Στην επιχείρηση τηλεοπτικής και τελετουργικής παλινόρθωσης της βασιλείας που εκτυλίχθηκε εδώ και μία εβδομάδα με απόλυτη κυβερνητική συνενοχή και ευθύνη η «Εφ.Συν.» απαντά σήμερα με ακόμα ένα φρεσκάρισμα της ιστορικής μνήμης των εστεμμένων Λωτοφάγων: η μοναρχία καταργήθηκε αμετάκλητα και με συντριπτική πλειοψηφία στις 8 Δεκεμβρίου του 1974. Και δεν υπάρχει καλύτερος τρόπος υπενθύμισης από το εμβληματικό σκίτσο του Σπύρου Ορνεράκη, το οποίο έγινε σύμβολο της αντιβασιλικής καμπάνιας στο δημοψήφισμα και επιλέγουμε να το κάνουμε πρώτη σελίδα μας. Ο Σπύρος Ορνεράκης, που μας το παραχώρησε, μας μίλησε για την ιστορία του σκίτσου αυτού:
«Εκείνη την εποχή, λίγους μήνες μετά την πτώση της δικτατορίας, επικρατούσε ακόμα φόβος και αβεβαιότητα. Ημασταν μουδιασμένοι, γιατί άκουγες παντού για “σταγονίδια” και φοβόμασταν ότι αυτή η δημοκρατία ήταν πολύ αδύναμη και δεν θα μπορούσε να σταθεί στα πόδια της. Ακούγονταν ψίθυροι μέχρι και για νέο πραξικόπημα.
»Μόλις αναγγέλθηκε η διενέργεια δημοψηφίσματος για το πολιτειακό -μετά τις εθνικές εκλογές της 17ης Νοεμβρίου 1974- για τις 8 του Δεκέμβρη, σε συνθήκες κάπως συνωμοτικές βρεθήκαμε μια ομάδα δημοσιογράφων και εκδοτών που μας ένωνε η αντίθεσή μας στη μοναρχία. Δεν ξέραμε ποιο θα ήταν το αύριο μετά το δημοψήφισμα, ωστόσο είχαμε έντονη την επιθυμία να κάνουμε κάτι. Και έπρεπε να το κάνουμε γρήγορα. Θέλαμε να επηρεάσουμε τον κόσμο, να του δώσουμε θάρρος να ξεφορτωθούμε αυτή τη δυναστεία. Οι σκιτσογράφοι προτείναμε να κάνουμε αφίσες και φέιγ βολάν, για να τυπωθούν άμεσα. Επεσαν διάφορες προτάσεις στο τραπέζι.
»Μία από εκείνες ήταν και η ιδέα ενός πιτσιρικά που ουρεί σε ένα αναποδογυρισμένο στέμμα. Το βάλαμε μπρος με τον επίσης σκιτσογράφο Ρουσσέτο Παναγιώτη. Προτάθηκε η φωτογραφική αποτύπωση, όμως κάτι τέτοιο θα ήταν εξαιρετικά χρονοβόρο με τα τεχνικά μέσα της εποχής και ο χρόνος μάς πίεζε. Οπότε το φιλοτέχνησα με το χέρι. Εγινε βιαστικά για τα δικά μου δεδομένα, θα έλεγα ότι ήταν σχεδόν προσχέδιο. Γι’ αυτό μου βγήκε και κάπως… χαριτωμένο.
»Το σκίτσο τυπώθηκε στα κρυφά στα πιεστήρια Τεγόπουλου. Δεν περίμενα με τίποτα αυτή την επιτυχία. Είχα δημιουργήσει και κάποια άλλα πολύ πιο καλοδουλεμένα σκίτσα, τα οποία νόμιζα ότι θα κερδίσουν τις εντυπώσεις. Πήγαν τελείως στο βρόντο εκείνα που τα θεωρούσα σημαντικά, ενώ αυτό με το που τυπώθηκε και ξεκίνησε η διανομή του έγινε ανάρπαστο.
»Το σκίτσο είναι ανυπόγραφο λόγω φόβου. Φυσικά κανείς δεν θα αναγνώριζε τον δημιουργό από την τεχνοτροπία. Αλλωστε ποιος με ήξερε τότε; Ημουν ένας τελείως άγνωστος νεαρός σκιτσογράφος που τον τελευταίο ενάμιση χρόνο έκανα τα πρώτα μου βήματα στον χώρο. Για αυτό και είναι συγκινητικό ότι δεν πήρε αξία από το όνομα κάποιου γνωστού σχεδιαστή, αλλά από μόνο του λόγω του μηνύματός του. Το σκίτσο έχει δύναμη!
»Εκτοτε το “παιδάκι που κατουράει στο στέμμα” έχει γίνει σύμβολο του αντιμοναρχικού αγώνα και μιας ολόκληρης εποχής. Ανά διαστήματα έκανε δεύτερη καριέρα, όποτε δηλαδή επανέρχονταν στην επικαιρότητα ζητήματα σχετικά με τη βασιλεία. Σήμερα δεν νιώθω ότι ανήκει σε μένα. Εχει “φύγει” προ πολλού από τον δημιουργό του, είναι κτήμα του κόσμου που το αγάπησε, της ίδιας της Ιστορίας. Οπως ανήκει οριστικά και αμετάκλητα στην Ιστορία και η μοναρχία, η οποία πλέον έκλεισε και τον βιολογικό κύκλο της στην Ελλάδα με τον θάνατο του τελευταίου μονάρχη Κωνσταντίνου Γκλίξμπουργκ».
♦ Η «Εφ.Συν.» ευχαριστεί τον Σπύρο Ορνεράκη για την παραχώρηση του σκίτσου του
