Eνας αυξανόμενος αριθμός νέων από 15 έως 34 ετών -από αποφοίτους Γυμνασίου μέχρι κατόχους διδακτορικών- στην Ευρώπη έχει αποσυρθεί από το «κυνήγι» των κυρίαρχων τάσεων της αγοράς εργασίας και των πολυπόθητων δεξιοτήτων.
Πρόκειται για τους NEETs (Νot in Employment, Education or Training), που δεν σπουδάζουν, δεν εργάζονται και δεν παρακολουθούν προγράμματα κατάρτισης. Η Ελλάδα έχει το τέταρτο υψηλότερο ποσοστό στην Ε.Ε. των νεαρών που ζουν μια τέτοια κατάσταση αβεβαιότητας. Δεν πρόκειται μόνο για πτυχή της ανεργίας, αλλά για την απόδειξη πόσο δύσκολη έχει καταστεί η μετάβαση από την εκπαίδευση στην εργασία, ειδικά για οικονομικά ευάλωτα άτομα και γυναίκες.
Η ενίσχυση των ευέλικτων μορφών εργασίας αποτελεί «κλειδί» για την ερμηνεία του φαινομένου. Η ευελιξία προς όφελος των εργοδοτών συνιστά λόγο παραίτησης για τους εργαζόμενους, ενώ εάν εφαρμόζονται προς όφελος δικό τους μετατρέπεται σε κίνητρο για επιστροφή στην ενεργό δράση.
Τα έξοδα μετακίνησης
Νέα έρευνα της International Workplace Group (IWG), της μεγαλύτερης πλατφόρμας ευέλικτων χώρων εργασίας παγκοσμίως, υποστηρίζει ότι το υβριδικό μοντέλο μπορεί να αυξήσει την παραγωγικότητα και να φέρει περισσότερους εξειδικευμένους εργαζόμενους στην αγορά εργασίας. Για πάνω από 4 στους 10 πρώην υπάλληλους μερικής απασχόλησης η αύξηση των εξόδων μετακίνησης καθιστά τη δουλειά οικονομικά ασύμφορη και 4 στους 10 νυν υπαλλήλους δηλώνουν ότι θα αποχωρούσαν από αυτή εάν έπρεπε καθημερινά να διανύουν μεγάλες αποστάσεις.
Οι δαπάνες μεταφοράς από και προς την εργασία δεν είναι το μόνο εμπόδιο. Η πρόωρη εγκατάλειψη του σχολείου, η πρόωρη ένταξη στον αγώνα για το μεροκάματο και οι εκπαιδευτικές ανισότητες διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο. Για τον 25χρονο Νίκο η πρώτη δουλειά ήρθε νωρίς, στα 18 του χρόνια, και η ανεργία επίσης, στα 24.
Ο ίδιος δηλώνει στην «Εφ.Συν.» πως προτιμά να μένει με τους γονείς του αντί να δουλεύει από το πρωί μέχρι το βράδυ. «Δεν ήταν εύκολη η πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Δεν είναι ότι δεν σκέφτομαι το μέλλον μου. Χωρίς χρήματα είναι δύσκολο και να σπουδάσεις και να επενδύσεις στην επαγγελματική κατάρτιση. Ομως σε αυτή τη φάση καλύτερα να μένω στο πατρικό μου χωρίς έσοδα αλλά ούτε και έξοδα από να μην έχω καθόλου ζωή, όπως όταν ήμουν στις πωλήσεις εμπορικού καταστήματος».
Παράδοξο
Πρόσφατη μελέτη της Eurobank αποτυπώνει πως μετά την τραυματική κρίση λιτότητας κατά την οποία εκτινάχθηκε η νεανική ανεργία, τα ποσοστά των NEETs μειώνονται αλλά παραμένουν υψηλά σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, 14,2% έναντι 11,1%.
Το παράδοξο της ελληνικής περίπτωσης προκύπτει από τη σημαντικότερη διαφορά με την Ε.Ε. Στη χώρα μας η κατηγορία με το μεγαλύτερο ποσοστό NEETs είναι νέοι με υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης, όταν στην Ε.Ε. εμφανίζει τα χαμηλότερα ποσοστά.
