Ο αγώνας των κατοίκων του Κοσμά για τη σωτηρία του Πάρνωνα από την εγκατάσταση ανεμογεννητριών

Σε διαρκείς κινητοποιήσεις βρίσκονται το τελευταίο διάστημα οι κάτοικοι στο ιστορικό χωριό του Κοσμά στην Αρκαδία, που κάηκε από τους Γερμανούς και τα Τάγματα Ασφαλείας το 1944 και ανοικοδομήθηκε αργότερα, καθώς τα έργα που έχουν ξεκινήσει για την εγκατάσταση 4 ανεμογεννητριών, ύψους 150 μέτρων, καταστρέφουν παρθένο δάσος ελάτων και ένα οικοσύστημα που έχει διατηρηθεί ανέγγιχτο ώς σήμερα.

Για την υλοποίηση του έργου στη θέση «Κορομηλιά – Μαζαράκι» θα απαιτηθεί η κατασκευή 4 πλατειών εγκατάστασης, καθεμία επιφάνειας 36.253 τετραγωνικών μέτρων, κάτι που ισοδυναμεί με την ισοπέδωση τεσσάρων κορυφών ώστε να μετατραπούν στις εν λόγω πλατείες.

Ο υφιστάμενος χωματόδρομος, που θα οδηγεί προς αυτές, θα διαπλατυνθεί από 4 μέτρα σε 10 μέτρα σε μήκος 6,3 χιλιομέτρων, ενώ θα διανοιχθούν νέοι χωματόδρομοι πρόσβασης συνολικού μήκους 6,7 χιλιομέτρων. Ολα αυτά τα έργα θα γίνουν μέσα σε δημόσια δασική έκταση, σε παρθένο ελατόδασος και απαιτούν την καταστροφή εκατοντάδων υγιών ελάτων και κέδρων -που θα κοπούν και στις δύο πλευρές των δρόμων, ώστε να μένει αρκετός χώρος ελεύθερος για τους ελιγμούς των οχημάτων που θα μεταφέρουν τα πτερύγια μήκους 68 μέτρων- και το ισοπέδωμα ορεινών όγκων. Ηδη, τα μηχανήματα έχουν αρχίσει να κόβουν και να ξεριζώνουν έλατα και να τα σκεπάζουν με μπάζα σε εργασίες διαπλάτυνσης του χωματόδρομου πρόσβασης, ενώ έχουν ήδη ισοπεδώσει πλαγιές και μία κορυφή.

Εφόσον υλοποιηθεί, το έργο θα είναι μόνο η αρχή της καταστροφής όλης της ορεινής περιοχής στον νότιο Πάρνωνα ανάμεσα στα χωριά Κοσμά, Μαρί, Χούνη και Πελετά, καθώς αυτή τη στιγμή υπάρχουν 19 αδειοδοτημένοι αιολικοί σταθμοί με 70 συνολικά ανεμογεννήτριες μόνο σε αυτή την περιοχή. Το έργο στη θέση «Κορομηλιά – Μαζαράκι» είναι το τρίτο που υλοποιείται από 19 αδειοδοτημένα.

Πού ακριβώς σχεδιάζονται αυτά; Στον Πάρνωνα, ένα βουνό που τον Σεπτέμβριο του 2025 κηρύχτηκε ολόκληρο ως προστατευόμενη από την UNESCO περιοχή («Απόθεμα Βιόσφαιρας»), που συμπεριλήφθηκε δηλαδή ανάμεσα στις 784 περιοχές σε όλο τον κόσμο, μαζί με 3 ακόμη στην Ελλάδα (όρος Ολυμπος, φαράγγι Σαμαριάς και Αστερούσια Ορη στην Κρήτη) που έχουν παραμείνει περιβαλλοντικά και κοινωνικά αναλλοίωτες και με τα κράτη να αναλαμβάνουν την ευθύνη να τα διατηρήσουν αναλλοίωτα στο εφεξής.

Εξάλλου, τμήμα της περιοχής εγκατάστασης του αιολικού πάρκου «Κορομηλιά – Μαζαράκι» έχει κηρυχτεί «Περιοχή Ανευ Δρόμων» σε μελέτη πανελλήνιας εμβέλειας του Εργαστηρίου Διατήρησης της Βιοποικιλότητας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Στον αιολικό σταθμό «Κορομηλιά – Μαζαράκι», οι δύο ανατολικές ανεμογεννήτριες πέφτουν εντός της συγκεκριμένης «Περιοχής Ανευ Δρόμων» που βρίσκεται μεταξύ Βλησιδιάς, Κουνουπιάς, Μαρίου και Καρίτσας και επομένως η άθικτη αυτή περιοχή θα καταστραφεί.

