Πριν από ακριβώς έναν χρόνο, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψαν μια εμπορική συμφωνία στο Τέρνμπερι της Σκοτίας, δίνοντας τα χέρια υπό το φως των παγκόσμιων μέσων ενημέρωσης. Είχε προηγηθεί μια περίοδος πραγματικής αναταραχής και αστάθειας, με δηλώσεις Τραμπ για εξωφρενικά υψηλές κυρώσεις σε βάρος της Ε.Ε. και πιέσεις σε παγκόσμιο επίπεδο.
Η υπογραφή της «συμφωνίας Τέρνμπερι» όπως λέγεται έκτοτε, ήταν η απάντηση σε αυτήν την ανασφάλεια, η εξασφάλιση ότι η ευρωπαϊκή οικονομία και οι επενδύσεις της Ε.Ε. «δε θα βυθιστούν σε μια κλιμακούμενη, απρόβλεπτη διατλαντική εμπορική σύγκρουση».
«Δεν είναι μια καλή συμφωνία, αλλά σίγουρα ήταν μια αναγκαία συμφωνία», εξήγησε στην «Εφ.Συν.» Ευρωπαίος αξιωματούχος. Έναν χρόνο μετά, η Κομισιόν… κάνει ταμείο.
«Με την Κοινή Δήλωση Ε.Ε.-ΗΠΑ, και οι δύο πλευρές συμφώνησαν σε έναν σαφή οδικό χάρτη για τη σταθεροποίηση και την ενίσχυση του διατλαντικού εμπορίου και των επενδύσεων», δήλωσε ο αρμόδιος Επίτροπος Εμπορίου, Μάρος Σέφτσοβιτς.
Οι δασμοί των ΗΠΑ έχουν τελικά περιοριστεί σε δασμολογικό ανώτατο όριο 15%. Και, όπως λέει ο Σέφτσοβιτς, ύστερα από εκατοντάδες ώρες εργασίας και συνεργασίας με την αμερικανική κυβέρνηση, τόσο σε τεχνικό όσο και σε πολιτικό επίπεδο, αρκετοί βασικοί τομείς εξαιρέθηκαν από τους πρόσθετους δασμούς. Για παράδειγμα, τα αεροσκάφη και τα ανταλλακτικά αεροσκαφών, τα γενόσημα φάρμακα και τα δραστικά συστατικά δεν συμπεριλήφθηκαν στις κυρώσεις.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Κομισιόν, οι εξαγωγές αγαθών της Ε.Ε. προς τις ΗΠΑ αυξήθηκαν κατά +3,5% (536 δισ. ευρώ σε 555 δισ. ευρώ). Οι εξαγωγές αγαθών των ΗΠΑ προς την Ε.Ε. αυξήθηκαν επίσης κατά 5,4% (από 338 δισ. ευρώ σε 356 δισ. ευρώ). Το 2025, η Ε.Ε. είχε πλεόνασμα στο εμπόριο αγαθών ύψους 198 δισ. ευρώ και οι ΗΠΑ στο εμπόριο υπηρεσιών ύψους 178 δισ. ευρώ.
Ο Τραμπ επιμένει
Το 2025, το εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών μεταξύ Ε.Ε. και ΗΠΑ έφτασε περίπου τα 1,8 τρισεκατομμύρια ευρώ, με περίπου 4,9 δισεκατομμύρια ευρώ να διασχίζουν τον Ατλαντικό κάθε μέρα. Βασίζεται σε σχεδόν 4,9 τρισεκατομμύρια ευρώ σε αμοιβαίες επενδύσεις.
«Η κοινή εξέταση αγαθών και υπηρεσιών έχει σημασία: η διαφορά μεταξύ μας ανήλθε σε μόλις 20 δισ. ευρώ το 2025, ποσό που αντιστοιχεί μόλις στο 1% του συνολικού διμερούς εμπορίου», κατέγραψε ο επίτροπος.
Παρόλο που η Κομισιόν περιγράφει σχεδόν ως ιδανικές τις συνθήκες στις εμπορικές σχέσεις Ε.Ε. – ΗΠΑ, η κατάσταση απέχει πολύ από το να είναι ρόδινη. Η Κομισιόν συνεχίζει να συνεργάζεται με τις ΗΠΑ σε νέους τομείς για μειώσεις δασμών.
Στο μεταξύ, η κυβέρνηση Τραμπ προσπαθεί να επιβάλει εκ νέου τους λεγόμενους «αμοιβαίους» δασμούς που καταργήθηκαν από το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ τον Φεβρουάριο, συμπεριλαμβανομένου ενός δασμού 15% στις περισσότερες εξαγωγές της Ε.Ε. προς τις ΗΠΑ. Ένας προσωρινός δασμός 10% που εισήγαγε ο πρόεδρος των ΗΠΑ μετά την απόφαση του δικαστηρίου πρόκειται να λήξει την Παρασκευή.
