Τριετία αποεπένδυσης για το ΤΧΣ

«Παράθυρο» τριών ετών για την αποπένδυση του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας από τις ελληνικές τράπεζες δίνει το σχέδιο νόμου που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση και με το οποίο επικαιροποιείται το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας του, ώστε να επαυξηθεί η αποτελεσματικότητά του και να ισχυροποιηθούν οι μηχανισμοί επίτευξης των στόχων.

Στο πλαίσιο αυτό, στο τέλος του μήνα καταργούνται τα δύο όργανα διοίκησης, το επταμελές Γενικό Συμβούλιο και η τριμελής Εκτελεστική Επιτροπή, και η διοίκηση περνάει από την 1η Ιουνίου σε εννεαμελές διοικητικό συμβούλιο. Αλλαγές επέρχονται στα ειδικά δικαιώματα του ΤΧΣ -που περιορίζονται- αλλά και στα κριτήρια επιλογής των μελών των Δ.Σ. των τραπεζών, τα οποία -«κόντρα» στη διεθνή πρακτική- άφηναν εκτός αξιόλογα στελέχη της αγοράς και έδιναν καλοπληρωμένες «καρέκλες» σε ξένους που μάλλον δεν προσέφεραν και πολλά.

Ειδικότερα, ο βίος του Ταμείου, που έληγε στο τέλος του 2022, παρατείνεται μέχρι τις 31/12/2025. Σύμφωνα με το άρθρο 3, σκοπός του Ταμείου είναι α) η συνεισφορά στη διατήρηση της σταθερότητας του ελληνικού τραπεζικού συστήματος προς χάριν του δημοσίου συμφέροντος και β) η αποτελεσματική διάθεση των μετοχών ή άλλων χρηματοπιστωτικών μέσων που κατέχει σε πιστωτικά ιδρύματα, «η οποία συντελείται βάσει στρατηγικής αποεπένδυσης, με συγκεκριμένο χρονικό ορίζοντα οριστικής και πλήρους υλοποίησης, ο οποίος προσδιορίζεται, κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 8, και κατ’ αρχήν δεν εκτείνεται πέραν την λήξεων της λειτουργίας του Ταμείου», δηλαδή μέχρι το τέλος του 2025.

Σήμερα, το ποσοστό του ΤΧΣ στην Εθνική Τράπεζα είναι 40,39%, στην Πειραιώς 27%, στην Αlpha Bank 9% και μόλις 1,4% στην Eurobank. Επίσης, το Ταμείο ελέγχει το 62,93% της Attica Bank. Ειδικότερα, το άρθρο 10 του υπό δημόσια διαβούλευση νομοσχεδίου περιγράφει τη διαδικασία υλοποίησης της διάθεσης των συμμετοχών του ΤΧΣ στις τράπεζες, η οποία πραγματοποιείται σύμφωνα με αιτιολογημένη πολιτική αποεπένδυσης, που ικανοποιεί τουλάχιστον τις καθορισμένες στον νόμο αρχές.

Με απόφαση του Δ.Σ. του Ταμείου, καθορίζεται ο τρόπος και η διαδικασία διάθεσης («στρατηγική αποεπένδυσης») του συνόλου ή μέρους των μετοχών ή άλλων χρηματοπιστωτικών μέσων πιστωτικού ιδρύματος που κατέχει το Ταμείο.

Η διάθεση μπορεί να γίνεται τμηματικά ή άπαξ και δε δύναται να γίνει προς επιχείρηση η οποία ανήκει άμεσα ή έμμεσα στο κράτος, σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία.

Αιτιολογημένη στρατηγική

To Διοικητικό Συμβούλιο του Ταμείου συντάσσει αιτιολογημένη στρατηγική αποεπένδυσης, η οποία περιλαμβάνει το γενικό πρόγραμμα διάθεσης των μετοχών ή άλλων χρηματοπιστωτικών μέσων πιστωτικών ιδρυμάτων που κατέχει το Ταμείο, καθώς και ειδικότερες κατευθύνσεις ανά πιστωτικό ίδρυμα, για τις οποίες λαμβάνονται υπόψη τα ειδικά χαρακτηριστικά της συμμετοχής του Ταμείου σε αυτό.

Η στρατηγική αποεπένδυσης, όπως υπογραμμίζεται, πρέπει να τηρεί τις αρχές του ανταγωνισμού και να διέπεται από σειρά αρχών, με βασικότερη την ανάγκη επιστροφής του εγχώριου χρηματοπιστωτικού τομέα σε καθαρά ιδιωτική μετοχική σύνθεση, λαμβάνοντας υπ’ όψιν τις συνθήκες της αγοράς/οικονομίας/χρηματοπιστωτικού τομέα και τη διάρκεια του ΤΧΣ. Σημειώνεται ότι εδώ και πολλούς μήνες ένα από τα θέματα που κυριαρχεί στην τραπεζική αγορά είναι πότε θα γίνει το placement του 20% της Εθνικής Τράπεζας.

Το Δ.Σ. του Ταμείου αναθέτει τη σύνταξη έκθεσης σε ανεξάρτητο χρηματοοικονομικό σύμβουλο, ο οποίος διαθέτει διεθνώς αναγνωρισμένο κύρος και πείρα σε αντίστοιχα θέματα («σύμβουλος στρατηγικής αποεπένδυσης»). Προκειμένου να λάβει την απόφαση περί διάθεσης, το Ταμείο λαμβάνει έκθεση από έναν ανεξάρτητο χρηματοοικονομικό σύμβουλο, ο οποίος διαθέτει διεθνώς αναγνωρισμένο κύρος και πείρα σε αντίστοιχες συναλλαγές («σύμβουλος διάθεσης»).

Στο σχέδιο νόμου διατηρείται η διάταξη που προβλέπει ότι η διάθεση των μετοχών του ΤΧΣ «μπορεί να είναι χαμηλότερη από την πιο πρόσφατη τιμή κτήσης των μετοχών από το Ταμείο ή την τρέχουσα χρηματιστηριακή τιμή, εφόσον είναι σύμφωνες με τον σκοπό του Ταμείου και την έκθεση της παρ. 1α (σ.σ. στρατηγική αποεπένδυσης) και εξ αυτού του λόγου συνιστούν επιμελή διαχείριση της περιουσίας του, του Ταμείου υπαγομένου κατά τα λοιπά στο δεύτερο εδάφιο της παρ. 1 του άρθρου 405 του Ποινικού Κώδικα (ν. 4619/2019, Α’ 95)».

Στην περίπτωση πώλησης πακέτων μετοχών από το Ταμείο, ο υπουργός Οικονομικών λαμβάνει τις σχετικές εκθέσεις και αποτιμήσεις και έχει δικαίωμα αρνησικυρίας, «αν η προτεινόμενη τιμή διάθεσης βρίσκεται εκτός του εύρους των αποτιμήσεων αυτών. Οι διατάξεις της παρούσας και της παρ. 5 εφαρμόζονται και στις αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου, που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο του ν. 4548/2018 (Α’ 104)».

Δηλαδή διατηρείται το ακαταδίωκτο των μελών του ΤΧΣ, ακόμα και αν η διάθεση μετοχών ή χρηματοπιστωτικών μέσων γίνει σε τιμή χαμηλότερη από την πιο πρόσφατη τιμή κτήσης των μετοχών από το Ταμείο ή την τρέχουσα χρηματιστηριακή τιμή.