκτες στην περιοχή.
Ποδαρικό στις εξελίξεις θα κάνει η Ελλάδα με την υπογραφή της διακρατικής συμφωνίας για τον αγωγό φυσικού αερίου, East Med που θα λάβει χώρα στις 2 Ιανουαρίου στην Αθήνα από τους πρωθυπουργούς της Ελλάδας και του Ισραήλ, Κυριάκο Μητσοτάκη και Μπενιαμίν Νετανιάχου, και τον πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Αναστασιάδη.
Η συμφωνία αυτή, η υπογραφή της οποίας επισπεύστηκε και ως αντίδραση των χωρών της περιοχής στην τουρκική προκλητικότητα, αποτελεί και επίσημη άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων των τριών χωρών, που θα πρέπει να συνεργαστούν και στην κατεύθυνση της συλλογικής ασφάλειας για να προστατευτεί ο East Med από έκνομες επιθετικές ενέργειες τρίτων.
Στις 5 Ιανουαρίου θα συναντηθούν στο Κάιρο οι υπουργοί Εξωτερικών Ελλάδας, Αιγύπτου, Κύπρου και Γαλλίας (της μόνης ευρωπαϊκής δύναμης που υποστηρίζει τόσο καθαρά την Αθήνα και τη Λευκωσία), ενώ λίγες ημέρες αργότερα θα συζητήσουν στην αιγυπτιακή πρωτεύουσα τεχνικές επιτροπές Ελλάδας και Αιγύπτου θέματα για την οριοθέτηση της μεταξύ μας ΑΟΖ.
Ο East Med, εφόσον υλοποιηθεί, θα διασχίζει μια θαλάσσια περιοχή, την οποία η Αγκυρα υποστηρίζει αυθαίρετα και σύμφωνα με το ανυπόστατο τουρκο-λυβικό μνημόνιο συνεργασίας ότι ανήκει στην τουρκική «γαλάζια πατρίδα».
Ο πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν υποστήριξε ότι καμία ερευνητική δραστηριότητα για υδρογονάνθρακες δεν μπορεί να διεξαχτεί σε αυτή τη θαλάσσια περιοχή και κανένας αγωγός δεν μπορεί να διέλθει χωρίς την έγκριση της Αγκυρας, σε μια προσπάθεια να μπλοκάρει το εμβληματικό αυτό ενεργειακό έργο το οποίο υποστηρίζεται και από την Ουάσινγκτον.
Η Αγκυρα εκβιάζει με προβολή ισχύος, όχι μόνο για να συμμετάσχει στις ενεργειακές εξελίξεις στην περιοχή, από τις οποίες είναι αυτο-αποκλεισμένη λόγω της παράνομης, προκλητικής και μονομερούς δράσης της, αλλά και εργάζεται συστηματικά για να υφαρπάξει -κυρίως εις βάρος της Κύπρου και της Ελλάδας- ένα σημαντικό ποσοστό των ενεργειακών πόρων που δεν της ανήκουν.
Οι χάρτες που δημοσίευσε παραμονή Χριστουγέννων το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών με βάση τους οποίους εξαφανίζονται τα δικαιώματα ελληνικών νησιών (Ρόδος, Κάσος, Κάρπαθος, Κρήτη και Καστελόριζο) σε υφαλοκρηπίδα και κατ’ επέκταση σε ΑΟΖ, αποτυπώνουν αυτές τις επιθετικές επιδιώξεις της Τουρκίας που υπηρετούνται από μια καλά σχεδιασμένη και μακροχρόνια στρατηγική.
