Σε αναμμένα κάρβουνα κάθονται χιλιάδες νέοι, δικαιούχοι του στεγαστικού προγράμματος «Σπίτι Μου», καθώς εκπνέει η ασφυκτική προθεσμία των 60 ημερών για την ολοκλήρωση του τεχνικού ελέγχου, από τη στιγμή που έχουν βρει το σπίτι, με ορατό κίνδυνο να ακυρωθεί η έγκριση του δανείου και να τιναχτεί στον αέρα η αγοραπωλησία.
Μέρα με τη μέρα πληθαίνουν οι καταγγελίες για παρατεταμένες καθυστερήσεις από την πλευρά των τραπεζών, οι οποίες επικαλούνται υπερβολικό φόρτο εργασίας και υψηλό κόστος εξέτασης των αιτήσεων.
Οι τράπεζες έχουν ζητήσει επανειλημμένα παράταση χρόνου, ενώ το ζήτημα έχει φτάσει στην υπουργό Οικογένειας Σοφία Ζαχαράκη, η οποία φέρεται να εξετάζει την εύρεση λύσης. Προς το παρόν η μόνη εναλλακτική που έχουν οι δικαιούχοι που «κόβονται» λόγω της παρέλευσης της προθεσμίας, είναι να υποβάλουν αιτιολογημένη ένσταση στην ιστοσελίδα της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης (dypa.gov.gr) και να… εύχονται να τους δοθεί παράταση.
Μόνο που ακόμα και αν δοθούν παρατάσεις την τελευταία στιγμή, το πρόβλημα εύρεσης στέγης παραμένει και γιγαντώνεται, καθώς τα διαθέσιμα σπίτια που πληρούν τις προϋποθέσεις του προγράμματος μειώνονται ραγδαία, ενώ αυξάνονται οι τιμές.
Ηδη όταν τον Σεπτέμβριο του 2022 ο πρωθυπουργός ανήγγειλε την έναρξη του προγράμματος, διατυπώθηκαν ενστάσεις ότι η διαθεσιμότητα σε επιλέξιμα ακίνητα (με έτος κατασκευής ώς το 2007 και με τιμή ώς 150.000) περιοριζόταν σε συγκεκριμένες περιοχές, στις οποίες αναγκαστικά κατευθύνθηκε η ζήτηση, με αποτέλεσμα την εκτίναξη των τιμών.
Οπως αναφέρει έρευνα του Πανελλαδικού Δικτύου e-real estates, στο κέντρο της Αθήνας (Ιλίσια, Παγκράτι, Μετς) μόλις 3 στις 10 κατοικίες πληρούσαν τις προϋποθέσεις (36%), ποσοστό που σήμερα έχει μειωθεί σε λιγότερες από 3 (28%). Μάλιστα πάνω από το 90% των διαθέσιμων κατοικιών στο κέντρο είναι κατασκευής ώς το 1980, δηλαδή τουλάχιστον 43 ετών.
Η μεγαλύτερη μείωση των διαθέσιμων κατοικιών σημειώνεται στα δυτικά προάστια και στον Πειραιά, οι οποίες σήμερα έχουν πέσει στο 20% και 15% αντίστοιχα, από 33% και 28%. Οσο για τις λεγόμενες «καλές περιοχές», σε βόρεια και νότια προάστια αλλά και στο κέντρο της Αθήνας, όπου το airbnb έχει εκτοξεύσει τις τιμές στα ύψη, η διαθεσιμότητα ήταν ήδη ελάχιστη και πλέον είναι σχεδόν μηδενική. Οριακή είναι η μείωση της διαθεσιμότητας σε σπίτια με αξία ώς 200.000 ευρώ, για τα οποία όμως ένα ζευγάρι πρέπει να έχει γερό κομπόδεμα στην άκρη, αφού το ανώτατο δάνειο είναι 150.000 ευρώ.
