«Φάρμακο» τα επιτόκια

Αρνητικά επιτόκια από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, τουλάχιστον ώς το πρώτο τρίμηνο του 2018, προβλέπουν οικονομολόγοι, αν και αρκετοί εξ αυτών αμφιβάλλουν πια για την αποτελεσματικότητά τους.

Ερευνα που πραγματοποίησε μεταξύ 63 οικονομολόγων το ειδησεογραφικό πρακτορείο Bloomberg έδειξε ότι εκτός της ΕΚΤ αρνητικά επιτόκια θα διατηρήσουν ώς το 2018 ακόμη 4 κεντρικές τράπεζες, αυτές της Ιαπωνίας, της Ελβετίας, της Δανίας και της Σουηδίας. 

Ωστόσο, η πλειονότητα των οικονομολόγων αμφιβάλλει για το αν τα αρνητικά επιτόκια της ΕΚΤ λειτουργούν πλέον ως προς τον στόχο τους.

Ολοι τους συμφωνούν ότι αυτά βοήθησαν να αποφευχθούν χειρότερες υφέσεις στις οικονομίες που υιοθετήθηκαν.

Ομως αρκετοί τονίζουν ότι τα αρνητικά επιτόκια αποτελούν την ενδεδειγμένη στρατηγική μόνο για τις μικρές οικονομίες, όπως η Δανία, η Ελβετία ή η Σουηδία που επιδιώκουν να προστατευτούν από τις κερδοσκοπικές εισροές κεφαλαίων, και όχι για τις μεγαλύτερες όπως η ευρωζώνη και η Ιαπωνία που επιδιώκουν την ενίσχυση της ανάπτυξης ή την αντιμετώπιση του αποπληθωρισμού. 

Το 90% και το 70%, αντίστοιχα, των οικονομολόγων υποστήριξαν έτσι στην έρευνα ότι τα αρνητικά επιτόκια των κρατικών τραπεζών της Δανίας και της Ελβετίας αποδείχτηκαν αποτελεσματικά για την επίτευξη των στόχων τους.

Αντίθετα, το 60% αυτών θεωρεί ότι η αντίστοιχη πολιτική που ακολουθεί η ΕΚΤ είναι αναποτελεσματική.

Επισημαίνουν ότι, παρά τα αρνητικά επιτόκια από το 2014, ο πληθωρισμός της ευρωζώνης υποχώρησε πέρυσι κάτω από το 0% τέσσερις φορές ενώ τον Ιανουάριο ήταν στο 0,4%, αρκετά μακριά από τον στόχο της ΕΚΤ για λίγο κάτω από το 2%. Η τάση αυτή αναμένεται συνεχιστεί και φέτος, καθώς ήδη αρκετοί αξιωματούχοι της ΕΚΤ έχουν προαναγγείλει πιθανή υποχώρηση των τιμών σε αρνητικά επίπεδα τους επόμενους μήνες. 

Οι οικονομολόγοι παραδέχονται ότι η πολιτική χαλάρωσης που ακολούθησε η ΕΚΤ αναχαίτισε μια μεγαλύτερη πτώση του πληθωρισμού και βοήθησε στη μείωση των επιτοκίων δανεισμού στην πραγματική οικονομία.

«Οταν όμως το πραγματικό πρόβλημα είναι η άνοδος του πληθωρισμού, για να μην πούμε καλύτερα των μισθών και της ανάπτυξης, τα αρνητικά επιτόκια δεν μπορούν να κάνουν αρκετά και συνήθως στρεβλώνουν τις αγορές συναλλάγματος. (…) Τα αρνητικά επιτόκια έχουν αρχίσει να γίνονται μπούμερανγκ» υποστηρίζει από την μια άλλη θέαση ο οικονομολόγος της ολλανδικής Rabobank Elwin de Groot. 

«Για τις μικρότερες κεντρικές τράπεζες τα αρνητικά επιτόκια μπορεί να αποτελέσουν αποτελεσματικό εργαλείο για την κατεύθυνση των νομισμάτων τους. Οταν όμως οι μεγάλες κεντρικές τράπεζες μειώνουν τα επιτόκιά τους σε αρνητική επικράτεια, απλά ανεβάζουν τον διεθνή νομισματικό πόλεμο σε υψηλότερα επίπεδα», συμπληρώνει. 

Οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι η ΕΚΤ έχει περιθώριο να μειώσει το επιτόκιο καταθέσεών της περαιτέρω κατά 20 μονάδες βάσης στο -0,50%, το οποίο θεωρούν και το χαμηλότερο επίπεδο που μπορεί να φτάσει αυτό. 

Οι παραπάνω θέσεις τους παραπέμπουν στα όσα διεμήνυσε προχθές με την ενδιάμεση έκθεσή του για την παγκόσμια οικονομία ο ΟΟΣΑ.

Ο διεθνής οργανισμός υποβάθμισε τις προ τριμήνου εκτιμήσεις του για την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής και παγκόσμιας οικονομίας διαμηνύοντας ότι η νομισματική πολιτική δεν μπορεί να λειτουργήσει πια για την τόνωση της ανάπτυξης.

Υποστήριξε ότι χρειάζεται επειγόντως να βάλουν το χεράκι τους και οι κυβερνήσεις αφήνοντας στο περιθώριο τη λιτότητα και υιοθετώντας επεκτατικές δημοσιονομικές πολιτικές.

Κάλεσε τις πλουσιότερες οικονομίες του πλανήτη σε συλλογική αύξηση των δημοσίων επενδύσεων και βελτίωση των υποδομών έτσι ώστε να τονωθεί η ζήτηση.