Στη μακρά διαδρομή του -παρά το σχετικά νεαρό της ηλικίας του- ο Αλέξης Τσίπρας έχει αποδειχθεί μετρ του αιφνιδιασμού και των κινήσεων υψηλού συμβολισμού στην πολιτική σκακιέρα. Μετά τα ολέθρια αποτελέσματα για τον ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. στην κάλπη της 25ης Ιουνίου η δημόσια σφαίρα βοούσε για το τι θα πράξει ο ηγέτης του βαριά λαβωμένου κόμματος. Μετά την αρχική του δήλωση σε μοβ πένθιμο φόντο, επί τρεις ολόκληρες ημέρες ο πρόεδρος επέλεγε την απόλυτη σιωπή. Μέχρι να τη σπάσει θεαματικά χθες στο Ζάππειο, η βάση του κόμματος, φίλοι, αντίπαλοι κι εχθροί αντάλλασσαν σενάρια, εικασίες, αλλά και νουθεσίες.
«Δεν υπάρχει ηγέτης στην Αριστερά άλλος από τον Τσίπρα και τον Ζαχαριάδη που να έχουν ξεσηκώσει τόσα πάθη, τόση λατρεία και τόσο μίσος ταυτόχρονα. Δεν βλέπω κανένα μέλλον χωρίς τον Τσίπρα στον ΣΥΡΙΖΑ». Ο άνθρωπος που μας μιλάει διανύει την 8η δεκαετία της ζωής του και κάθε άλλο παρά «τσιπρίστας» είναι. Ο ίδιος θα ήθελε το κόμμα «να μην έχει τόσο έντονα αρχηγοκεντρικά στοιχεία – αυτό και η στρεβλή δομή είναι μέρος της ερμηνείας της ήττας μας. Ωστόσο, δεν μπορώ παρά να μην αναγνωρίσω τον μαγνητισμό, τη γοητεία που ασκεί ο Αλέξης στη συντριπτική πλειοψηφία των μελών. Ο κόσμος μας σήμερα είναι συγκλονισμένος».
Πολιτική, αλλά και βαθιά ανθρώπινη ήταν η δημόσια παρουσία του Τσίπρα χθες σε ένα «αντίο» που ήταν ταυτόχρονα και καλωσόρισμα στη νέα εποχή του κόμματος, αλλά και στην προσωπική του νέα εποχή. Προεκλογικά, άλλωστε, ο ίδιος είχε πει ότι θεωρεί πρόκληση το «να κάνει πράγματα για την Αριστερά χωρίς να έχει αξιώματα», αφήνοντας ανοιχτό το παράθυρο το εκλογικό αποτέλεσμα να δείξει την επόμενη προσωπική του ημέρα. Ωστόσο, ελάχιστοι από τους κήνσορες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης φαίνεται να είχαν λάβει σοβαρά υπόψη αυτή τη δήλωση. Ετσι, πριν καν αλέκτορα φωνήσαι, άλλοι προέτρεπαν τον απερχόμενο πια πρόεδρο «να διαλύσει το μπουρδέλο», «να ξεφορτωθεί τα βαρίδια», «να πάρει το καπελάκι του και να φτιάξουμε ένα καινούργιο υγιές κόμμα χωρίς ομπρέλες», άλλοι τον ικέτευαν «να μείνει και να μη μας αφήσει μόνους», δηλώνοντας «πίστη στον μεγαλύτερο ηγέτη» αφού «ήσουν, είσαι και θα είσαι ο αρχηγός», άλλοι έβγαζαν διαπρύσιους λόγους γιατί θα έπρεπε να είχε παραιτηθεί ήδη.
Αιφνιδιασμός
Χθες, ο Αλέξης Τσίπρας απέδειξε ότι είναι πάντα ο ίδιος ο συγγραφέας στο έργο της ζωής του. Καίγοντας θεαματικά τα διάφορα σενάρια που κυκλοφορούσαν όλες αυτές τις ημέρες, κατάφερε όχι μόνο τον απόλυτο αιφνιδιασμό, αλλά και να κερδίσει τον βαθύ σεβασμό μελών και φίλων για τον τρόπο που επέλεξε να αποχωρήσει από το προσκήνιο, εγγυώμενος ταυτόχρονα την ενότητα και την επιβίωση του ΣΥΡΙΖΑ ως κόμματος εξουσίας, διευκολύνοντας τις διαδικασίες και αφήνοντας χώρο στο μέλλον του κόμματος.
