Ο συνδυασμός δύο σημαντικών εξελίξεων την περασμένη εβδομάδα φέρνει πάλι στην επικαιρότητα τα υπερκέρδη των διυλιστηρίων στην Ελλάδα. Από τη μία οι υπουργοί Ενέργειας και Οικονομικών στην Ε.Ε. που δεν κατάφεραν να συντονίσουν τον βηματισμό τους για την επιβολή συγκεκριμένου φόρου στα υπερκέρδη των εταιρειών διύλισης και εμπορίας πετρελαιοειδών κι από την άλλη στην Ελλάδα ολοκληρώθηκε στις 30 Σεπτεμβρίου μια πολύμηνη περίοδος επιδότησης των διυλιστηρίων με 12 ευρωλεπτά ανά λίτρο (συν ΦΠΑ), οδηγώντας από την 1η Οκτωβρίου σε νέα επώδυνη αύξηση το πετρέλαιο κίνησης – το οποίο είναι βασικό στοιχείο κόστους στις μεταφορές προϊόντων και στη μικρομεσαία βιομηχανική παραγωγή.
Ας ξεκινήσουμε από τα βασικά: Υπερκέρδη υπάρχουν (τεκμηριωμένα), είναι δυσθεώρητα σε επίπεδα αρκετών δισ. ευρώ στην Ελλάδα τους τελευταίους μήνες και ανεξάρτητα από τον μηχανισμό που παράγονται, σε μια κοινωνία που κινδυνεύει να καταστραφεί, οφείλεις να επιστρέψεις σημαντικό μερίδιο μέσω έκτακτης φορολογίας σε αυτούς που εξαναγκάστηκαν να σε χρηματοδοτήσουν. Μέρος αυτών οφείλεται πράγματι στον τυπικό μηχανισμό της αγοράς, όμως επιπλέον αυτών ΕΛΠΕ (νυν HellenΙQ Energy) και Motor Oil διατηρούν σε επίπεδα έως και τετραπλάσια από τα συνήθη, άνω των 41 δολαρίων ανά βαρέλι, το περιθώριο διύλισης στο πετρέλαιο κίνησης και θέρμανσης – ιδίως στην εσωτερική αγορά, καθώς μεγάλο μέρος των εξαγωγών τους γίνεται σε… χαμηλότερες τιμές. Μάλιστα, τις πρώτες ημέρες του Οκτωβρίου, όταν σταμάτησε η επιδότηση για το πετρέλαιο κίνησης, το περιθώριο διύλισης του πετρελαίου ανέβηκε στα… 48 δολάρια ανά βαρέλι.
Είναι προφανές ότι απαιτείται ειδική παρέμβαση για να μην επηρεαστεί αρνητικά η παραγωγική, εμπορική, οικονομική και επιχειρηματική δραστηριότητα από την τσουχτερή τιμή του πετρελαίου κίνησης, αλλά και η δυνατότητα αγοράς πετρελαίου θέρμανσης, αφού για τη βενζίνη ήδη από τον Αύγουστο το περιθώριο διύλισης οδηγήθηκε, με όποιο τρόπο, σε επίπεδα κάτω από 10 δολάρια ανά βαρέλι.
Η κυβέρνηση πάντως δεν έχει δείξει ουσιαστική πρόθεση να παρέμβει, παρά τις δηλώσεις στελεχών της στα ευρωπαϊκά σαλόνια, αφού τα τελικά κείμενα, που ξεκίνησαν από τη φορολόγηση των υπερκερδών ενεργειακών εταιρειών με 90% (στην παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος), διολίσθησαν σε φορολόγηση με 33% για τα ορυκτά καύσιμα και τελικά σε ακαθόριστο ποσοστό (βλ. https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2022/09/30/council-agrees-on-emergency-measures-to-reduce-energy-prices/) για τα φορολογικά έτη 2022 και/ή 2023.
Ο κ. Σταϊκούρας βιάστηκε να προσδιορίσει την περασμένη εβδομάδα τα έσοδα από τη φορολογία αλληλεγγύης στα πετρελαιοειδή στα 300-400 εκατομμύρια για τη διετία, παραπέμποντας στην έκδοση ευρωπαϊκής οδηγίας, αν και τα κράτη-μέλη διατηρούν δικαίωμα για ισοδύναμα εθνικά μέτρα, υπό την προϋπόθεση ότι είναι συμβατά με τους στόχους του κανονισμού και παράγουν τουλάχιστον συγκρίσιμα έσοδα.
