Ακούνε Χρηματιστήριο και… τρέχουν μακριά

Ανεξαρτήτως ηλικίας ο βαθμός εξοικείωσης των Ελλήνων με τα διαδικτυακά συστήματα είναι μεγάλος όπως και η επίγνωση των κινδύνων.

Οι Ελληνες αναζητούν καλύτερες αποδόσεις για τα χρήματα την ώρα που τα επιτόκια των καταθέσεων είναι χαμηλά, ωστόσο δεν είναι διατεθειμένοι να… παίξουν στο Χρηματιστήριο και να ρισκάρουν. Η έρευνα της Focus Bari που διενεργήθηκε ανάμεσα σε 6.210 Ελληνες ηλικίας 18-64 ετών είναι αποκαλυπτική, καθώς το 44% ψάχνει κερδοφόρους τρόπους να επενδύσει τα χρήματά του, αλλά το 63% λέει ότι δεν θέλει να ρισκάρει στο Χ.Α., ενώ εκείνοι που βλέπουν με καλό μάτι το Χρηματιστήριο είναι μόλις 14% και το 23% τηρεί στάση ουδετερότητας.

Βέβαια, η εμπειρία της ελληνικής κοινωνίας από τις… χρυσές εποχές του Χρηματιστηρίου, στα τέλη της δεκαετίας του ’90, είναι μάλλον πικρή, ενώ η δεκαετής κρίση αλλά και η παρούσα οικονομική κατάσταση «συγκρατούν» την όποια διάθεση για ανάληψη ρίσκου, με τις γυναίκες και τους ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας να είναι πιο επιφυλακτικοί σε σχέση με τους άντρες και τους νεότερους.

Κίνδυνοι και απάτες

Γενικά, το 53% των ερωτηθέντων χαρακτηρίζει την επένδυση σε μετοχές πολύ επικίνδυνη για τους ίδιους. Για κρυπτονομίσματα ούτε λόγος να γίνεται καθώς υπάρχει διάχυτη δυσπιστία και άγνοια: οι μισοί (49%) δεν τα καταλαβαίνουν έναντι 20% που δηλώνουν ότι κατανοούν την εν λόγω αγορά. Το 51% δεν τα θεωρεί αξιόπιστα, ενώ η απροθυμία εγκατάλειψης του τραπεζικού λογαριασμού και χρήσης αντ’ αυτού κρυπτονομισμάτων είναι πλειοψηφικό ρεύμα.

Αντίθετα με τα κρυπτονομίσματα, οι Ελληνες νιώθουν άνετα να χρησιμοποιούν ηλεκτρονικά τραπεζικά συστήματα (48%), αν και πιστεύουν ότι μπορούν εύκολα να πέσουν θύματα απάτης (65%). Και για τον λόγο αυτό το 73% προσπαθεί να ελέγχει τακτικά τις κινήσεις λογαριασμών για ύποπτες απάτες και προσέχει να μην είναι δημόσια τα προσωπικά στοιχεία του (66%), ενώ το 58% δηλώνει ότι δεν έχει πρόβλημα να χρησιμοποιεί τις κάρτες για αγορές στο διαδίκτυο. Αυτό ωστόσο που είναι σημαντικό είναι ότι ανεξαρτήτως ηλικίας ο βαθμός εξοικείωσης των Ελλήνων με τα διαδικτυακά συστήματα είναι μεγάλος όπως και η επίγνωση των κινδύνων. Και γι’ αυτό αισθάνονται, σε ποσοστό 74%, την ανάγκη για περισσότερες εκστρατείες ευαισθητοποίησης σχετικά με απάτες ή υποκλοπές που κάποιος μπορεί να πέσει θύμα. Μάλιστα το ποσοστό αυτό αυξάνεται όσο ανεβαίνουμε ηλικιακά.

Σύμφωνα με την τελευταία Εκθεση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας της ΤτΕ (Μάιος 2023), την προηγούμενη χρονιά καταγράφηκε μείωση του αριθμού συναλλαγών απάτης κατά 27% σε σχέση με το 2021. Ο δείκτης της αναλογίας του αριθμού των περιστατικών απάτης προς τον αριθμό των συναλλαγών μειώθηκε συγκριτικά με το 2021 στο χαμηλό επίπεδο του 0,01%, αντιστοιχώντας σε 1 συναλλαγή απάτης ανά 6,7 χιλ. συναλλαγές.

Ωστόσο, η αξία των συναλλαγών απάτης αυξήθηκε κατά 21% σε σχέση με το 2022, με τον δείκτη της αναλογίας της αξίας των περιστατικών απάτης προς την αξία των συναλλαγών να διατηρείται στο χαμηλό επίπεδο του 0,02%, αντιστοιχώντας σε 1 ευρώ αξία απάτης ανά 5,7 χιλ. ευρώ αξία συναλλαγών.

Αναλύοντας την απάτη ανά τύπο συναλλαγής διαπιστώνεται σημαντική αύξηση της αξίας των περιστατικών απάτης στις συναλλαγές σε ΑTM, POS, καθώς και στις εξ αποστάσεως συναλλαγές (card not present-CNP) μέσω διαδικτύου ή ταχυδρομείου/τηλεφώνου.

Σε ό,τι αφορά την αύξηση της αξίας των συναλλαγών απάτης σε ATM και POS σε σχέση με το 2021, παρατηρείται ότι ο κύριος λόγος της αύξησης ήταν τα περιστατικά απάτης που προκύπτουν από μη νόμιμες συναλλαγές σε ATM και POS οι οποίες έχουν διενεργηθεί με τη χρήση χαμένης/κλεμμένης κάρτας. Συγκεκριμένα η αξία των συναλλαγών απάτης που έχουν διενεργηθεί με τη χρήση χαμένης/κλεμμένης κάρτας σε ATM αυξήθηκε κατά 92% σε 1,3 εκατ. ευρώ, από 705 χιλ. ευρώ το 2021, ενώ η αξία των συναλλαγών απάτης που έχουν διενεργηθεί με τη χρήση χαμένης/κλεμμένης κάρτας σε POS αυξήθηκε κατά 147% σε 1,7 εκατ. ευρώ, από 701 χιλ. ευρώ το 2021.