Το κράτος πρόνοιας προϋπόθεση για βιώσιμη ανάπτυξη

Σε πλεύση αντίθετη με τις κλασικές νεοφιλελεύθερες απόψεις, των οποίων η εφαρμογή επέβαλε στην ελληνική οικονομία το «λιγότερο κοινωνικό κράτος», βρίσκεται το Γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής! Ούτε λίγο ούτε πολύ, θεωρεί και αναγράφει ρητώς στην έκθεσή του ότι «η στοχευμένη προστασία των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων μπορεί να αποτελέσει προϋπόθεση για βιώσιμη ανάπτυξη».

Είναι προφανές ότι η διαρκής επιβολή περικοπών σ’ αυτό που λέμε κράτος πρόνοιας καθ’ όλη τη διάρκεια των μνημονιακών πολιτικών καταβαράθρωσε όχι μόνο την ελληνική οικονομία αλλά και την ελληνική κοινωνία. Για το Γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής δεν υπάρχει αμφιβολία ότι στον βαθμό που οι πολιτικές για την αντιμετώπιση της κοινωνικής ανισότητας και του χάσματος της φτώχειας είναι αποτελεσματικές, μπορούν να ενισχύσουν και την οικονομική μεγέθυνση της χώρας μεσοπρόθεσμα.

Ετσι, όπως παρατηρεί η έκθεση, η θετική πορεία των αμοιβών ανά απασχολούμενο, σε συνδυασμό με την άνοδο της απασχόλησης, θα ενισχύσει το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και θα συμβάλει στη σταδιακή ανάκαμψη της ιδιωτικής κατανάλωσης.

Αυτός είναι και ο λόγος που τα πρόσφατα στοιχεία για την Ελλάδα δείχνουν αύξηση της πτωτικής πορείας του ποσοστού του πληθυσμού σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού το 2017 (πτωτική πορεία που αχνά εμφανίστηκε από το 2015 και παρέμεινε λίγο-πολύ σταθερή από τότε) από 35,6% το 2016 σε 34,8% το 2017, παραμένοντας ωστόσο σε επίπεδα υψηλότερα από τον μέσο όρο της ευρωζώνης!

Εντονη κριτική σε ΔΝΤ

Σημαντικά ερωτήματα για την έκθεση στο πλαίσιο του άρθρου 4 και την ανάλυση βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους, που δημοσιοποίησε πρόσφατα το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, εκφράζει η έκθεση του Γραφείου Προϋπολογισμού της Βουλής. Τονίζει ότι οι προβλέψεις του Ταμείου για την περίοδο έως το 2060 χαρακτηρίζονται από υψηλή αβεβαιότητα και δεν λαμβάνουν υπόψη τους το ενδεχόμενο μελλοντικής αλλαγής της πολιτικής, ούτε τη δέσμευση των Ευρωπαίων για περαιτέρω ελάφρυνση του χρέους μετά το 2032.

Το Γραφείο Προϋπολογισμού υπογραμμίζει την ασάφεια που υπάρχει στις υποθέσεις του Ταμείου για τον μακροπρόθεσμο ρυθμό ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας και την έλλειψη ποσοτικοποίησης των επιπτώσεων που έχουν οι μεταρρυθμίσεις της περιόδου 2010-18, όπως π.χ. το άνοιγμα των κλειστών επαγγελμάτων ή η αντιμετώπιση των προβληματικών στοιχείων του ενεργητικού των τραπεζών. Εκτός αυτών το ΔΝΤ όμως δεν περιγράφει ούτε τις επιπτώσεις που θα έχουν οι μεταρρυθμίσεις που έχουν συμφωνηθεί και θα γίνουν από εδώ και στο εξής.

Το Γραφείο παρατηρεί ακόμη ότι οι συστάσεις του ΔΝΤ για τη δημοσιονομική πολιτική εξαντλούνται σχεδόν αποκλειστικά και μόνο στην εφαρμογή της κατάργησης της προσωπικής διαφοράς στις συντάξεις από το 2019 και τη μείωση του αφορολογήτου το 2020, ενώ υπάρχουν ελάχιστες αναφορές σε άλλες μεταρρυθμίσεις, όπως η δημοσιονομική διαχείριση, η φορολογική συμμόρφωση και η είσπραξη των ληξιπρόθεσμων οφειλών.

Οσον αφορά την ανάλυση βιωσιμότητας διαπιστώνει και εδώ ασάφεια στις υποθέσεις του ΔΝΤ. Για παράδειγμα, δεν είναι ξεκάθαρο γιατί η εκτίμηση για το κόστος αναχρηματοδότησης του χρέους ενώ φτάνει, σύμφωνα με το Ταμείο, στο υψηλότερο σημείο το 2023 (5,8%) και αποκλιμακώνεται σε 5,1% το 2050 δεν αποκλιμακώνεται περαιτέρω το 2060 αλλά αντίθετα αυξάνεται σε 5,2%. Το Γραφείο υπογραμμίζει, τέλος, τις σημαντικές διαφορές που υπάρχουν στα εναλλακτικά σενάρια του ΔΝΤ για τη βιωσιμότητα του χρέους.

Σημειώνει ότι σε μια ανάλυση που φτάνει έως το 2060 υπάρχουν πολλές αβεβαιότητες και θεωρεί ότι τα περίπου 20 χρόνια βιωσιμότητας (ώς το 2038), που λέει το βασικό σενάριο του ΔΝΤ, είναι μια μάλλον καθησυχαστική διαπίστωση, δεδομένων των σαφώς δυσμενέστερων υποθέσεων του Ταμείου σε σχέση με αυτές της Κομισιόν αλλά και των ενστάσεων για την αξιοπιστία τόσο μακροχρόνιων προβλέψεων.