Η απειλή του «διπλού χρέους»

Γιατί ενώ έχουμε υπερ-πλεονάσματα στον κρατικό προϋπολογισμό, υπάρχουν χρέη πολλών δισ. ευρώ του Δημοσίου προς τον ιδιωτικό τομέα; Και γιατί ενώ «η οικονομία πάει καλά» και «ήρθε η ανάπτυξη» αυξάνονται διαρκώς οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς το Δημόσιο;

Μια αμφίδρομη σχέση… μπαταξήδων παγιώνεται μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα: το Δημόσιο χρωστά όλο και περισσότερα στον ιδιωτικό τομέα και ο ιδιωτικός τομέας χρωστά όλο και περισσότερα (για την ακρίβεια, πολύ περισσότερα) στον δημόσιο. Στο πλαίσιο αυτής της καθόλου «υγιούς» από οικονομική άποψη σχέσης, το Δημόσιο παγιώνει τα τελευταία χρόνια επίπεδα οφειλής περί τα 3 δισ. ευρώ, με μικρές αυξομειώσεις και χωρίς τάση αποκλιμάκωσης.

Στον βαθμό που παγιώνεται σε αυτό το ύψος, πρόκειται για κρυφό κρατικό χρέος. Στον αντίποδα, το χρέος του ιδιωτικού τομέα προς το Δημόσιο είναι ιλιγγιώδες και κατακτά διαρκώς νέα υψηλά, που στα τέλη Οκτωβρίου του 2025 ήταν 112,5 δισ. ευρώ. Πρόκειται για έναν ογκόλιθο ιδιωτικού χρέους και αν προστεθούν και τα υπόλοιπα στοιχεία του, ανεβαίνει πολύ ψηλότερα και αποτελεί μάλλον δείκτη οικονομικής ασφυξίας παρά δείκτη οικονομικής ευρωστίας.

Αυτά αποκτούν μεγαλύτερη σημασία καθώς μεταβαίνουμε από τα μέσα του 2026 σε έναν νέο οικονομικό κύκλο, με σημαντική πτώση των επενδύσεων και των ρυθμών ανάπτυξης και μεγάλες περικοπές δημόσιων δαπανών.

Οφειλές Δημοσίου

Το ύψος των ληξιπρόθεσμων οφειλών του Δημοσίου προς τον ιδιωτικό τομέα έχει παγιωθεί στο επίπεδο των 3 δισ. ευρώ, ακολουθώντας μάλιστα ανοδική τάση μετά τον Μάρτιο του 2025.

Τον Οκτώβριο του 2024 ήταν 2.824 εκατ. ευρώ, τον Απρίλιο 2025 έκανε υψηλό έτους (μέχρι στιγμής) με 3.152 εκατ. ευρώ και τον Οκτώβριο φέτος ήταν 3.103 εκατ. ευρώ. Οι βασικές συνιστώσες αυτής της οφειλής είναι δύο:

● Ληξιπρόθεσμες δαπάνες για αγορά αγαθών και υπηρεσιών από φορείς του ευρύτερου δημόσιου τομέα, κυρίως των νοσοκομείων. Αυτές προέρχονται κυρίως από την Εθνική Κεντρική Αρχή Προμηθειών Υγείας (ΕΚΑΠΥ) (κατηγορία Νοσοκομεία) και έχουν σχέση με την πραγματοποίηση των αγορών του φαρμάκου κεντρικά από την ΕΚΑΠΥ (ξεκίνησε σταδιακά από το β’ εξάμηνο του 2023) για λογαριασμό των νοσοκομείων. Η ΕΚΑΠΥ είχε ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις τον Οκτώβριο του 2025 819 εκατ. ευρώ, παρουσιάζοντας αύξηση 693 εκατ. ευρώ σε σχέση με τον Δεκέμβριο 2024 (είχε ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις ύψους 126 εκατ. ευρώ), ενώ τον Οκτώβριο του 2024 εμφάνιζε ληξιπρόθεσμα 97 εκατ. ευρώ (δεν είχε ληξιπρόθεσμα τον Δεκέμβριο 2023)

● Εκκρεμείς επιστροφές φόρων.

