Περισσότεροι από εξήντα εθελοντές επιστήμονες από εννέα χώρες εξερεύνησαν τα μυστικά του ποταμού Σαραντάπορου, «μεγάλου αδελφού» του τελευταίου ποταμού ελεύθερης ροής της Ευρώπης, του διασυνοριακού ποταμού Αώου/Vjosa.
Η διεπιστημονική ομάδα από την Ελλάδα, την Αλβανία, την Αυστρία, τη Γερμανία, την Ιταλία, τη Σλοβενία, τη Ρουμανία, την Ελβετία και τις ΗΠΑ συνεργάστηκε για να πραγματοποιήσει εκτεταμένη έρευνα πεδίου στον Σαραντάπορο, παραπόταμο του Αώου, από τις 28 Ιουνίου έως τις 5 Ιουλίου. Το κοινό τους όραμα ήταν να τεθεί ολόκληρη η λεκάνη απορροής του ποταμού Αώου/Vjosa υπό ενιαίο καθεστώς προστασίας με τη δημιουργία ενός Διασυνοριακού Εθνικού Πάρκου Αγριου Ποταμού, το οποίο θα είναι μοναδικό στην Ευρώπη. Οι επιστήμονες, που φιλοξενήθηκαν στο χωριό της Βούρμπιανης στα Μαστοροχώρια του Δήμου Κόνιτσας, στην καρδιά της Βόρειας Πίνδου, προσέγγισαν περισσότερα από 50 χιλιόμετρα ποταμού και ρεμάτων αποκαλύπτοντας το πλούσιο μωσαϊκό της ζωής.
Δουλεύοντας σε ομάδες μελέτησαν ψάρια, πουλιά, φυτά, πεταλούδες, ακρίδες, βενθικά μακροασπόνδυλα, θηλαστικά, νυχτερίδες, φυσικοχημικά και υδρομορφολογικά χαρακτηριστικά του ποταμού, ενώ δύο κοινωνικοί επιστήμονες παρακολούθησαν και κατέγραψαν τον τρόπο εργασίας των υπόλοιπων ομάδων. Τους επόμενους μήνες οι εμπειρογνώμονες θα αξιολογήσουν τα πολύτιμα ευρήματά τους και θα ετοιμάσουν μια συνθετική έκθεση μέχρι το τέλος του έτους, η οποία θα παραδοθεί στα υπουργεία, στις περιφερειακές αρχές και στις τοπικές κοινότητες.
Τα νέα επιστημονικά δεδομένα θα ενισχύσουν τον πρόσφατο χαρακτηρισμό του μεγαλύτερου τμήματος της υπολεκάνης απορροής του Σαραντάπορου ως Προστατευόμενου Τοπίου και Προστατευόμενου Φυσικού Σχηματισμού από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Η Υπουργική Απόφαση που εκδόθηκε λίγες μέρες πριν από την έναρξη της εξερευνητικής αποστολής έθεσε όρους και περιορισμούς όσον αφορά τις επιτρεπόμενες δραστηριότητες εντός της προστατευόμενης περιοχής απαγορεύοντας, μεταξύ άλλων, την κατασκευή φραγμών και τη χωροθέτηση υδροηλεκτρικών σταθμών συμπεριλαμβανομένων των μικρών υδροηλεκτρικών έργων στον Σαραντάπορο.
Η θετική αυτή εξέλιξη δυστυχώς δεν απαλλάσσει τον Αώο και τους παραποτάμους του από την απειλή των μικρών υδροηλεκτρικών, καθώς αρκετά έργα σχεδιάζονται εκτός της νεοσύστατης προστατευόμενης περιοχής, ενώ άλλα βρίσκονται ήδη σε προχωρημένο στάδιο αδειοδότησης. Το επόμενο βήμα περιλαμβάνει την αναβάθμιση του καθεστώτος προστασίας της περιοχής σε Εθνικό Πάρκο μέσω της επέκτασης των ορίων του Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου προς τα ελληνοαλβανικά σύνορα. Κατ’ αυτόν τον τρόπο η προστατευόμενη περιοχή θα συνδεθεί με το γειτονικό Εθνικό Πάρκο Αγριου Ποταμού Vjosa για τη δημιουργία του πρώτου Διασυνοριακού Πάρκου Αγριου Ποταμού στην Ευρώπη.
