Ελλάδα και Αίγυπτος απαντούν στο μνημόνιο Τουρκίας και Λιβύης

Την πρώτη έμπρακτη απάντηση στην υπογραφή του τουρκο-λιβυκού μνημονίου κατανόησης επί θαλάσσιων δικαιοδοσιών έδωσαν χθες, στο Κάιρο, οι υπουργοί Εξωτερικών της Ελλάδας και της Αιγύπτου, Νίκος Δένδιας και Σάμεχ Σούκρι, οι οποίοι συμφώνησαν στην επιτάχυνση των συζητήσεων μεταξύ τεχνικών κλιμακίων για τον χαρακτηρισμό και την οριοθέτηση των Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών Ελλάδας και Αιγύπτου.

Στην κατ’ ιδίαν συνάντησή τους, καθώς και στις διευρυμένες συνομιλίες των δύο αντιπροσωπειών που ακολούθησαν, οι δύο υπουργοί Εξωτερικών επανέλαβαν την κοινή άποψή τους, ότι τα μνημόνια που υπέγραψαν η Τουρκία και με τη Λιβύη στερούνται νομικής βάσης.

Ο Νίκος Δένδιας δήλωσε ότι η Ελλάδα έχει με την Αίγυπτο «κοινή γωνία θεώρησης των περισσότερων προβλημάτων» και αμφισβήτησε -εκφράζοντας και την άποψη του Σάμεχ Σούκρι- το κατά πόσον ο πρωθυπουργός της αναγνωρισμένης από τη διεθνή κοινότητα κυβέρνησης της Λιβύης (η οποία ελέγχει μόλις το 10% του εδάφους της χώρας), Φαγέζ αλ Σάραζ, έχει την απαραίτητη νομιμοποίηση για να υπογράψει μνημόνια με την Τουρκία. «Ούτως ή άλλως, όμως, λειτουργούν ως αποσταθεροποιητικοί παράγοντες για την ευρύτερη περιοχή. Θα συνεχίσουμε να παρατηρούμε την κατάσταση», σημείωσε ο Νίκος Δένδιας.

Ωστόσο, το περιεχόμενο του μνημονίου μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης παραμένει ακόμη άγνωστο και ο υπουργός Εξωτερικών έχει καλέσει ήδη, από την Παρασκευή, τον πρέσβη της Λιβύης στην Αθήνα, για να του εκφράσει την έντονη ενόχληση της ελληνικής κυβέρνησης, ενώ του δόθηκε διορία – τελεσίγραφο μέχρι την Πέμπτη να γνωστοποιήσει στην Αθήνα το περιεχόμενο του επίμαχου μνημονίου. Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, ο πρέσβης της Λιβύης θα χαρακτηριστεί από τις ελληνικές αρχές ως ανεπιθύμητο πρόσωπο και θα πρέπει να αναχωρήσει από την Ελλάδα.

Με ανακοίνωσή του ο εκπρόσωπος του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών, Χαμί Ακσόι, χαρακτήρισε το μνημόνιο που υπέγραψε η Τουρκία με τη Λιβύη ως «συμφωνία» με την οποία «καθορίζεται μέρος των δυτικών θαλάσσιων συνόρων της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο», θεωρεί ότι αυτή παράγει έννομα αποτελέσματα, προβάλλει τους ισχυρισμούς ότι τα ελληνικά νησιά δεν έχουν καμία επήρεια πέρα από τα χωρικά τους ύδατα, αναφέρεται ρητά στο Καστελόριζο και υπογραμμίζει ότι η συμφωνία Τουρκίας – Λιβύης «εκφράζει τη βούληση των δύο χωρών να μην επιτρέψουν τη δημιουργία τετελεσμένων».

Αιγυπτιακά ΜΜΕ ανέφεραν ότι στόχος της Αγκυρας, με την υπογραφή του μνημονίου με τη Λιβύη, δεν είναι μόνο η Ελλάδα και η Κύπρος, αλλά και η ίδια η Αίγυπτος, η οποία δεν αναγνωρίζει την κυβέρνηση Σάραζ στη Λιβύη και υποστηρίζει τις δυνάμεις της συμμαχίας υπό τον στρατηγό Χάφταρ, που ελέγχει την Ανατολική Λιβύη και το συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος των εδαφών της χώρας. Τον στρατηγό Χαλίφα Χάφταρ υποστηρίζουν επίσης η Γαλλία, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ενώ τη «νόμιμη» κυβέρνηση της Λιβύης στηρίζουν η Τουρκία, το Κατάρ και η Ιταλία.

Τα αποκλίνοντα συμφέροντα Γαλλίας και Ιταλίας δυσκολεύουν την Ε.Ε. να λάβει καθαρή θέση στο ζήτημα, ενώ η Ιταλία, πέρα από τα οικονομικά και ενεργειακά συμφέροντα που έχει με την κυβέρνηση της Τρίπολης, συνεργάζεται μαζί της και στο μεταναστευτικό, με στόχο την αποτροπή προσφυγικών και μεταναστευτικών ροών από τα λιβυκά παράλια προς την Ιταλία.