Ετσι, τον Οκτώβριο του 2025 καταγράφηκε αύξηση των συνολικών ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων του Δημοσίου κατά 760 εκατ. ευρώ σε σύγκριση με τον Δεκέμβριο του 2024. Ειδικότερα, οι ληξιπρόθεσμες οφειλές αυξήθηκαν κατά 783 εκατ. ευρώ, φτάνοντας τα 3.103 εκατ. ευρώ, και οι εκκρεμείς επιστροφές φόρων μειώθηκαν κατά 23 εκατ. ευρώ φτάνοντας τα 708 εκατ. ευρώ.

Αυτό που προβληματίζει ιδιαίτερα είναι η αύξηση μέσα στο 2025.

Τα σημάδια επιδείνωσης είναι εμφανή και στις ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις των ιδιωτών προς το Δημόσιο, ως εξής:

● Αυξάνεται το μη επιδεχόμενο είσπραξης τμήμα των οφειλών. Το ποσοστό του συνολικού ληξιπρόθεσμου υπολοίπου που έχει ταξινομηθεί ως ανεπίδεκτο είσπραξης ανέρχεται σε 27,32 δισ. και αντιστοιχεί σε 24,28% του συνόλου των ληξιπρόθεσμων, που φτάνει στα 112,50 δισ. ευρώ. Δεδομένου ότι πρόκειται κυρίως για επιχειρήσεις αλλά και για φυσικά πρόσωπα που κήρυξαν πτώχευση και τα περιουσιακά τους στοιχεία μπήκαν σε διαδικασία εκκαθάρισης, φανερώνει πολύ υψηλό ποσοστό πτωχεύσεων.

● Κατεβαίνει πιο χαμηλά το επίπεδο των οφειλών που γνωρίζουν αύξηση.

Οπως καταγράφεται στον παρατιθέμενο πίνακα, έχουμε πλέον αύξηση στο εύρος οφειλής από 500 έως και 10.000 ευρώ, κάτι που δείχνει καχεξία μικρομεσαίων οφειλετών. Κατά τα άλλα βέβαια, οι μπαταξήδες προς το Δημόσιο αυξάνονται όσο ανεβαίνουμε την κλίμακα των οφειλών: όσο μεγαλύτερη η οφειλή, τόσο αυξάνεται το ύψος των ληξιπρόθεσμων. Στη ζώνη οφειλής 10.000-100.000 ευρώ, καταγράφεται ετήσια αύξηση 647,5 εκατ. ευρώ, στο εύρος 100.000-1.000.000 ευρώ, αύξηση κατά 1.014,4 εκατ. ευρώ και για οφειλές πάνω από 1.000.000 ευρώ, καταγράφεται ετήσια αύξηση 2.364,1 εκατ. ευρώ.

● Ο αριθμός των οφειλετών μειώνεται για οφειλές των τριών πρώτων κλιμακίων (>50 ευρώ, 50-500 ευρώ και 500-10.000 ευρώ), όμως αυξάνεται απότομα για το εύρος οφειλής 10.000-100.000 ευρώ αλλά και στα υψηλότερα επίπεδα οφειλών. Στο υψηλότερο εύρος οφειλής, πάνω από 1.000.000 ευρώ, 457 μεγαλομπαταξήδες αύξησαν το χρέος τους κατά 2,36 δισ. ευρώ! Οι καλύτεροι «καλοπληρωτές» οφειλών προς το Δημόσιο είναι αυτοί που χρωστούν έως 50 ευρώ και στη συνέχεια αυτοί που χρωστούν έως 500 ευρώ.

Η λαϊκή θυμοσοφία αποδίδει το νόημα αυτών των στατιστικών ως εξής: «Αν χρωστάς λίγα, σε κυνηγούν· αν χρωστάς πολλά, είσαι κύριος»…