Διαψεύδοντας οικτρά τους… μπουρλοτιέρηδες που τον καλούσαν να διαλύσει το «ίδρυμα» και να αδειάσει τους συντρόφους του, ο Τσίπρας μίλησε ευθύβολα στις καρδιές των απλών ανθρώπων. Οπως η Κατερίνα, που στα 28 της χρόνια έχει προλάβει να ζήσει όλη την άνοδο και την τραγική εκλογική πτώση της ριζοσπαστικής Αριστεράς. «Είμαι βαθιά στενοχωρημένη, ξέρω όμως πως δεν υπήρχε άλλος δρόμος. Ελπίζω με την ίδια σοβαρότητα να προχωρήσουν όλες οι διαδικασίες από εδώ και πέρα, να γίνει ένας γόνιμος διάλογος με πολιτικά και όχι κανιβαλιστικά χαρακτηριστικά, να βγούμε πιο ώριμοι, πιο συγκροτημένοι και να διεκδικήσουμε ξανά την εξουσία στα ίσα».
Στον αντίποδα, η Μαριάνθη, στα 45 της και μητέρα δύο παιδιών, δεν κρύβει τη συγκίνηση στη φωνή της «από τον μεστό λόγο του προέδρου», αλλά φοβάται πολύ. «Αυτό θα είναι και το τέλος, δεν νομίζω ότι άλλος εκτός από τον Τσίπρα μπορεί να εγγυηθεί την ενότητα της Αριστεράς».
Τίμιος. Αξιοπρεπής. Συνεπής. Γενναίος – ίσως για πρώτη φορά είδαμε ακόμα και από αντιπάλους στην κονίστρα των μέσων κοινωνικής δικτύωσης θετικά σχόλια για τον Αλέξη Τσίπρα. Προφανώς υπήρξαν σχόλια που έσταζαν χολή («είναι επίσημο, ο πρόεδρος του 15μελούς παραιτήθηκε») και χαιρεκακία («άντε και στο 3% τώρα»), ωστόσο (ίσως και γιατί ένιωσαν ανακούφιση θεωρώντας πως βγαίνει πια από την πολιτική αρένα) αρκετοί απλοί ψηφοφόροι της Δεξιάς δεν αναπαρήγαγαν τη μικροψυχία του αρχηγού τους – όπως ακριβώς το 2015 ο Αντώνης Σαμαράς, κονιορτοποιώντας το πρωτόκολλο, δεν υποδέχτηκε καν τον αριστερό πρωθυπουργό στο Μαξίμου, ο νεοεκλεγείς ηγεμών τώρα επέλεξε να μιλήσει με εχθροπάθεια για τον πολιτικό αντίπαλό του.
Είναι το κλείσιμο ενός μεγάλου, πολυκύμαντου, συναρπαστικού συχνά και οδυνηρού ενίοτε πολιτικού κύκλου για το άλλοτε μικρό κόμμα της ριζοσπαστικής Αριστεράς, που μεσουράνησε στις πιο δύσκολες στιγμές της μεταπολίτευσης και τώρα αναμετριέται με την πιο οδυνηρή ήττα του. Η μεγάλη υπόκλιση του προέδρου του στην Ιστορία, στην ιστορία του κόμματος, αλλά και στις προσωπικές ιστορίες των εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων που στηρίζουν τον ΣΥΡΙΖΑ προκαλεί βαθιά συγκίνηση σε όλους. Από ανθρώπους μεγάλης ηλικίας που «για πρώτη φορά είδαν την πάντα διωκόμενη Αριστερά να κυβερνά και να κερδίζει» μέχρι πολύ νέους ψηφοφόρους που έφτασαν για πρώτη φορά στην κάλπη. «Ενα αντίο στα νιάτα μας» – αυτό ακουγόταν από συνοδοιπόρους, αλλά και από όσους αποχώρησαν σε κάποια από τις κρίσιμες στροφές της πορείας του ΣΥΡΙΖΑ.
