Είναι πολλά τα λεφτά του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Σχεδόν 36 δισ. ευρώ, πάνω από το 15% του ετήσιου ΑΕΠ της μεταμνημονιακής εποχής. Αναλογικά με τον πληθυσμό της, η Ελλάδα παίρνει ένα εξαιρετικά γενναιόδωρο κομμάτι της πίτας, άλλωστε η ίδια η κυβέρνηση Μητσοτάκη που διαχειρίζεται την πίτα αυτήν φροντίζει να αθροίζει κάθε ευρώ πόρου –ΚΑΠ, ΕΣΠΑ, κοινοτικός προϋπολογισμός– που εισρέει προς τη χώρα μας. Πάνω από 70 δισ. ευρώ. Τα οποία όμως δεν δίνονται εν λευκώ και δεν εκταμιεύονται χωρίς προϋποθέσεις.
Οπως επισημαίνει το Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών ΕΝΑ στο τελευταίο Focus Report του Παρατηρητηρίου του Ταμείου Ανάκαμψης & Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0» και ΕΣΠΑ 2014-2020 / 2021-2027 (που συντάσσεται εδώ και τρία χρόνια) η αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης από την Ελλάδα δείχνει σημάδια οπισθοδρόμησης.
Η πραγματική απορρόφηση του Ταμείου Ανάκαμψης ανέρχεται μόλις στο 36%, έναν χρόνο πριν ολοκληρωθεί το σχέδιο, το 2026, στη διάρκεια του οποίου πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί όλα τα ορόσημα του ελληνικού σχεδίου. Ομως, από το σύνολο των 373 Οροσήμων και Στόχων ολοκληρωμένο είναι μόλις το 37% και απομένει προς εκπλήρωση το 63%. 164 ορόσημα και στόχοι έχουν τροποποιηθεί ή καταργηθεί.
Τι σημαίνει αυτό; Οτι το χαμηλό ποσοστό απορρόφησης των πόρων του ΤΑΑ αναγκάζει την κυβέρνηση να καταργεί και να απεντάσσει συνεχώς έργα που πριν από τέσσερα χρόνια τα διαφήμιζε ως «αφρό» της καινοτομίας. Η συνολική εικόνα του Ταμείου Ανάκαμψης δείχνει σημάδια οπισθοδρόμησης προς την ικανότητα ουσιαστικής αξιοποίησης των ευρωπαϊκών πόρων, επισημαίνει το ΕΝΑ.
Από τα επιμέρους ευρήματα της έρευνας του ΕΝΑ ενδιαφέρον έχουν τα εξής:
● Από τα 36 δισ. ευρώ του ΤΑΑ προς Ελλάδα οι εκταμιεύσεις ανέρχονται σε 21,3 δισ. ευρώ.
● Το ύψος των πόρων που λιμνάζουν, δηλαδή το ύψος των πόρων που έχει στη διάθεσή της η χώρα και δεν έχουν ενεργοποιηθεί μέσω δράσεων και προγραμμάτων, ανέρχεται σε 4,1 δισ. ευρώ.
● Το σύνολο των πληρωμών (δαπανών) ανέρχεται σε 17,3 δισ. ευρώ. και αντιστοιχεί σε λογιστική απορρόφηση 48%.
● Οι πραγματικές δαπάνες, οι πληρωμές, δηλαδή, προς τελικούς δικαιούχους, ανέρχονται σε 12,8 δισ. ευρώ που συνεπάγεται πραγματική απορρόφηση 36%.
● Χαρακτηριστικό της δυσκολίας στην υλοποίηση των Οροσήμων και Στόχων είναι τα αιτήματα τροποποιήσεων που έχει καταθέσει η κυβέρνηση μέχρι σήμερα. Τον Ιούλιο του 2024 τροποποιήθηκαν μέτρα και έργα που αφορούσαν 32 Ορόσημα και Στόχους, τον Ιανουάριο του 2025 τροποποιήθηκαν 24 ορόσημα και στόχοι, τον Ιούλιο του 2025 τροποποιήθηκαν 108 ορόσημα και στόχοι!
● Ενώ η συνολική απορρόφηση υπολογίζεται σε 39,8%, καταγράφονται σημαντικές διαφορές μεταξύ των υπουργείων.
Το ποσοστό απορρόφησης του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας είναι μόλις 15,2% μόνο 100 εκατ. ευρώ δαπάνες από τον προϋπολογισμό των 660 εκατ. ευρώ, ενώ η εκδήλωση φαινομένων φυσικών καταστροφών στη χώρα έχει πυκνώσει. Ιδιαίτερα χαμηλά ποσοστά απορρόφησης παρουσιάζουν τα υπουργεία Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής (6,7%), Τουρισμού (25,8%) και Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών (27,7%). Το υπουργείο Εξωτερικών, παρ’ όλο που έχει μόνο ένα έργο με συνολικό προϋπολογισμό 9,75 εκατ. ευρώ, εμφανίζει μηδενική απορρόφηση!
Είμαστε βέβαιοι, ωστόσο, ότι αύριο βράδυ, στο Βελλίδειο, ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα παρουσιάσει μια αληθινή κοσμογονία απορρόφησης πόρων.