Πατώντας τα «Απάτητα Βουνά»

Κι ενώ συμβαίνουν αυτά, με ανακοίνωσή του την Παγκόσμια Ημέρα Βουνού, στις 11 Δεκεμβρίου, το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας εξήγγειλε την ενίσχυση και επέκταση του προγράμματος «Απάτητα Βουνά» υπό τον τίτλο «Ενισχύοντας την προστασία των βουνών», περιλαμβάνοντας σε αυτά, μεταξύ άλλων, και το όρος Πάρνωνας. Μόνο που στην πραγματικότητα αυτή η προστασία αποδεικνύεται παραπλανητική, αφού δεν μπήκε σε αυτό το καθεστώς προστασίας ολόκληρο το βουνό, αλλά μόνο η ψηλότερη κορυφή του, η «Μεγάλη Τούρλα», με υψόμετρο 1.938 μέτρα, που ήδη προστατεύεται ως ζώνη του δικτύου Natura 2000 και Ειδική Ζώνη Διατήρησης και που έχει έκταση 43,81 τετραγωνικά χιλιόμετρα, όταν η έκταση ολόκληρου του όρους Πάρνωνα ανέρχεται σε 2 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα!

Ομως, πέρα από παραπλανητική, η εξαγγελία του ΥΠΕΝ με την οποία θέλει να δείξει ότι προστατεύει ολόκληρο τον Πάρνωνα αποδεικνύεται και υποκριτική –τελικά, ένα επικοινωνιακό τρικ– δεδομένου ότι το βουνό έχει χαρακτηριστεί ως «Περιοχή Απόλυτης Προτεραιότητας» (ΠΑΠ 3) για τη χωροθέτηση αιολικών σταθμών με την ΚΥΑ 49828/2008. Οπως προκύπτει από την ΚΥΑ, η «αιολική χωρητικότητα» του Πάρνωνα είναι 478 ανεμογεννήτριες.

Πέραν των προαναφερόμενων, οι κάτοικοι του Κοσμά και της ευρύτερης περιοχής που συμπαρίστανται στον αγώνα τους ενάντια στον αιολικό σταθμό αντιδρούν διότι το Λεωνίδιο και ολόκληρη η Κυνουρία έχουν επιτύχει μια ήπια τουριστική ανάπτυξη με αναρριχητικές πλαγιές και το βουνό να προσκαλούν φυσιολάτρες από όλο τον κόσμο, προϋπόθεση για τη συνέχιση της οποίας είναι η προστασία του Πάρνωνα ώστε η περιοχή να μη χάσει την αυθεντικότητά της.

Εξάλλου, θεωρούν ότι τα ανταποδοτικά μέτρα που προβλέπονται από τη νομοθεσία για τους δήμους χωροθέτησης του έργου, είναι ψίχουλα μπροστά στα κέρδη του φορέα του έργου, αλλά και ψίχουλα μπροστά στον φυσικό πλούτο της περιοχής ο οποίος θα χαθεί. «Απέναντι στην υποχρηματοδότηση των δήμων και των κοινοτήτων, χρόνια προβλήματα που οφείλονται στην ουσιαστική εγκατάλειψη της υπαίθρου από το κράτος, τα “ανταποδοτικά μέτρα” των ΑΠΕ δεν λύνουν κανένα πρόβλημα. Τα δομικά προβλήματα δεν λύνονται με ψίχουλα», αναφέρουν.

Αλλά, όσο κι αν έχουν μαζί τους το Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου Νότιας Κυνουρίας και το Περιφερειακό Συμβούλιο της Περιφέρειας Πελοποννήσου που έχουν γνωμοδοτήσει αρνητικά για το έργο «Κορομηλιά – Μαζαράκι», οι αντιδράσεις της τοπικής κοινωνίας δεν εισακούονται, δεδομένου ότι, βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας, οι γνωμοδοτήσεις αυτές έχουν μόνο συμβουλευτική ισχύ.