«Εψαχνα πάνω από ενάμιση μήνα για να βρω σπίτι μέσω αγγελιών. Είδα δεκάδες σπίτια που δεν ήταν κατοικήσιμα. Ζητούσαν 100.000 ευρώ και χρειαζόσουν τουλάχιστον 50.000 από την τσέπη σου για να τα επισκευάσεις», μας λέει ο 31χρονος Μάρκος, που είναι από τους τυχερούς, αφού το δάνειό του εγκρίθηκε σχετικά σύντομα.
«Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η έλλειψη σπιτιών. Τα ανακαινισμένα σπίτια είναι απλησίαστα. Με το που ανακοινώθηκε το πρόγραμμα, οι ιδιοκτήτες αύξησαν τις τιμές. Είχα βρει ένα παλιό σπίτι στα Σεπόλια με 60.000 ευρώ και όταν άνοιξε η πλατφόρμα η τιμή ανέβηκε στα 90.000 ευρώ».
Ο Αντώνης και η σύντροφός του νόμιζαν κι εκείνοι ότι το όνειρό τους για απόκτηση στέγης με χαμηλότοκο δάνειο θα γινόταν πραγματικότητα. Η τράπεζα είχε άλλη γνώμη. «Ανήκω σε αυτούς που έχουν πάρει το «πράσινο φως», αλλά φως δεν έχω δει. Με υπαιτιότητα της τράπεζας εξέπνευσε η προθεσμία των 60 ημερών για την ολοκλήρωση του τεχνικού ελέγχου», καταγγέλλει στην «Εφ.Συν.».
Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, περίπου 4.700 δικαιούχοι πανελλαδικά, από σύνολο 36.500 αιτήσεων, έχουν λάβει έγκριση δανείου, όμως για τους περισσότερους η αγωνία παρατείνεται, όσο καθυστερούν οι τεχνικοί έλεγχοι. «Η τράπεζα κωλυσιεργούσε μέχρι να λήξει η προθεσμία των 60 ημερών. Ελεγαν ότι «το σύστημα έχει μπλοκάρει». Εχω υποβάλει ένσταση στη ΔΥΠΑ και θα κινηθώ και νομικά», καταγγέλλει ο 30χρονος Αντώνης.
«Δεν είμαι μόνο εγώ, αλλά χιλιάδες σαν και μένα. Το πρόβλημα της στέγης είναι αυτό που μας καίει όλους. Πρέπει κάποτε να πάρει μια ανάσα η γενιά μας, που ζούμε από κρίση σε κρίση. Μόνο τον Τρίτο Παγκόσμιο δεν έχουμε ζήσει ακόμα», καταλήγει.
Τι απαντά στην «Εφ.Συν.» η υπουργός Οικογένειας Σοφία Ζαχαράκη: Σε ερώτησή μας για τις καθυστερήσεις στην έγκριση των δανείων, η υπουργός επιβεβαίωσε ότι οι προθεσμίες που ισχύουν είναι μόλις 60 ημέρες, διευκρινίζοντας ότι «μπορούν να παραταθούν ύστερα από αιτιολογημένη αίτηση του πολίτη».
Οπως είπε, η εκταμίευση γίνεται σε διάστημα ώς 6 μηνών από την έγκριση, συν 2 μήνες παράταση, χρόνος που κρίνεται ικανοποιητικός. «Το πρόγραμμα άνοιξε 3/4 και οι πρώτες εκταμιεύσεις έγιναν 30/6. Αρα δεν προκύπτει καθυστέρηση. Αντιθέτως λόγω της πρόθεσής μας να στηρίξουμε το πρόγραμμα, διπλασιάζουμε το ποσό, όπως δηλώσαμε στις προγραμματικές».
Μόνο που δεν διευκρινίζεται πόσοι είναι οι τυχεροί που έφτασαν στη βρύση και ήπιαν νερό και πόσοι έχουν μείνει με την αγωνία, ενώ τα σπίτια ακριβαίνουν και λιγοστεύουν. Ας ελπίσουμε ότι στην επόμενη φάση του προγράμματος, με προϋπολογισμό 500 εκατομμύρια, δεν θα επαναληφθεί το μαρτύριο της σταγόνας για τους επιλεχθέντες δικαιούχους, που βρίσκονται παγιδευμένοι στο «Σπίτι Μου».