Στους πτυχιούχους που έχουν επιλέξει προς το παρόν να μη δουλεύουν συγκαταλέγεται η 29χρονη Αθηνα, η οποία βρίσκεται τους τελευταίους μήνες σε δεινή οικονομική κατάσταση. Δεν άντεξε την οικονομική αβεβαιότητα στον τελευταίο εργασιακό χώρο. «Υπήρχε μια πίεση ψυχολογική και οικονομική, όπως και τώρα. Ομως είναι ένα μεταβατικό στάδιο και θέλω να δω τι θέλω να κάνω ως καλύτερη δυνατή επιλογή. Οχι απλώς να κάνω δουλειές από εδώ και από εκεί» αναφέρει η ίδια, που έχει εργαστεί ως σερβιτόρα, πωλήτρια και σε ιστοσελίδα.
Η ίδια εντοπίζει το πρόβλημα στις υπερβολικές απαιτήσεις των εργοδοτών. «Δεν είχα θέμα με το εργασιακό περιβάλλον, γιατί πάντα ήταν καλό. Αλλά η φύση της δουλειάς ήταν δύσκολη. Αυτό το “multitasking”, το να ζητούν να καλύψεις διάφορα πράγματα, ακόμα και δύο θέσεις εργασίας σε μία, λόγω των κενών στα πόστα» προσθέτει.
Ανάλυση της ILO
Ως καθοριστικούς παράγοντες για τους NEETs ο ΟΟΣΑ χαρακτηρίζει το μορφωτικό επίπεδο των γονιών αλλά και τη χώρα γέννησης. Η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας (ILO) τονίζει ότι η αντιμετώπιση του φαινομένου απαιτεί συνδυασμό παρεμβάσεων σε εκπαίδευση, κατάρτιση, απασχόληση και κοινωνική προστασία.
Σε ανάλυσή της για τις εργασιακές τάσεις της τρέχουσας χρονιάς η ILO προειδοποιεί πως χωρίς επαρκείς ευκαιρίες για παραγωγική απασχόληση οι φτωχότερες χώρες του κόσμου κινδυνεύουν να σπαταλήσουν το δημογραφικό τους πλεονέκτημα με κίνδυνο να επιβραδύνεται η σύγκλιση του βιοτικού επιπέδου με τις προηγμένες οικονομίες.
Μετά την αύξηση της ανεργίας των νέων στο 12,4% διεθνώς πέρσι, οι NEETs ανέρχονται σε περίπου 260 εκατομμύρια σύμφωνα με την οργάνωση. Και στις χώρες με χαμηλό εισόδημα, στο αποθαρρυντικό 27,9%. Η ILO εκτιμά ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να αυξήσει τις προκλήσεις, κυρίως για τους μορφωμένους νέους σε χώρες με υψηλό εισόδημα που αναζητούν την πρώτη τους εργασία σε επαγγέλματα υψηλής ειδίκευσης.
Πρώτη η Ρουμανία
Στην Ευρώπη η εικόνα μοιάζει καλύτερη στις χώρες της Βόρειας και Κεντρικής Ευρώπης και χειρότερη σε αυτές της Μεσογείου και της Ανατολικής Ευρώπης. Με βάση τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Eurostat, που αφορούν το 2024, η Ρουμανία έχει την αρνητική πρωτιά με 2 στους 10 νέους εκτός εργασίας και εκπαίδευσης, ενώ έπονται η Ιταλία (15,2%) και η Λιθουανία (14,7%). Στον αντίποδα, Ολλανδία, Σουηδία και Μάλτα με μονοψήφια ποσοστά, που έχουν ήδη επιτύχει τον στόχο της Ε.Ε. για μείωση κάτω από το 9% μέχρι το 2030.
Πώς τα εκπαιδευτικά κενά επηρεάζουν την κατάσταση των NEETs φαίνεται στη γειτονική χώρα και ειδικά στον ιταλικό Νότο, σύμφωνα με την Il Sole 24 ORE. Οπως αναφέρει, το ποσοστό όσων δεν σπουδάζουν και δεν δουλεύουν ξεπερνά κατά 5 ποσοστιαίες μονάδες το εθνικό ποσοστό των νέων με απολυτήριο, ενώ το πρόβλημα είναι πιο συχνό στις πιο πυκνοκατοικημένες πόλεις και αστικές περιοχές όπου υπερβαίνει το 16%.
-320x213.jpg)