Στις 12 Δεκεμβρίου οι κάτοικοι του Κοσμά έστησαν μπλόκο, παρεμποδίζοντας τη διέλευση των οχημάτων που πραγματοποιούν εργασίες διάνοιξης της οδοποιίας για το έργο στο μνημείο Φεστούτσι. Ωστόσο, τις τελευταίες μέρες πηγαίνουν στο σημείο πριν από το ξημέρωμα ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις (σε υψόμετρο 1.150 μέτρων!), προκειμένου να ανοίξουν τον δρόμο οι εργολάβοι. Αυτή τη στιγμή ο δημόσιος δασικός δρόμος του χωριού, που οδηγεί σε βοσκοτόπια και χωράφια κατοίκων είναι απαγορευτικά κλειστός για τη διέλευση των πολιτών και είναι ανοιχτός μόνο για τα οχήματα της εταιρείας. Οι ίδιοι οι κάτοικοι του χωριού, που πραγματοποιούν διαμαρτυρίες στο σημείο, απαγορεύεται να περπατήσουν ελεύθερα στον τόπο τους, την ίδια στιγμή που η ΕΛ.ΑΣ. φυλάει ολημερίς την εταιρεία και επιτρέποντάς της να συνεχίζει την καταστροφή.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ως αποτέλεσμα της κήρυξης του Πάρνωνα ως «Περιοχής Απόλυτης Προτεραιότητας – ΠΑΠ 3», η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων έχει ήδη αδειοδοτήσει στον βόρειο Πάρνωνα (περιοχή Αγιος Πέτρος, Καστρί, Κούκουρα) 10 αιολικούς σταθμούς με πάνω από 70 ανεμογεννήτριες και στον νοτιοανατολικό Πάρνωνα (στα ορεινά του Κυπαρισσίου και του Ζάρακα) 20 αιολικούς σταθμούς με πάνω από 100 ανεμογεννήτριες. Αν προστεθούν κι οι 70 προαναφερόμενες ανεμογεννήτριες στον νότιο Πάρνωνα, τότε μιλάμε για ήδη αδειοδοτημένες περισσότερες από 240 ανεμογεννήτριες. Από τους παραπάνω αιολικούς σταθμούς, μόλις εφτά έχουν ήδη κατασκευαστεί. Τρεις βρίσκονται αυτή τη στιγμή υπό κατασκευή (στο Καστρί, τον Κοσμά και τα Πελετά). Γίνεται φανερό ότι εφόσον κατασκευαστούν στο μέλλον και οι υπόλοιποι 39, ο Πάρνωνας θα μετατραπεί σε βιομηχανικό τοπίο.

Κι αυτός ο κίνδυνος υπάρχει ενώ εξακολουθεί να εφαρμόζεται το παρωχημένο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο ΑΠΕ του 2008, ενώ το νέο χωροταξικό πλαίσιο βρίσκεται σε διαδικασία κατάθεσης, έπειτα από αλλεπάλληλες αναβολές. Σε αυτό ορίζονται ζώνες αποκλεισμού τέτοιων εγκαταστάσεων, μεταξύ άλλων, εντός των οικοτόπων προτεραιότητας περιοχών που έχουν ενταχθεί ως τόποι κοινοτικής σημασίας στο δίκτυο Natura 2000, δασών και δασικών εκτάσεων (με εξαιρέσεις), Περιοχών Ανευ Δρόμων, των ατύπως διαμορφωμένων, στο πλαίσιο της εκτός σχεδίου δόμησης, τουριστικών και οικιστικών περιοχών. Ετσι, καθώς ο Πάρνωνας εμπίπτει σε πολλά από τα παραπάνω κριτήρια, καθίσταται φανερό ότι η έκδοση του νέου Χωροταξικού Πλαισίου θα επιβάλει την αναθεώρηση πολλών από τους αδειοδοτημένους αιολικούς σταθμούς.

Δεδομένου ότι αυτή τη στιγμή ο αγώνας των κατοίκων του Κοσμά γίνεται σύμβολο του αγώνα για τη σωτηρία του Πάρνωνα, η Πρωτοβουλία για την Προστασία του Κοσμά, η Επιτροπή Αγώνα για τη Σωτηρία του Πάρνωνα, Μορφωτικός Σύλλογος Λεωνιδίου και ο Αναρριχητικός Ορειβατικός Σύλλογος Λεωνιδίου καλούν σε συγκέντρωση διαμαρτυρίας κατά των ανεμογεννητριών αύριο, Σάββατο, στις 9 το πρωί, στο μνημείο Φεστούτσι στον Κοσμά.