Σύμφωνα με τον Ευρωπαίο αξιωματούχο, η Κομισιόν θα αποδεχθεί τους νέους δασμούς, υπό την προϋπόθεση ότι η Ουάσινγκτον θα τηρήσει τη δέσμευσή της να περιορίσει τους δασμούς στις εξαγωγές της Ε.Ε. στο 15%.
«Όποιος και αν είναι ο τρόπος που θα συσταθεί, όποιο και αν είναι το νομικό εργαλείο, όπως και να φαίνεται, θα πρέπει να είναι κάτω από το μέγιστο 15% που έχει συμφωνηθεί», δήλωσε ο αξιωματούχος.
Λίστα χωρίς φέτα
Σε αυτό το πλαίσιο, η Ε.Ε. κοινοποίησε πρόσφατα στις ΗΠΑ εκτενή κατάλογο εκατοντάδων προϊόντων εξαγωγής της Ε.Ε. –από τυρί ροκφόρ μέχρι βιομηχανικά ρομπότ– τα οποία θέλει να εξαιρέσει η Ουάσινγκτον από τον δασμό 15%. Σύμφωνα με τον Ευρωπαίο αξιωματούχο, τα προϊόντα επιλέχθηκαν επειδή υποστηρίζουν την επανεκβιομηχάνιση των ΗΠΑ, βασικούς τομείς των ΗΠΑ, όπως οι αγρότες, τους ενεργειακούς στόχους και τους στόχους ασφάλειας, ή θεωρούνται αναντικατάστατα.
Στη λίστα συμπεριλαμβάνονται δύο μόνο τυριά, στα οποία δεν περιλαμβάνεται η φέτα. Αναφέρεται μια ευρύτερη κατηγορία που καλύπτει τα τυριά από πρόβειο γάλα που πωλούνται σε ολόκληρες φέτες, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που είναι κατάλληλα για τρίψιμο. Παρά τις πιέσεις της «Εφ.Συν.», δεν κατέστη δυνατό να ενημερωθούμε αν κάποια άλλα –έστω– ελληνικά προϊόντα είναι σε αυτή τη λίστα.
Πάντως, στο έγγραφο η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η Ε.Ε. έχει ήδη τηρήσει την πλευρά της στο πλαίσιο της συμφωνίας – και ζητεί τώρα από τις ΗΠΑ να εφαρμόσουν τους τυπικούς δασμολογικούς συντελεστές τους σε εκατοντάδες εξαγωγές της Ε.Ε. Με τον Τραμπ να απειλεί κάθε λίγο για νέες κυρώσεις, π.χ. στα φάρμακα, η συνεργασία δεν είναι καθόλου εύκολη.
Κρίσιμες πρώτες ύλες
Η Κομισιόν επιδιώκει επίσης να υπογραφεί μια συμφωνία για τις κρίσιμες πρώτες ύλες μέσω ενός Μνημονίου Συνεργασίας και ενός Σχεδίου Δράσης για τα Κρίσιμα Ορυκτά. Συνεργασία επιδιώκεται επίσης στον τομέα της ψηφιακής και τεχνολογικής πολιτικής που «καίει» και τις ΗΠΑ, μετά τα πρόστιμα της Κομισιόν σε βάρος αμερικανικών κολοσσών του Διαδικτύου.
Τον περασμένο Ιούνιο, οι δύο πλευρές υπέγραψαν τη δήλωση Pax Silica, μια πρωτοβουλία που αποσκοπεί στον συντονισμό των στρατηγικών αλυσίδων εφοδιασμού για την Τεχνητή Νοημοσύνη, τους ημιαγωγούς και τα κρίσιμα ορυκτά μεταξύ αξιόπιστων εταίρων. Η Ε.Ε. έχει δεσμευτεί να αγοράσει τσιπ τεχνητής νοημοσύνης αξίας 40 δισεκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ για την τροφοδοσία γιγαεργοστασίων της Ε.Ε.
Επίσης, κάνοντας το χατίρι του Αμερικανού προέδρου, οι ευρωπαϊκές εταιρείες έχουν ήδη εισαγάγει ενεργειακά προϊόντα και έχουν υπογράψει συμφωνίες αξίας άνω των 250 δισεκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ το 2025.
«Το έργο δεν έχει ολοκληρωθεί και η περαιτέρω πρόοδος θα εξαρτηθεί από το αν και οι δύο πλευρές θα τηρήσουν τις δεσμεύσεις τους και θα αντιμετωπίσουν τις μελλοντικές προκλήσεις με ρεαλιστικό και ισορροπημένο τρόπο», παραδέχεται ο Σέφτσοβιτς. «Η Ε.Ε. θα παραμείνει σε εγρήγορση στην παρακολούθηση των εξελίξεων και στη λήψη μέτρων για την υπεράσπιση των συμφερόντων της, όπου είναι απαραίτητο», διαβεβαιώνει.
