Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας: Ετοιμάζεται νέα απελευθέρωση αποθεμάτων πετρελαίου – Ιστορική η ενεργειακή κρίση

Η παγκόσμια ενεργειακή κρίση που προκαλείται από τον πόλεμο στο Ιράν ισοδυναμεί με τον συνδυασμό των δύο πετρελαϊκών σοκ της δεκαετίας του 1970 και των επιπτώσεων της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, τόνισε ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΙΕΑ).

Ο Φατίχ Μπιρόλ, εκτελεστικός διευθυντής του IEA, δήλωσε ότι οι αυξανόμενες επιπτώσεις θα μπορούσαν να επιδεινωθούν σημαντικά λόγω διακοπών στις «ζωτικές αρτηρίες της παγκόσμιας οικονομίας», όπως τα πετροχημικά, τα λιπάσματα, το θείο και το ήλιο. 

Μιλώντας στο National Press Club of Australia στην Καμπέρα τη Δευτέρα, ο Μπιρόλ ανέφερε ότι το βάθος των προβλημάτων στις ενεργειακές αγορές που προκαλούνται από τους αμερικανικούς και ισραηλινούς βομβαρδισμούς στο Ιράν, καθώς και από το κλείσιμο των στρατηγικών Στενών του Ορμούζ, δεν είχε αρχικά γίνει πλήρως κατανοητό από τους παγκόσμιους ηγέτες.

Η κατάσταση αυτή οδήγησε στην παρέμβασή του την περασμένη εβδομάδα, όταν ο IEA προώθησε μέτρα από την πλευρά της ζήτησης, όπως αύξηση της τηλεργασίας, προσωρινή μείωση των ορίων ταχύτητας στους αυτοκινητοδρόμους και περιορισμό των αεροπορικών ταξιδιών.

Προειδοποίησε ότι τουλάχιστον 40 ενεργειακές εγκαταστάσεις στην περιοχή του Κόλπου έχουν υποστεί σοβαρές ή πολύ σοβαρές ζημιές, επομένως ακόμη και μια λήξη της σύγκρουσης δεν θα αποκαταστήσει άμεσα την ενεργειακή προσφορά.

Ο Μπιρόλ σημείωσε ότι περίπου 5 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα χάθηκαν στις δύο κρίσεις του 1973 και του 1979, ενώ η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022 αφαίρεσε περίπου 75 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου από τις διεθνείς αγορές.

Ωστόσο, η τρέχουσα κρίση, που ξεκίνησε με τους βομβαρδισμούς κατά του καθεστώτος στην Τεχεράνη στις 28 Φεβρουαρίου, αντιπροσωπεύει ήδη απώλεια 11 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου ημερησίως και περίπου 140 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων φυσικού αερίου.

Τρεις κρίσεις σε μια

Πριν από τις συναντήσεις με τον πρωθυπουργό της Αυστραλίας, Άντονι Αλμπανέζε, ο Μπιρόλ δήλωσε στους δημοσιογράφους: «Αυτή η κρίση, όπως έχουν τα πράγματα τώρα, είναι δύο πετρελαϊκές κρίσεις και μία κρίση φυσικού αερίου μαζί».

Στις 11 Μαρτίου, ο Μπιρόλ επέβλεψε την απελευθέρωση 400 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου από στρατηγικά αποθέματα, το μεγαλύτερο μέτρο έκτακτης ανάγκης στην ιστορία του οργανισμού.

Παρότι υπήρχε πλεόνασμα στις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου στις αρχές του 2026, οι επιθέσεις σε πλοία στα Στενά του Ορμούζ —μέσω των οποίων μεταφέρεται περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου— έχουν προκαλέσει ελλείψεις και αυξανόμενη ανησυχία παγκοσμίως.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έδωσε στο Ιράν προθεσμία 48 ωρών το Σαββατοκύριακο για να ανοίξει ξανά τα στενά στη ναυσιπλοΐα, προειδοποιώντας ότι η Τεχεράνη θα αντιμετωπίσει την καταστροφή της ενεργειακής της υποδομής εάν δεν συμμορφωθεί. Η προθεσμία αυτή έληξε αργά το βράδυ της Δευτέρας.

Ο Μπιρόλ δήλωσε ότι η περιοχή Ασίας-Ειρηνικού έχει πληγεί ιδιαίτερα από το κλείσιμο. «Η σημαντικότερη λύση σε αυτό το πρόβλημα είναι το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ», ανέφερε.

Σε απάντηση στην απειλή του Τραμπ, ο στρατός του Ιράν δήλωσε ότι θα στοχεύσει ενεργειακές και εγκαταστάσεις αφαλάτωσης «που ανήκουν στις ΗΠΑ και στο καθεστώς στην περιοχή».

Ο Τραμπ επέκρινε τα μέλη του ΝΑΤΟ, καθώς και την Αυστραλία, την Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα, επειδή δεν συνδράμουν στο ζήτημα των στενών. Την Κυριακή, η Ιαπωνία δήλωσε ότι θα μπορούσε να εξετάσει την αποστολή στρατιωτικών δυνάμεων για επιχειρήσεις εκκαθάρισης ναρκών, εφόσον επιτευχθεί κατάπαυση του πυρός.

Μπορεί να απελευθερωθούν και άλλα αποθέματα πετρελαίου

Ο Μπιρόλ ανέφερε ότι βρίσκεται σε διαβουλεύσεις με ηγέτες στην Ασία, την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική για πιθανή νέα απελευθέρωση αποθεμάτων πετρελαίου, σημειώνοντας ότι η αρχική κίνηση αντιστοιχούσε μόλις στο 20% των συνολικών αποθεμάτων.

«Αν χρειαστεί, μπορούμε να διαθέσουμε περισσότερο πετρέλαιο στην αγορά, τόσο αργό όσο και προϊόντα, εφόσον αυτό απαιτηθεί», είπε. «Η απελευθέρωση αποθεμάτων θα βοηθήσει να καθησυχαστούν οι αγορές, αλλά δεν αποτελεί λύση. Θα μειώσει απλώς τον οικονομικό πόνο».

Αρνήθηκε να διευκρινίσει τι θα μπορούσε να προκαλέσει νέα απελευθέρωση: «Θα εξετάσουμε τις συνθήκες, θα αναλύσουμε τις αγορές και θα συζητήσουμε με τα κράτη-μέλη μας».

Ερωτηθείς αν η υιοθέτηση αμυντικών στάσεων από χώρες όσον αφορά τα αποθέματα καυσίμων τους αποτελεί ανησυχία για την παγκόσμια οικονομία, ο Μπιρόλ απάντησε ότι τέτοιες κινήσεις αποτελούν πρόβλημα κυρίως σε ασιατικές χώρες. Οι αλλαγές στην προμήθεια ντίζελ και καυσίμων αεροσκαφών γίνονται αισθητές στην Ευρώπη, αλλά η αυξημένη παραγωγή πετρελαίου στον Καναδά και το Μεξικό αναμένεται να βοηθήσει.

Κατέληξε λέγοντας: «Πιστεύω ότι καμία χώρα δεν θα μείνει ανεπηρέαστη από τις επιπτώσεις αυτής της κρίσης, αν συνεχίσει να εξελίσσεται προς αυτή την κατεύθυνση, επομένως απαιτείται παγκόσμια προσπάθεια».