Με την εφαρμογή της αρχικής ευρωπαϊκής πρότασης για προσδιορισμό των ουρανοκατέβατων κερδών σε όσα υπερβαίνουν πάνω από 20% τον μέσο όρο της τετραετίας 2018-2021, η ειδική φορολόγηση μόνο για το πρώτο εξάμηνο το 2022 φτάνει στα 590 εκατομμύρια και σε ετήσια βάση πιθανότατα θα ξεπεράσει τα 900 εκατ. ευρώ, φέτος.
Mπορεί να μειωθεί η λιανική τιμή του πετρελαίου κίνησης
Με λογικά περιθώρια διύλισης, τα παράγωγα του πετρελαίου (κίνησης και θέρμανσης) μπορούν να φτάσουν στη λιανική αγορά με τιμές μειωμένες ώς και… 33 ευρωλεπτά ανά λίτρο, υποστηρίζουν στελέχη της αγοράς καυσίμων με τους οποίους μίλησε η «Εφ.Συν.».
Οι εταιρείες διύλισης έχουν περιθώριο να επιστρέψουν στους καταναλωτές μεγάλο μέρος των υπερκερδών -χωρίς καν να επηρεαστούν τα βασικά τους κέρδη- όταν οι καταναλωτές κατανοήσουν με απλό τρόπο τα εκρηκτικά περιθώρια διύλισης με τα οποία επιλέγουν να λειτουργήσουν σε αυτή τη δύσκολη περίοδο.
Η διαφορά από τα έως και 48 δολάρια ανά βαρέλι μέχρι τα έστω 10 δολάρια βασικού περιθωρίου κέρδους (υπάρχουν και άλλα premium για όποιον επιθυμεί μεγαλύτερη διαφάνεια), είναι στα 38 δολάρια ανά βαρέλι, δηλαδή στα 270 ευρώ ανά 1.000 λίτρα (συν ΦΠΑ). Σε επίπεδο λιανικής μια «εθελοντική» μείωση της τάξης των 33 ευρωλεπτών είναι απολύτως εφικτή (και με «ηθική βάση»), προλαμβάνοντας ένα ισχυρό κίνημα καταναλωτών να απαιτήσει… μετοχές.
Πετούν αετό στο υπουργείο Ανάπτυξης;
Συλλεκτικό γράφημα για την εξέλιξη των διεθνών τιμών Brent, Platts (HCIF MED), των τιμών διυλιστηρίου και των τιμών λιανικής της απλής αμόλυβδης βενζίνης 95 οκτανίων, καθώς και των αντίστοιχων ενδεικτικών περιθωρίων εμπορίας για το διάστημα των τελευταίων 12 μηνών, για την εβδομάδα που ολοκληρώθηκε την Παρασκευή 22 Ιουλίου 2022 (δημοσιοποιήθηκε τη Δευτέρα 25 Ιουλίου). Από την ανάλυση των στοιχείων που έκανε η «Εφ.Συν.», φωτογραφίζεται με κίτρινο χρώμα το μέγεθος των λεγόμενων «ουρανοκατέβατων κερδών» για τη βενζίνη. Από την επόμενη Δευτέρα 1η Αυγούστου το υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύσεων σταμάτησε να το συμπεριλαμβάνει στο «εβδομαδιαίο δελτίο επισκόπησης τιμών καυσίμων» που δημοσιοποιεί στο fuelprices.gr.
Το Σάββατο 30 Ιουλίου η «Εφ.Συν.» αποκάλυψε τα υπερκέρδη των διυλιστηρίων στην Ελλάδα και κάποιος –ασφαλώς αυθόρμητα– σκέφτηκε να αφαιρέσει άμεσα μέρος των «αποδεικτικών στοιχείων» από την εβδομαδιαία ενημέρωση. Τώρα που το επισημαίνουμε, οι δύο υπουργοί (Ν. Παπαθανάσης και Σπ.-Α. Γεωργιάδης) έχουν την ευκαιρία να το επαναφέρουν και να δημοσιοποιήσουν παράλληλα τα συμπεράσματα του ελέγχου στα διυλιστήρια σχετικά με την τήρηση του νομοθετημένου πλαφόν στο μικτό περιθώριο κέρδους όλους αυτούς τους μήνες.
