Τι δείχνουν οι εκλογές της κρίσης

Το εύρος της ήττας του ΣΥΡΙΖΑ στις ευρωεκλογές της 26ης Μαΐου είναι αντίστοιχο με την ήττα που υπέστη η Ν.Δ. υπό τον Κώστα Καραμανλή στις εκλογές της 4ης Οκτωβρίου του 2009. Τότε η Ν.Δ. έχασε από το ΠΑΣΟΚ με 10,45 ποσοστιαίες μονάδες. Τώρα ο ΣΥΡΙΖΑ υπολείπεται της Ν.Δ. περίπου κατά 9,5%.

Τότε η χώρα έμπαινε στην κρίση, κάτι που επισημοποιήθηκε με το πρώτο μνημόνιο τον Μάιο του 2010, μόλις 7 μήνες μετά τις εκλογές. Αντίθετα, οι ευρωεκλογές του Μαΐου 2019 απέχουν μόλις 9 μήνες από την 21η Αυγούστου του 2018 όταν η χώρα εξήλθε των μνημονίων.

Επίσης οι εκλογές του 2009 έγιναν υπό το βάρος της απειλής των υψηλών ελλειμμάτων (για διψήφιο ποσοστό ενημέρωνε την πολιτική ηγεσία της χώρας ο τότε κεντρικός τραπεζίτης Γ. Προβόπουλος), με αποτέλεσμα η κυβέρνηση Καραμανλή να εξαγγείλει ήπια -σε σχέση με ό,τι ακολούθησε- περιοριστική πολιτική, με κυριότερη πλευρά το πάγωμα μισθών και συντάξεων στο Δημόσιο για δύο χρόνια. Αντίθετα, η τωρινή κυβέρνηση πήγε στις ευρωεκλογές με μερική επαναφορά της 13ης σύνταξης, μικρή αύξηση στον κατώτατο μισθό και δεσμεύσεις για άλλα μέτρα υπέρ όσων επλήγησαν περισσότερο από την κρίση.

Οι εκλογές του 2009 ήταν οι τελευταίες με κραταιό το παλιό δικομματικό σύστημα. Από εκεί και μετά η κρίση στην οικονομία έγινε και πολιτική κρίση, με κύρια χαρακτηριστικά τις μαζικές μετακινήσεις ψηφοφόρων, τη συντριβή του ενός εκ των δύο πόλων του δικομματισμού, την εμφάνιση και τη διάλυση κομμάτων που περισσότερο λειτούργησαν σαν διάττοντες αστέρες, τη διαμόρφωση ενός νέου πολιτικού σκηνικού το οποίο, όμως, ακόμα δεν έχει σταθεροποιηθεί.

Μέσα στην κρίση διεξήχθησαν 6 εκλογικές αναμετρήσεις σε εθνικό επίπεδο. Οι τέσσερις αφορούσαν κοινοβουλευτικές εκλογές: Μάιος και Ιούνιος 2012, Ιανουάριος και Σεπτέμβριος 2015. Οι δύο, ευρωεκλογές: Μάιος 2014 και Μάιος 2019.

Τα συγκριτικά στοιχεία αυτών των εκλογικών αναμετρήσεων είναι άκρως ενδιαφέροντα αναφορικά με τη ρευστότητα του πολιτικού σκηνικού.

Σε ό,τι αφορά τη συμμετοχή των ψηφοφόρων στην εκλογική διαδικασία, η μεγαλύτερη αποχή καταγράφεται στις εκλογές του Σεπτεμβρίου 2015 (43,43%) και η μικρότερη τις εκλογές του Μαΐου του 2012 (34,9%). Στις προχθεσινές εκλογές η αποχή κινήθηκε κοντά στο 41,5%, πράγμα που σημαίνει πως ένα σοβαρό ποσοστό ψηφοφόρων 6-7%, σε σχέση με το 2012, επιμένει να απέχει.

Η πορεία των κομμάτων στις εκλογές της κρίσης παρουσιάζει την παρακάτω εικόνα.

Σταθεροποίηση

Ο ΣΥΡΙΖΑ άρχισε να εκτινάσσεται στις εκλογές του 2012, καθώς τον Μάιο έφτασε το 16,78% και τον Ιούνιο του ίδιου έτους το 26,89%, ενώ στα ίδια επίπεδα κινήθηκε και στις ευρωεκλογές του 2014 (26,57%). Το προχθεσινό ποσοστό του, κοντά στο 24%, δείχνει ότι σταθεροποιείται ως η δεύτερη δύναμη του νέου δικομματισμού, στη θέση του παλιού ΠΑΣΟΚ που συρρικνώθηκε δραματικά.

Η Ν.Δ. μέσα στην κρίση κατέγραψε το μικρότερο ποσοστό τον Μάιο του 2012 (18,85%) κι από εκεί και μετά σταθεροποιήθηκε στο 27-29%. Το τωρινό ποσοστό της (33,2%) εξηγείται και από τη συρρίκνωση της δύναμης των κομμάτων στα δεξιά της.

Το παλιό ΠΑΣΟΚ μέσα στην κρίση κατέγραψε το μεγαλύτερο ποσοστό του τον Μάιο του 2012 (13,18%) και το μικρότερο τον Ιανουάριο του 2015 (4,68%). Μαζί με τα κόμματα που αντλούσαν ψήφους από την ίδια δεξαμενή (Ποτάμι-ΚΙΔΗΣΟ) κινούνταν σε ένα ποσοστό 10-11% κατά μέσο όρο. Πράγμα που σημαίνει ότι στις προχθεσινές εκλογές δεν υπήρξε αθροιστικά (ΚΙΝ.ΑΛΛ.-Ποτάμι) κάποια ιδιαίτερη μεταβολή.

Το ΚΚΕ κατέγραψε ένα ισχυρό ποσοστό τον Μάιο του 2012 (8,48%), το οποίο περιορίστηκε περίπου στο μισό (4,50%) τον Ιούνιο του ίδιου έτους. Από τότε κινείται γύρω στο 5,5% (ουσιαστικά μένει ακίνητο), με εξαίρεση τις ευρωεκλογές του 2014 (6,11%).

Τέλος, η Χρυσή Αυγή μέσα στην κρίση έπιασε το μεγαλύτερο ποσοστό στις ευρωεκλογές του 2014 (9,39%). Η σταθερή της δύναμη ήταν κοντά στο 7%, ενώ το τωρινό ποσοστό της συνιστά μια σημαντική απώλεια 2-2,5 ποσοστιαίων μονάδων.