Η Ανταρκτική εξελίσσεται σε έναν μοναδικό τουριστικό προορισμό όπου οι επισκέπτες μπορούν να απολαύσουν ένα από τα μέρη στον πλανήτη που έχουν αλλοιωθεί λιγότερο από την ανθρωπότητα και που, σε σύγκριση με άλλους διεθνείς προορισμούς, εξακολουθεί να δέχεται σχετικά χαμηλό αριθμό επισκεπτών κάθε χρόνο. Ωστόσο, η ραγδαία ανάπτυξη του τουρισμού στην Ανταρκτική θέτει ιδιαίτερες προκλήσεις, δεδομένης της απομακρυσμένης θέσης και της οικολογικής ευαισθησίας της περιοχής.
Ο αριθμός των τουριστών που κατευθύνονται στην Ανταρκτική έχει εκτοξευθεί. Από λιγότερους από 8.000 ετησίως πριν από περίπου τρεις δεκαετίες, σχεδόν 125.000 τουρίστες συνέρρευσαν στην πιο κρύα ήπειρο του πλανήτη την περίοδο 2023 – 2024. Αυτή η τάση είναι πιθανό να συνεχιστεί μακροπρόθεσμα.
Η μοντελοποίηση
Η ανεξέλεγκτη τουριστική ανάπτυξη στην Ανταρκτική κινδυνεύει να υπονομεύσει το ίδιο το περιβάλλον που προσελκύει επισκέπτες. Αυτό θα ήταν κακό για τους φορείς εκμετάλλευσης και τους τουρίστες, αλλά θα είναι επίσης κακό για την Ανταρκτική και για τον πλανήτη. Στο πλαίσιο μελέτης, που υποστηρίχθηκε από την Ειδική Ερευνητική Πρωτοβουλία του Συμβουλίου Ερευνας της Αυστραλίας και το Αυστραλιανό Κέντρο Αριστείας στην Επιστήμη της Ανταρκτικής και εκπονήθηκε πρόσφατα, επιστήμονες μοντελοποίησαν τις μελλοντικές τάσεις των επισκεπτών στην Ανταρκτική.
Ενα συντηρητικό σενάριο δείχνει ότι μέχρι το 2033 – 2034, ο αριθμός των επισκεπτών θα μπορούσε να φτάσει περίπου τις 285.000. Σύμφωνα με το λιγότερο συντηρητικό σενάριο, ο αριθμός θα μπορούσε να φτάσει τις 450.000. Επί του παρόντος, ο τουρισμός εκεί επικεντρώνεται κυρίως γύρω από την Ανταρκτική Χερσόνησο, με ένα μικρό ποσοστό στην περιοχή της Θάλασσας Ρος και σε τμήματα του εσωτερικού της ηπείρου.
Πολλές από τις πιο περιζήτητες τουριστικές τοποθεσίες (με δυνητικά υψηλό τουριστικό αντίκτυπο) βρίσκονται κοντά σε καθιερωμένες ή προτεινόμενες προστατευόμενες περιοχές, συμπεριλαμβανομένων των Θαλάσσιων Προστατευόμενων Περιοχών, των Ειδικά Προστατευόμενων Περιοχών και των Ειδικά Διαχειριζόμενων Περιοχών της Ανταρκτικής.
Περίπου τα δύο τρίτα των τουριστών της Ανταρκτικής αποβιβάζονται στην ήπειρο δεδομένου ότι περίπου το 65% των σημερινών 120.000 και πλέον τουριστών κρουαζιέρας της Ανταρκτικής ταξιδεύουν με σκάφη «αποστολών» που επιτρέπουν την αποβίβαση στη στεριά. Οι αποβιβάσεις σε σχετικά λίγες τοποθεσίες επιφέρουν το ενδεχόμενο τοπικών επιπτώσεων.
Εκπομπές άνθρακα
Ολα τα σκάφη, συμπεριλαμβανομένων των μεγαλύτερων σκαφών «μόνο για κρουαζιέρες» που δεν αποβιβάζουν επιβάτες, παράγουν εκπομπές άνθρακα, επηρεάζοντας έτσι έμμεσα την περιοχή. Και καθώς ο αριθμός των τουριστών θα μπορούσε να τετραπλασιαστεί σε σχέση τα τρέχοντα επίπεδα σε δέκα χρόνια, η μεγαλύτερη αύξηση αναμένεται να σημειωθεί στον τομέα αυτών που αποβιβάζονται.