Το κόμμα πολλές φορές έχει αναφερθεί στη «βίαιη ωρίμανσή» του, ωστόσο χθες ήταν η στιγμή της απόλυτης ωριμότητας, η συνειδητοποίηση ότι κάθε κύκλος κλείνει, αλλά είναι υποχρέωση των ενηλίκων να γονιμοποιούν και να διευκολύνουν τη γέννα του επόμενου κύκλου. Σίγουρα χθες ο ΣΥΡΙΖΑ Π.Σ. -αν μη τι άλλο- απέδειξε ότι ακόμα και ηττημένος παραμένει -και εκπλήσσει- εν κινήσει.
11 ορόσημα της πολιτικής διαδρομής του Αλέξη Τσίπρα
που σημάδεψαν τον ΣΥΡΙΖΑ
➧ 1990-1991 ένας μαθητής ξεχωρίζει από τα χιλιάδες παιδιά που καταλαμβάνουν τα σχολεία τους στο μαζικότερο κι εντυπωσιακότερο κύμα καταλήψεων από όσα έχει ζήσει ώς τότε η χώρα, που σημαδεύτηκε από τη δολοφονία του Ν. Τεμπονέρα. Ηδη πρόεδρος του 15μελούς του Γυμνασίου από το 1988, οργανώνεται στην ΚΝΕ την οποία θα εγκαταλείψει στην Γ’ Λυκείου.
➧ 1999-2003 ο Αλέξης Τσίπρας γραμματέας της Νεολαίας του Συνασπισμού. Το 2004 εκλέγεται στην Κεντρική Πολιτική Επιτροπή και στην Πολιτική Γραμματεία του κόμματος.
➧ 2006 μετά από μια θυελλώδη εσωκομματική σύγκρουση, ο ΣΥΝ καταλήγει στην υποψηφιότητα Τσίπρα για τον Δήμο της Αθήνας. Οπως θα πει ο ίδιος (Schooligans), «όταν ακούστηκε η υποψηφιότητά μου για τον Δήμο της Αθήνας, με είχαν χτυπήσει πάρα πολύ. Σνομπάρανε, γελάγανε, ήταν σχεδόν ειρωνικοί: “Ποιος είναι αυτός; Τον ξέρει η μάνα του;”. Θυμάμαι χαρακτηριστικά που είχε συναντήσει ο Αλέκος ο Αλαβάνος την Μπακογιάννη στο αεροδρόμιο κι εκείνη του ’κανε πλάκα: “Πώς τον είπες; Τσίπρα; Μαζί μου θα τα βάλει αυτός;”». Εντέλει, καταγράφει ένα θεαματικό 10,5%.
➧ 2008 στα 33 του μόλις χρόνια, ο Τσίπρας γίνεται ο νεότερος αρχηγός πολιτικού κόμματος στην ιστορία της μεταπολεμικής Ελλάδας. Η νεολαία, ο πιο ευαίσθητος παλμογράφος μιας κοινωνίας, βγαίνει μαζικά στον δρόμο μετά τη δολοφονία Γρηγορόπουλου – φυσικά συκοφαντείται, όπως και ο ΣΥΝ, που την υπερασπίζεται. Η κινηματική παρουσία του κόμματος, που θα κορυφωθεί με την υπαγωγή της χώρας στο μνημονιακό καθεστώς και τους πολύμορφους αγώνες του λαού, είναι έντονη παντού.
➧ 2009 εκλέγεται για πρώτη φορά βουλευτής Α’ Αθηνών και αναλαμβάνει πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ.
➧ 2012 στον διπλό εκλογικό σεισμό το μικρό κόμμα της ριζοσπαστικής Αριστεράς εκτοξεύεται σε αξιωματική αντιπολίτευση, παραμένοντας σταθερά δίπλα στα κινήματα που ανθίζουν σε όλη τη χώρα. Η Αριστερά για πρώτη φορά στην Ιστορία της διεκδικεί στα ίσια την εξουσία. Από τον Δεκέμβριο και για τρία χρόνια ο Τσίπρας είναι αντιπρόεδρος του Κόμματος της Ευρωπαϊκής Αριστεράς (ΚΕΑ), της οποίας ηγήθηκε στις ευρωεκλογές του 2013 ως υποψήφιος για την προεδρία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
➧ 2013 ο Τσίπρας εκλέγεται πρόεδρος του Συνασπισμού Ριζοσπαστικής Αριστεράς (ΣΥΡΙΖΑ) από το ιδρυτικό συνέδριό του.
