ΕΛΑΣ: Δέσμη προτάσεων κατά της ακρίβειας – Πώς θα πέσουν οι τιμές

Τα χθεσινά νέα για τον πληθωρισμό μόνο καλά δεν μπορείς να τα πεις (όση προπαγάνδα κι αν τους ρίξεις…). Την περασμένη Παρασκευή, υπενθυμίζεται ότι η εκπρόσωπος Τύπου της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης Θεώνη Κουφονικολάκου είχε δώσει στη δημοσιότητα 14 μέτρα κατά της ακρίβειας (άμεσα, βραχυπρόθεσμα, μεσοπρόθεσμα).

Στη λεωφόρο Αμαλίας είναι συνειδητοποιημένοι ότι το πρόβλημα δεν είναι ούτε απλό ούτε μονοδιάστατο. Αντιθέτως, «η ακρίβεια έχει και άμεσες πλευρές -τιμές στο ράφι, αυξήσεις στα καύσιμα, πιέσεις στις υπηρεσίες- αλλά και βαθύτερες, πιο δομικές αιτίες, που σχετίζονται με το κόστος παραγωγής, τη δομή και λειτουργία των αγορών στην Ελλάδα και τη γενικότερη δυναμική της οικονομίας», μας λένε πηγές της ΕΛΑΣ.

Ως εκ τούτου μια σφαιρική προσπάθεια αντιμετώπισης του προβλήματος με πιθανότητες επιτυχίας θα πρέπει να παίρνει υπόψη της όλα τα παραπάνω δεδομένα. Η «Εφ.Συν.» παρουσιάζει σήμερα όλα εκείνα τα εργαλεία και τις στρατηγικές αντιμετώπισης του προβλήματος, τη συνολική επεξεργασία που εκπόνησαν στελέχη της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης.

Πρώτα, απ’ όλα, μια κυβέρνηση αποφασισμένη να το επιλύσει, θα πρέπει να κινηθεί σε δύο χρονικούς ορίζοντες:

Α. Τι κάνουμε τώρα, για άμεση ανακούφιση

Ενδεικτικά μέτρα που μπορούν να έχουν γρήγορο αποτέλεσμα είναι τα εξής:

• Στοχευμένη μείωση ΦΠΑ σε βασικά τρόφιμα που επιβαρύνουν περισσότερο τα νοικοκυριά με παράλληλη εποπτεία και ελέγχους για τη μετακύλιση της μείωσης στη λιανική τιμή.
• Περιορισμός στα περιθώρια κέρδους σε κρίσιμες κατηγορίες προϊόντων, όπου υπάρχουν αδικαιολόγητες αυξήσεις. «Αυτό έχει συμβεί, αλλά με τον τρόπο που έγινε ειδικά στα καύσιμα (δηλαδή με την εξαίρεση της διύλισης) δεν θα έχει κανένα αποτέλεσμα στην αγορά παρά μόνο την αύξηση της συγκέντρωσης στον κλάδο».
• Ενίσχυση της διαφάνειας τιμών (μέσω απλών, εύχρηστων ψηφιακών εργαλείων) για να μπορούν οι πολίτες να συγκρίνουν και να βρίσκουν τις καλύτερες επιλογές. Κρίσιμο σε αυτό είναι η συλλογή των τιμών να έχει νόημα για την εποπτεία και τον έλεγχο της αγοράς από τους αρμόδιους φορείς, αλλά και ταυτόχρονα να έχει νόημα και για τη βελτίωση της επιλογής/συμπεριφοράς των καταναλωτών. «Αυτά τα δύο στοιχεία είναι που απουσιάζουν από τη σημερινή εφαρμογή του παρατηρητηρίου τιμών καυσίμων και του e-katanalotis», επισημαίνουν πηγές της ΕΛΑΣ.
• Αυστηρή εφαρμογή κανόνων κατά αθέμιτων πρακτικών (καθυστερημένες πληρωμές παραγωγών ή/και προμηθευτών-τήρηση σχετικής νομοθεσίας για 60 ημέρες στο περιθώριο πληρωμής, καταχρηστικές επιστροφές και εκπτώσεις, ψευδείς προσφορές, ενδιάμεσες εταιρείες εφοδιασμού).
• Παρατηρητήριο Agrifood-Καύσιμα-Ενέργεια: εδώ πρόκειται για μια νέα επεξεργασία του Ινστιτούτου Αλέξη Τσίπρα, που θα δημοσιευτεί μέσα στις επόμενες εβδομάδες και θα αφορά τους τρεις πιο πάνω τομείς. «Η πλατφόρμα θα έχει διπλό σκοπό: αφ’ ενός να ενισχύσει τη διαφάνεια της αγοράς, αφ’ ετέρου να λειτουργήσει ως μηχανισμός έγκαιρης προειδοποίησης για ακραίες ή ύποπτες ανατιμήσεις».