Κι άλλο ερευνητικό σκάφος
Στο σκηνικό της προαναγγελθείσας έντασης η Αγκυρα ετοιμάζεται, ίσως και εντός του πρώτου τριμήνου του 2020, να αποστείλει ερευνητικό σκάφος εντός της θαλάσσιας ζώνης που περιγράφεται στο τουρκο-λυβικό μνημόνιο. Η επιλογή του σημείου που θα στείλει η Τουρκία το ερευνητικό σκάφος της θα είναι ενδεικτική των προθέσεών της. Θα είναι τόσο κοντά σε Κρήτη ή Καστελόριζο που δεν θα αφήνει περιθώρια στην Αθήνα παρά να αντιδράσει δυναμικά ή θα αποσταλεί στα ανοιχτά των λιβυκών ακτών;
Εχει αποφασίσει η Τουρκία να προκαλέσει θερμό επεισόδιο για να γκριζάρει (μια τακτική που ξεδίπλωσε στα Ιμια) θαλάσσιες ζώνες δίπλα από το Καστελόριζο ή τη νότια Κρήτη ή με αυτές τις απειλές πιέζει για να καταλήξουμε σε ένα τραπέζι διαλόγου στο οποίο θα έχει επιβάλει με χρήση ισχύος το δικό της πλαίσιο;
Είναι η προοπτική της προσφυγής στη Χάγη ακόμα ζωντανή ή μήπως ο Ερντογάν έχει αποφασίσει να διαβεί τον Ρουβίκωνα;
Το μόνο βέβαιο είναι πως για όλες τις επιλογές που έχει στα χέρια του ο απόλυτος ηγέτης της Τουρκίας κομβικό ρόλο θα παίξει η σχέση του με την Ουάσινγκτον (καθώς η Ευρώπη είναι σε παράλυση και όμηρος του προσφυγικού), με τη Μόσχα (με την οποία παζαρεύει την τουρκική παρουσία στη Λιβύη έναντι υποχωρήσεων στο Ιντλίμπ της Συρίας) αλλά και με τη Λιβύη.
Και για τη μεν Ουάσινγκτον αναμένεται να ξεκαθαρίσει το σκηνικό -όσο μπορεί κανείς να ξεκαθαρίσει κάτι με τον Ντόναλντ Τραμπ- στη συνάντηση του Αμερικανού προέδρου με τον Κυριάκο Μητσοτάκη στις 7 Ιανουαρίου στον Λευκό Οίκο, ωστόσο η επόμενη ημέρα στη Λιβύη παραμένει μεγάλο ερώτημα.
Στρατιωτική «λύση»
Παρά το γεγονός ότι η εξαρτώμενη από την Αγκυρα κυβέρνηση της Τρίπολης (GNA) ελέγχει μόλις το 15% των εδαφών της χώρας, εξακολουθεί να έχει τον έλεγχο της πρωτεύουσας, της Μιζράτα και της Σύρτης.
Οι δυνάμεις του αντιπολιτευόμενου Εθνικού Λιβυκού Στρατού (LNA) πολιορκούν την Τρίπολη αλλά μια στρατιωτική «λύση» με πλήρη επικράτηση του στρατάρχη Χαλίφα Χάφταρ δεν φαίνεται εφικτή. Αν κινδυνέψει η πρωτεύουσα, τότε η Αγκυρα θα στείλει στρατεύματα για να στηρίξει την κυβέρνηση-δορυφόρο της και η Τουρκική Εθνοσυνέλευση θα ψηφίσει σχετικό νόμο στα μέσα Ιανουαρίου.
Ωστόσο το τελευταίο διάστημα διεξάγονται πυρετώδεις διεργασίες στο διπλωματικό παρασκήνιο, για να προχωρήσει η ειρηνευτική διαδικασία και να έρθουν οι αντιμαχόμενες πλευρές στο τραπέζι του διαλόγου.
Η γερμανική πρωτοβουλία «Διάσκεψη του Βερολίνου» κερδίζει έδαφος, καθώς αποτελεί τη μόνη διέξοδο απέναντι στο χάος και τη γενικευμένη σύγκρουση ενός πολέμου διά αντιπροσώπων που διεξάγεται στη Λιβύη. Στη διάσκεψη αυτή, στην οποία η Ελλάδα θα έπρεπε να είναι παρούσα παρά τις προσπάθειες του Ερντογάν να μας αποκλείσει, θα κριθεί η επόμενη ημέρα στην Τρίπολη.
Στη Μέση Ανατολή οι συμμαχίες δεν είναι ούτε δεδομένες ούτε και σταθερές. Κι αυτός είναι ένας λόγος παραπάνω για να απαιτήσουμε από τους συμμάχους μας στο Βερολίνο να είμαστε παρόντες ως παρατηρητές στη διάσκεψη για τη Λιβύη, από το αποτέλεσμα της οποίας θα επηρεαστούν άμεσα τα ελληνικά συμφέροντα στην Ανατολική Μεσόγειο. Αλλωστε, αν δεν μας στηρίξουν οι σύμμαχοί μας στην ειρήνη, τι να περιμένουμε σε έναν πόλεμο;