➧ 2015 ο ΣΥΡΙΖΑ κερδίζει τις εκλογές, αλλά αναγκάζεται να συμμαχήσει με το εθνολαϊκιστικό κόμμα των ΑΝ.ΕΛΛ. – μια ιδιότυπη συγκατοίκηση που θα γνωρίσει πολλούς τριγμούς, με αποκορύφωμα τη Συμφωνία των Πρεσπών. Ο Αλέξης Τσίπρας αποτίει φόρο τιμής στους εκτελεσθέντες από τους ναζί κομμουνιστές στην Καισαριανή, ενώ για πρώτη φορά στην κοινοβουλευτική μας ιστορία πρωθυπουργός ορκίζεται με πολιτικό όρκο.
Διαπραγματεύεται σκληρά σε ένα περιβάλλον εκβιασμών και οικονομικής ασφυξίας για το χρέος της χώρας στις Βρυξέλλες. Πέντε μήνες μετά προκηρύσσει δημοψήφισμα για τη συμφωνία που θέλουν να επιβάλουν οι δανειστές.
Ο λαός δίνει για γενναία απάντηση ψηφίζοντας «Οχι» κόντρα σε θεούς και δαίμονες. Παρ’ όλα αυτά, όταν ο Τσίπρας επιστρέφει στις Βρυξέλλες η χώρα απειλείται με οικονομικό στραγγαλισμό κι ο πρωθυπουργός εξαναγκάζεται σε έναν οδυνηρότατο συμβιβασμό. Το κόμμα διασπάται και ο Τσίπρας προκηρύσσει νέες εκλογές τον Σεπτέμβριο – ο λαός εμπιστεύεται ξανά τον ΣΥΡΙΖΑ, παρά τη συνθηκολόγησή του.
Μέσα στο ατσάλινο περιοριστικό πλαίσιο που θέτει η δανειακή σύμβαση, η κυβέρνηση παίρνει μια σειρά μέτρα ανακούφισης της κοινωνίας που έχει ρημαχτεί επί μια 5ετία. Ταυτόχρονα, προωθούνται μια σειρά από τολμηρά νομοθετήματα – όπως το σύμφωνο συμβίωσης για άτομα του ίδιου φύλου, η νομική αναγνώριση της ταυτότητας φύλου, αν και η κυβέρνηση οπισθοχωρεί σε ταυτοτικά θέματα για την Αριστερά, όπως ο χωρισμός Εκκλησίας – Κράτους.
➧ 2018 μετά από δύσκολες διαπραγματεύσεις και παρά τις εθνικιστικές αντιδράσεις, στο μικρό νησάκι Αγιος Αχίλλειος στα βορειομακεδονικά και τα ελληνικά σύνορα, δύο νέοι ηγέτες κλείνουν μια πληγή δεκαετιών στις σχέσεις των δύο χωρών τους. Ο Αλέξης Τσίπρας και ο Ζόραν Ζάεφ υπογράφουν τη Συμφωνία των Πρεσπών. Τον Αύγουστο από την Ιθάκη ο Τσίπρας ανακοινώνει την έξοδο της χώρας από την εποπτεία της Κομισιόν, της ΕΚΤ και του ΔΝΤ.
➧ 2019 ο ΣΥΡΙΖΑ ηττάται ηχηρά στις ευρωεκλογές και ο Τσίπρας προκηρύσσει πρόωρες εκλογές για τον Ιούλιο, όπου ανακτά μέρος της χαμένης εκλογικής δύναμης του κόμματος, που παραμένει ωστόσο το μεγαλύτερο αριστερό κόμμα της Ευρώπης.
➧ 2023 διπλή συντριπτική ήττα του ΣΥΡΙΖΑ στις δίδυμες εθνικές εκλογές. Ο Αλέξης Τσίπρας παραιτείται ανοίγοντας τη διαδικασία για εκλογή νέου προέδρου, εγγυώμενος την ενότητα και τη συνέχεια του κόμματος.
