Μαγική εικόνα με τον πληθωρισμό

Τι κι αν ο υπουργός Ανάπτυξης Κώστας Σκρέκας έσπευσε να πανηγυρίσει επειδή τα προκαταρκτικά στοιχεία της Eurostat έδειξαν αποκλιμάκωση του πληθωρισμού τον Μάιο στο 2,3% από 3,4% τον Απρίλιο. Το ράλι των τιμών ειδικά σε τρόφιμα και βασικά αγαθά συνεχίζεται, ακόμα κι αν «έκοψε» (προσωρινά;) ταχύτητα, ενώ ο νέος «καύσωνας» στα τιμολόγια ρεύματος ρίχνει λάδι στη φωτιά της ακρίβειας που σιγοψήνει τους καταναλωτές εδώ και τρία χρόνια. Μάλιστα από 1η Ιουνίου έριξε αυλαία το μέτρο της «μόνιμης μείωσης τιμής» κατά 5% σε επιλεγμένα είδη, κάτι που αναμένεται να «ξεκλειδώσει» αυξήσεις στα περίπου 1.500 προϊόντα που έφεραν το σχετικό ταμπελάκι. Οι μεγαλύτεροι φόβοι όμως αφορούν τι θα συμβεί τους αμέσως επόμενους μήνες, όταν θα αρχίσει να μετακυλίεται στη λιανική η άνοδος στις διεθνείς τιμές ενέργειας και καυσίμων, με τον κίνδυνο ενός νέου πληθωριστικού κύκλου να είναι παραπάνω από εμφανής.

Θριαμβευτική ήταν και η χθεσινή ανακοίνωση του υπουργού Ανάπτυξης με αφορμή τα νέα στοιχεία του Ινστιτούτου Ερευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ), που καταγράφουν υποχώρηση των τιμών τον Μάιο κατά -1,25 σε σύγκριση με πέρυσι. «Η τάση πτώσης των τιμών στα σουπερμάρκετ, όπως καταγράφεται στην έρευνα του ΙΕΛΚΑ, αποδεικνύει ότι τα μέτρα έχουν σταδιακά αποτελέσματα, δημιουργώντας τις συνθήκες και για περαιτέρω αποκλιμάκωση», σημειώνει ο Κ. Σκρέκας. «Η Ελλάδα έλαβε τα περισσότερα και πιο δραστικά μέτρα από κάθε άλλη ευρωπαϊκή χώρα και αυτά αρχίζουν να αποδίδουν καρπούς παρά την αρνητική και στείρα κριτική της αντιπολίτευσης», προσθέτει.

Ας δούμε όμως αν όντως είναι αιτία πανηγυρισμού η μεσοσταθμική μείωση των τιμών σε επίπεδο μήνα και τι έχει προηγηθεί. Κατ’ αρχάς οι ανατιμήσεις στα τρόφιμα και τα μη αλκοολούχα ποτά αγγίζουν σωρευτικά το 30% σε βάθος τριετίας (στοιχεία ΕΛΣΤΑΤ). Μόνο οι ανατιμήσεις στα τρόφιμα αποτελούν το 60% της επιβάρυνσης στον προϋπολογισμό των χαμηλών και μεσαίων εισοδημάτων (750 ώς 1.100 ευρώ), όπως απέδειξε πρόσφατη έρευνα για τον «πληθωρισμό των φτωχών» (εταιρεία Netrino). Αλλά ας μην πηγαίνουμε τόσο πίσω. Οι κυλιόμενες έρευνες που πραγματοποιεί το ΙΕΛΚΑ για τον λεγόμενο Δείκτη Εξέλιξης Τιμών Αλυσίδων Σουπερμάρκετ από τις αρχές του 2024 καταγράφουν αυξήσεις όλο το προηγούμενο διάστημα, έστω με μειούμενο ρυθμό, από 3% τον Ιανουάριο ώς 1,10 τον Απρίλιο, ενώ η μείωση του Μαΐου δεν αρκεί για να αντισταθμίσει τις σωρευτικές αυξήσεις.

Επιπλέον ο υπολογισμός του πληθωρισμού από το ΙΕΛΚΑ, αποκλειστικά για τις αλυσίδες σουπερμάρκετ, βασίζεται όπως σημειώνεται «σε ανάλυση στο σύνολο των πραγματικών μηνιαίων πωλήσεων και όχι σε δειγματοληψία» και αντικατοπτρίζει «τόσο την πορεία των τιμών όσο και τις αγοραστικές επιλογές των καταναλωτών». Δηλαδή διαμορφώνεται και από το κατά πόσο οι ίδιοι οι καταναλωτές στρέφονται σε φτηνότερες επιλογές ή προσφορές. Επιπλέον το ΙΕΛΚΑ παραδέχεται ότι μέρος της αποκλιμάκωσης των τιμών τον Μάιο οφείλεται και στην εποχικότητα λόγω Πάσχα, περίοδος που όπως σημειώνει «καταγράφονται έντονες προωθητικές ενέργειες τη Μεγάλη Εβδομάδα, η οποία το 2023 ήταν στα μέσα Απριλίου, ενώ το 2024 στην πρώτη εβδομάδα του Μαΐου και ενσωματώνεται στα στοιχεία της παρούσας μέτρησης».