Σε νέα φάση μπαίνει η κρίση που έχει πυροδοτήσει η Τουρκία στην Ανατολική Μεσόγειο, πιο περίπλοκη και επικίνδυνη, με τον Τ. Ερντογάν να κάνει ό,τι μπορεί προκειμένου να διαμορφώσει ο ίδιος τους όρους διαλόγου με την Ελλάδα αλλά και περαιτέρω με την Ε.Ε. Με τα συμβούλια κορυφής να εξελίσσονται πλέον σε Eurovision υποκρισίας, χάρη στις άοκνες μεθοδεύσεις της γερμανικής προεδρίας, η λίστα Μπορέλ με τις κυρώσεις έχει φύγει, όπως φάνηκε χθες, από το τραπέζι των συζητήσεων των «27» μέχρι τον Δεκέμβριο και το ερώτημα είναι ποιοι παράγοντες μπορούν να λειτουργήσουν εφεξής αποτρεπτικά για την αποφυγή νέας, σοβαρότερης πρόκλησης από την πλευρά της Αγκυρας.
Και στο χθεσινό συμβούλιο κορυφής, όπου η Ελλάδα και η Κύπρος έθεσαν το θέμα των νέων τουρκικών προκλήσεων (με την επιστροφή του «Ορούτς Ρέις» στην ελληνική υφαλοκρηπίδα πλησιέστερα στα χωρικά ύδατα του Καστελόριζου, την επιστροφή του «Μπαρμπαρός» στην κυπριακή ΑΟΖ, την προαναγγελία επιστροφής και του «Γιαβούζ» και επιπλέον το άνοιγμα των Βαρωσίων στην κατεχόμενη Κύπρο), η καγκελάριος της Γερμανίας Αν. Μέρκελ προσπάθησε να κρατήσει τη γραμμή της ευμενούς ουδετερότητας, για να μην οξυνθεί περαιτέρω η κατάσταση. Η κλιμάκωση της όξυνσης όμως είναι ήδη προδιαγεγραμμένη από τον ίδιο τον πρόεδρο της Τουρκίας, ο οποίος επιδιώκει άμεσα ανταλλάγματα στα μέτωπα που άνοιξε στην Ανατολική Μεσόγειο, τη Μέση Ανατολή και τη Λιβύη και τώρα στο Ναγκόρνο Καραμπάχ.
Πολιτικό κενό
Το περιθώριο ανοχής που έχει η Αγκυρα από τη Γερμανία, μέχρι τη σύνοδο του Δεκεμβρίου, αλλά και το γεγονός ότι οι προεδρικές εκλογές στις ΗΠΑ τον Νοέμβριο αφήνουν ένα πολιτικό κενό μέχρι τον Ιανουάριο εάν εκλεγεί ο υποψήφιος των Δημοκρατικών Τζο Μπάιντεν, λειτουργούν σαν επιταχυντές των εξελίξεων.
Και ενώ το Στέιτ Ντιπάρτμεντ προσπάθησε να βάλει φρένο στις τουρκικές βλέψεις στην Ανατολική Μεσόγειο τονίζοντας ότι «οι μονομερείς δράσεις δεν μπορούν να οικοδομήσουν εμπιστοσύνη και δεν θα παράξουν λύσεις που θα έχουν διάρκεια», αλλά και στην ανάμιξη της Τουρκίας στη σύγκρουση Αρμενίας-Αζερμπαϊτζάν με δήλωση του Μ. Πομπέο να καταφέρουν «οι Αρμένιοι να αποκρούσουν τις επιθέσεις των Αζέρων», η Ευρώπη με θεσμικούς εκπροσώπους της εξωτερικής της πολιτικής τον Σ. Μισέλ, τον Ζ. Μπορέλ και τον Χ. Μάας συνεχίζει να στέλνει αμφίθυμα μηνύματα, λύπης και θυμού από τη μία και αισιοδοξίας από την άλλη, που λειτουργούν πλέον σαν προπέτασμα καπνού. Σε δηλώσεις του από την Αρμενία ο Ν. Δένδιας υπογράμμισε ότι η Τουρκία πρέπει να κριθεί από τις πράξεις της, επισημαίνοντας ότι όλες οι εντάσεις στην ευρύτερη περιοχή έχουν κοινό παρονομαστή την Τουρκία.
Υπό την πίεση των χρονικών περιθωρίων που έχει ο Τ. Ερντογάν για να διαμορφώσει τετελεσμένα, η Ελλάδα και η Κύπρος ζήτησαν στη σύνοδο μια ρητή και κατηγορηματική πολιτική απόφαση καταδίκης των νέων τουρκικών προκλήσεων και αναφορά στις κυρώσεις, όπως και έγινε με αποδοκιμασία της Τουρκίας για την επαναφορά του «Ορούτς Ρέις» και αναφορά στην τήρηση των ψηφισμάτων του ΟΗΕ για τα Βαρώσια στο κείμενο των συμπερασμάτων.