Γραμμάτια

Με το μνημόνιο που υπέγραψε με την Τουρκία, η κυβέρνηση της Λιβύης, στην οποία συμμετέχουν οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι και άλλες ισλαμικές οργανώσεις, εξοφλεί γραμμάτιο προς την Αγκυρα και προσυπογράφει την πολιτική της στη νοτιοανατολική Μεσόγειο ενάντια στα ελληνικά, κυπριακά και αιγυπτιακά συμφέροντα, παραβιάζοντας το διεθνές δίκαιο της θάλασσας, καθώς η επιβίωση της «νόμιμης» κυβέρνησης εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από τη στρατιωτική, πολιτική και οικονομική στήριξη της Αγκυρας, σε μια χρονική στιγμή που οι δυνάμεις του στρατηγού Χάφταρ πολιορκούν την πρωτεύουσα Τρίπολη.

Η Τουρκία είναι ο βασικός τροφοδότης των κυβερνητικών στρατευμάτων της Λιβύης σε πυρομαχικά και όπλα, παραβιάζοντας το εμπάργκο που έχει επιβάλει ο ΟΗΕ από το 2011, επιχειρεί από το έδαφος της Λιβύης και στηρίζει τις κυβερνητικές δυνάμεις με σμήνος μη επανδρωμένων αεροσκαφών (Bayraktar TB2) που και κατασκευάζει εταιρεία συμφερόντων του γαμπρού του προέδρου της Τουρκίας, Σελτζούκ Μπαϊρακτάρ, έχει αποστείλει στην Τρίπολη ομάδα τεχνικών συμβούλων και χειριστών των μη επανδρωμένων αεροσκαφών, ενώ στρατιωτικοί σύμβουλοι και στελέχη των τουρκικών μυστικών υπηρεσιών παρέχουν πληροφορίες και μετέχουν στους σχεδιασμούς των πολεμικών επιχειρήσεων στη Λιβύη. Η Τουρκία έχει επίσης κατηγορηθεί από αραβικές χώρες ότι έχει μεταφέρει μισθοφόρους τζιχαντιστές από τη Συρία στη Λιβύη.

Τη στήριξη της Αγκυρας στην Τρίπολη εξέφρασε, την Κυριακή, ο πρόεδρος της Τουρκίας Ταγίπ Ερντογάν, κατά τη διάρκεια ομιλίας του στην τελετή για τον αγωγό φυσικού αερίου TANAP, έκανε λόγο για «δίκαιο διαμοιρασμό» των ενεργειακών πόρων της νοτιοανατολικής Μεσογείου και υποστήριξε ότι «τώρα κάναμε συμφωνία με τη Λιβύη και άρχισαν να απειλούν τη Λιβύη». Από την τελετή αποχώρησε σε ένδειξη διαμαρτυρίας ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Δημήτρη Οικονόμου, που εκπροσώπησε την ελληνική κυβέρνηση.

Τις δηλώσεις Ερντογάν χαρακτήρισε «εμπρηστικές» ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης σε ομιλία του στο 13ο συνέδριο της Νέας Δημοκρατίας και σημείωσε ότι η Ευρώπη στέκεται απέναντι στην παραβίαση των διεθνών κανόνων.

Κατάφωρη αδικία

Ο πρωθυπουργός τόνισε ότι θα ζητήσει από τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ, που συνέρχεται αύριο και μεθαύριο στο Λονδίνο, να σταματήσει η τακτική των ίσων αποστάσεων που τηρεί η Συμμαχία: «Μια συμμαχία δεν μπορεί να στέκεται αδιάφορη, όταν ένα μέλος της παραβιάζει ανοιχτά το διεθνές δίκαιο και στρέφεται έτσι κατά αλλού μέλους της. Η τακτική των ίσων αποστάσεων αδικεί κατάφωρα την πατρίδα μας, που ουδέποτε επιδίωκε την ένταση στην περιοχή μας. Ξέρει όμως να υπερασπίζεται τα δικαιώματά της με αυτοπεποίθηση, ψυχραιμία και αποτελεσματικότητα».

Ο κ. Μητσοτάκης απέφυγε να τοποθετηθεί στην έκκληση της Φώφης Γεννηματά για σύγκληση του Συμβουλίου πολιτικών αρχηγών για το θέμα των τουρκικών προκλήσεων, ενώ, χθες, ο Αλέξης Τσίπρας, σε ομιλία του στη συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής Ανασυγκρότησης του ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία, υπογράμμισε: «Το λιγότερο είναι να υπάρχει ενημέρωση στις πολιτικές δυνάμεις και να μας πει ο κ. Μητσοτάκης ποια είναι η στρατηγική της κυβέρνησης απέναντι στην Τουρκία, απέναντι στην κλιμάκωση της έντασης και ποιες θα είναι οι επόμενες κινήσεις του».