Επίσης:

• Στήριξη των πιο ευάλωτων ομάδων με στοχευμένη ενίσχυση για βασικές ανάγκες.
• Ενίσχυση διαθέσιμου εισοδήματος καταναλωτών μέσω στοχευμένων μέτρων περιορισμού των μεγάλων και ανελαστικών δαπανών των νοικοκυριών (π.χ. στέγαση, ενέργεια), ήτοι «ένα είδος σταυροειδούς επιδότησης της καταναλωτικής δαπάνης των νοικοκυριών».

Β. Τι χτίζουμε για το μέλλον, ώστε να πέσουν πραγματικά οι τιμές

Ενδεικτικές μακροχρόνιες κινήσεις που αντιμετωπίζουν το πρόβλημα στη ρίζα του είναι οι εξής:

• Καλύτερη εποπτεία των αγορών και πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση πρακτικών που περιορίζουν τον ανταγωνισμό. «Οι εποπτικές αρχές σήμερα (Ανεξάρτητες Αρχές, υπουργεία κ.λπ.) δρουν αποσπασματικά και ασυντόνιστα σήμερα», σύμφωνα με την κριτική της λ. Αμαλίας.
• Στήριξη μικρών παραγωγών και συνεταιρισμών, ώστε να αυξηθεί η εγχώρια παραγωγή και να μειωθούν τα κόστη.
• Επενδύσεις στην παραγωγικότητα (τεχνολογία, logistics, ενεργειακή εξοικονόμηση), για να μειωθεί το κόστος σε όλη την αλυσίδα.
• Αναδιοργάνωση διαπραγματεύσεων προμηθευτή-λιανεμπόρου και ενίσχυση/στήριξη, και με την ενεργό παρουσία του κράτους, της διαπραγματευτικής θέσης παραγωγών έναντι μεσαζόντων και λιανεμπόρων.
• Εισαγωγή νέου νομοθετικού πλαισίου για συνεταιριστικές υποδομές σε αποθήκευση, ψύξη και τυποποίηση, ώστε να μειωθεί το κόστος logistics που ενσωματώνεται στην τελική τιμή. Αγροτικοί συνεταιρισμοί, ομάδες παραγωγών και τοπικά σχήματα συνεργασίας θα μπορούν να δημιουργούν κοινές εγκαταστάσεις ψύξης, αποθήκευσης, διαλογής, συσκευασίας και τυποποίησης, με πρόσβαση σε χρηματοδότηση, τεχνική υποστήριξη και απλοποιημένες αδειοδοτήσεις.

Για τον μακροχρόνιο ορίζοντα είναι βασικό να κατανοηθεί ότι η παρούσα κατάσταση των αγορών στην Ελλάδα χαρακτηρίζεται από υψηλή συγκέντρωση, σκληρές ολιγοπωλιακές δομές και ουσιαστικό έλεγχο της αγοράς από τις μεγάλες εταιρείες. Στόχος της δέσμης των μακροχρόνιων μέτρων είναι «να αλλάξει αυτή τη βάση και να ενισχύσει την πίεση και τον ανταγωνισμό στα ολιγοπώλια των μεγάλων επιχειρήσεων ενισχύοντας τη θέση και των μικρών».

Συμπέρασμα

Στόχος, εν κατακλείδι, όλων των παραπάνω προτάσεων είναι «να δώσουμε άμεση “ανάσα” στα νοικοκυριά, αλλά και να διαμορφώσουμε τις συνθήκες ώστε η ακρίβεια να αντιμετωπιστεί ουσιαστικά και μόνιμα. Παράλληλα, είναι σημαντικό να δημιουργηθεί και η βάση για έναν μόνιμο μηχανισμό και σχετικά εργαλεία πολιτικής για τη διαχείριση της ακρίβειας και την εποπτεία και εύρυθμη λειτουργία των αγορών», σημειώνουν κλείνοντας οι ίδιες πηγές.