Παράλληλα, όπως δήλωσε ο πρωθυπουργός Κ. Μητσοτάκης μετά το τέλος της συνόδου, έθεσε ερώτημα για εμπάργκο όπλων στην Τουρκία, αφού αποδεδειγμένα τα έχει χρησιμοποιήσει σε επεμβάσεις, όπως για παράδειγμα στη Συρία, μια κίνηση με αιχμές προς τη Γερμανία. Δυνατότητα ενεργοποίησης των κυρώσεων από το συμβούλιο τυπικά δεν υπήρχε καθώς το θέμα της Τουρκίας δεν ήταν στην προγραμματισμένη από τον Σ. Μισέλ ημερήσια διάταξη.
Η πίεση που ασκήθηκε στον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου αποτυπώθηκε στη δήλωσή του πριν από τη συνεδρίαση, ότι «πολλές αντιπροσωπείες θα φέρουν το θέμα της κατάστασης στην Ανατολική Μεσόγειο μετά τις τελευταίες εξελίξεις», κάτι το οποίο είχε προαναγγείλει ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμ. Μακρόν, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας Χ. Μάας επιδιδόταν σε νέες ασκήσεις ισορροπιών με διορίες και διαδικαστικά τεχνάσματα. Σε ομιλία του χθες ο Τ. Ερντογάν διαμήνυσε εκ νέου ότι «είναι ιστορική ευθύνη της Τουρκίας να παρεμβαίνει όπως παρεμβαίνει στις εστίες κρίσης».
Παράλογες αξιώσεις
Από την άλλη, ούτε η Γερμανία ούτε καμία από τις χώρες-παραστάτιδες της πολιτικής Μέρκελ εμφανίζονται έτοιμες να ανταποκριθούν στις αξιώσεις της Τουρκίας προς την Ε.Ε., για την αναβάθμιση της τελωνειακής σύνδεσης, το προσφυγικό, την απελευθέρωση της βίζας και να αποδεχθεί ότι θα δέχεται χωρίς δασμούς αγροτικά προϊόντα και υπηρεσίες, πρόσφυγες και νέους μετανάστες από την Τουρκία.
Ούτε βεβαίως συζητείται να απελευθερωθούν τα χρηματοδοτικά πρωτόκολλα για τις ενταξιακές διαδικασίες, οι οποίες άλλωστε είναι παγωμένες εδώ και χρόνια, λόγω της τουρκικής απόκλισης από τις ευρωπαϊκές αρχές. Εν τούτοις, ως προς τις τουρκικές αξιώσεις έναντι της Ελλάδας και της Κύπρου, επιμένουν να κοιτούν με συμπάθεια τους ισχυρισμούς της τουρκικής διπλωματίας για υπερβολική επήρεια του μικρού Καστελόριζου και αν μπορούσαν θα άλλαζαν το πλαίσιο των συμπερασμάτων της προηγούμενης συνόδου, ότι το μόνο θέμα στις διερευνητικές συνομιλίες Ελλάδας-Τουρκίας είναι η οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών.
Αλ. Τσίπρας: Αμεση επέκταση στα 12 μίλια πρώτα από την Κρήτη
Την άμεση άσκηση του δικαιώματος της Ελλάδας να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 μίλια υποστήριξε χθες ο Αλ. Τσίπρας μιλώντας στον Real Fm και τον Νίκο Χατζηνικολάου. «Οταν υπάρχει μια τόσο έντονη αμφισβήτηση του κυριαρχικού σου δικαιώματος, ντε φάκτο αμφισβήτηση με έρευνες πιθανότατα εντός του ορίου των 12 μιλίων –έτσι λέει η NAVTEX– δεν έχεις άλλο δρόμο να υπερασπιστείς αυτό το δικαίωμα από το να το ασκήσεις» υπογράμμισε χαρακτηριστικά.
Επίσης διευκρίνισε ότι η επέκταση πρέπει να ξεκινήσει τώρα νότια και ανατολικά της Κρήτης και αναλόγως των εξελίξεων, να συνεχίσει και νοτίως των νησιών μας της Ανατολικής Μεσογείου, δηλαδή της Κάσου, της Καρπάθου, της Ρόδου και του συμπλέγματος του Καστελορίζου.
Απαντώντας, σε ερώτηση γα τους κινδύνους θερμού επεισοδίου που ενδεχομένως να είχε η εφαρμογή της πρότασης του ΣΥΡΙΖΑ, διευκρίνισε ότι το κατά τα άλλα «απαράδεκτο casus belli» αφορά το Αιγαίο και όχι την Κρήτη ή τα νησιά της ανατολικής Μεσογείου. Εξήγησε πως η επέκταση στα 12 μίλια άμεσα στην Κρήτη είναι «μονόδρομος και η μόνη ασφαλής μέθοδος να μην εμπλακούμε σε πολεμική σύγκρουση».