Οι επισκέπτες μπορούν να απειλήσουν εύθραυστα οικοσυστήματα με την καταπάτηση εύθραυστης βλάστησης, την εισαγωγή μη ιθαγενών μικροβίων και φυτικών ειδών και τη διαταραχή αναπαραγωγικών αποικιών πτηνών και φώκιας. Ακόμα και όταν τα κρουαζιερόπλοια δεν δένουν, μπορούν να προκαλέσουν προβλήματα όπως ατμοσφαιρική και υδάτινη ρύπανση και ηχορύπανση, ενώ και οι αγκυροβολήσεις μπορούν να προκαλέσουν ζημιά στον βυθό.
Εξάλλου, κάθε ταξιδιώτης κρουαζιερόπλοιου στην Ανταρκτική παράγει συνήθως μεταξύ 3,2 και 4,1 τόνων άνθρακα, χωρίς να υπολογίζεται το ταξίδι από το λιμάνι αναχώρησης. Αυτό είναι παρόμοιο με τις εκπομπές άνθρακα που παράγει ένας μέσος άνθρωπος σε έναν χρόνο. Κι αυτό, όταν στην περιοχή της Χερσονήσου, οι παγετώνες και οι παγοκρηπίδες υποχωρούν και ο θαλάσσιος πάγος συρρικνώνεται, επηρεάζοντας την άγρια ζωή. Φυσικά, ο τουρισμός της Ανταρκτικής αντιπροσωπεύει μόνο ένα μικρό κλάσμα των συνολικών εκπομπών. Ωστόσο, αρκεί για να μπορεί να οδηγήσει τα ευαίσθητα οικοσυστήματα σε παρακμή.
Τον προηγούμενο μήνα, τα κράτη που αποφασίζουν ποιες ανθρώπινες δραστηριότητες επιτρέπονται εκεί συγκεντρώθηκαν στην Ιταλία συμμετέχοντας στη Συνθήκη της Ανταρκτικής. Η συνάντηση περιελάμβανε συζητήσεις από μια ειδική ομάδα εργασίας που στοχεύει στην αντιμετώπιση ζητημάτων τουρισμού.
Η Συνθήκη της Ανταρκτικής υπογράφηκε το 1959 από 12 χώρες των οποίων οι επιστήμονες είχαν δραστηριοποιηθεί στην Ανταρκτική και γύρω από αυτήν. Εκτοτε, συνολικά 53 χώρες έχουν γίνει μέλη της Συνθήκης. Ωστόσο, μέχρι στιγμής, τα συμβαλλόμενα μέρη της Συνθήκης της Ανταρκτικής έχουν θεσπίσει ελάχιστους δεσμευτικούς κανόνες για την τουριστική βιομηχανία.
Ανώτατο όριο
Εξάλλου, ο τουρισμός της Ανταρκτικής διέπεται από ένα διεθνές σύνολο συμφωνιών που είναι γνωστό ως Σύστημα Συνθηκών της Ανταρκτικής, καθώς και από τη Διεθνή Ενωση Τουριστικών Πρακτόρων της Ανταρκτικής (IAATO). Ομως, το Σύστημα Συνθηκών είναι αργοκίνητο και η IAATO, ακόμη κι αν το ήθελε, δεν έχει την εξουσία να περιορίσει τον αριθμό των επισκεπτών.
Τα ανώτατα όρια στον αριθμό των τουριστών έχουν αποδειχθεί επιτυχημένα στη διαχείριση των επιπτώσεων του τουρισμού και αλλού, όπως το μικρό νησί Λορντ Χάου στη Θάλασσα της Τασμανίας. Οποιοδήποτε ανώτατο όριο στον αριθμό των τουριστών στην Ανταρκτική θα πρέπει να βασίζεται σε στοιχεία σχετικά με το τι μπορεί να διαχειριστεί το περιβάλλον. Ωστόσο, υπάρχει έλλειψη ακριβών δεδομένων σχετικά με τη φέρουσα ικανότητα της Ανταρκτικής.
Επιγραμματικά, τα κενά και οι καθυστερήσεις σε ό,τι αφορά τη διαχείριση των ταξιδιωτών σε μια από τις τελευταίες παρθένες περιοχές του πλανήτη ευνοούν μόνο την ανάπτυξη και την ασύστολη εισβολή του τουρισμού, κάτι που θα έχει αναπόφευκτες καταστροφικές συνέπειες στη νοτιότερη ήπειρο της Γης.
*Με πληροφορίες από τον ιστότοπο Conversation
