Στασιμοπληθωρισμό φέρνει ο πόλεμος

Πλέον, το λέει όλος ο «καλός κόσμος»: η διεθνής οικονομία βρίσκεται προ του κινδύνου στασιμοπληθωριστικού σοκ ή, με άλλη διατύπωση, προ στασιμοπληθωριστικών σοκ. Σε όλες αυτές τις εκτιμήσεις, έχει την τιμητική της μια αναλογία: με τα προηγούμενα μεγάλα στασιμοπληθωριστικά σοκ: του ‘73 και του ‘79. Είναι πολλοί -και «όχι τυχαίοι»- που διαβλέπουν αυτόν τον κίνδυνο: η γενική διευθύντρια του ΔΝΤ Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, ο γκουρού των αγορών Μοχάμεντ Ελ Εριάν, οικονομολόγοι και στελέχη των αγορών που το δηλώνουν ευθαρσώς μέσα από το Reuters ή τις στήλες του Guardian, αναλυτές επενδυτικών τραπεζών.

Ποια είναι η συμπτωματολογία του στασιμοπληθωρισμού; Υψηλότερος πληθωρισμός, αύξηση επιτοκίων, επιβράδυνση ανάπτυξης. Το ακόμη πιο επίφοβο είναι ότι ήδη πριν από το ξέσπασμα του πολέμου o πληθωρισμός είχε αρχίσει να «τσιμπάει» σε αμφότερες τις όχθες του Ατλαντικού, οι κεντρικοί τραπεζίτες είχαν σταματήσει τον κύκλο μείωσης των επιτοκίων και δήλωναν ότι ίσως να χρειαστεί νέα αύξηση, ενώ η ανάπτυξη της διεθνούς οικονομίας διακρινόταν από χαμηλές πτήσεις. Δεν χρειάζεται λοιπόν ιδιαίτερη φαντασία για να καταλάβουμε τι σημαίνει η «ώθηση» ενός στασιμοπληθωριστικού σοκ για τη διεθνή οικονομία.

Δυσοίωνες εκτιμήσεις

Οτι αυτές τις εκτιμήσεις συμμερίζονται και οι αγορές (μετοχών, ομολόγων, ενεργειακών προϊόντων) είναι σαφές από τις αντιδράσεις τους. Γιατί όμως; Η… ομοθυμία στις αντιδράσεις δεν οφείλεται προφανώς σε μεταφυσικούς φόβους, αλλά σε εντελώς ρεαλιστικές εκτιμήσεις, εκ των οποίων δύο είναι θεμελιώδεις:

● Πρώτο, ότι ο πόλεμος θα διαρκέσει περισσότερο από έναν μήνα και είναι πολύ πιθανόν αντί για ανατροπή του καθεστώτος της Τεχεράνης να παραγάγει ευρύτερη περιφερειακή γεωπολιτική ρευστότητα διαρκείας.

● Δεύτερο, ότι ακόμη και αν τελειώσει σε έναν μήνα (με όχι αισιόδοξες προβλέψεις για τους εμπνευστές του όσον αφορά το αποτέλεσμα), θα απαιτηθούν από πολλές εβδομάδες έως και μήνες για να επανέλθει η αγορά πετρελαίου και φυσικού αερίου στην κανονικότητα. Ιδού πώς το διατύπωσε ο υπουργός Ενέργειας του Κατάρ, Saad Sherida Al Kaabi: «Θα χρειαστούν weeks to months για να επιστρέψει η ενέργεια σε κανονικό κύκλο παραδόσεων» – κι αυτό, ακόμη και αν τελείωνε ο πόλεμος άμεσα.

Πού βασίζεται αυτή η δεύτερη εκτίμηση; Στα εξής: α) Η επαναλειτουργία των εγκαταστάσεων θα χρειαστεί τουλάχιστον εβδομάδες, β) Στη συνέχεια, η πλήρης παραγωγική ικανότητα μπορεί να απαιτήσει περίπου έναν μήνα ή περισσότερο. Η διαδικασία είναι αργή επειδή τα εργοστάσια υγροποίησης φυσικού αερίου πρέπει να επανεκκινούν σταδιακά για να αποφευχθεί ζημιά στον εξοπλισμό. γ) Πρέπει να επανεκκινήσει και να ομαλοποιηθεί η… κυκλοφορία στα Στενά του Ορμούζ: τα δεξαμενόπλοια πρέπει να επαναδρομολογηθούν, οι εγκαταστάσεις να επανεκκινήσουν, τα αποθέματα να αναπληρωθούν.

Γι’ αυτούς τους λόγους, οι αγορές αναμένουν παρατεταμένη αστάθεια στην προσφορά.

Στρατηγικά αποθέματα

Χθες οι αγορές ενεργειακών προϊόντων άνοιξαν μέσα σε πανικό. Το μπρεντ έφτασε τα 120 δολάρια το βαρέλι, με ολοφάνερο τον κίνδυνο πρόκλησης γενικευμένου πανικού. Την κατάσταση έσωσε «κάπως-λίγο» η ανακοίνωση της συνεδρίασης των G7 με θέμα ημερήσιας διάταξης την πιθανότητα συντονισμένης αποδέσμευσης στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου. Τελικά, αυτό δεν αποφασίστηκε, ήταν όμως αρκετό για να επιστρέψει η τιμή του μπρεντ οριακά κάτω από τα 100 δολάρια το βαρέλι – ωστόσο με καθόλου ευκαταφρόνητη ημερήσια άνοδο 6,85%.

Ετσι, όλοι οι πιθανοί «πυροσβέστες» (ΔNT, G7, κυβερνήσεις, Eurogroup) είναι «με το όπλο παρά πόδα», αλλά χωρίς προσώρας να «σπαταλούν» τα πυρομαχικά τους. Ο λόγος είναι προφανής: δεν έχει ακόμη βρεθεί ο αλγόριθμος που θα μοιράσει «ακριβοδίκαια» τα κόστη οποιουδήποτε μέτρου «πυρόσβεσης» παρθεί από κοινού…

Σε ένα τέτοιο κλίμα, η πιο τρομοκρατική ιαχή ακούστηκε χθες από την Ιαπωνία, όπου στο πλαίσιο συμποσίου στο Τόκιο για το μέλλον της παγκόσμιας οικονομίας, η Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα κατέθεσε την εξής τρομερή εκτίμηση: «Και αν, όπως όλοι ελπίζουμε, η σύγκρουση τελειώσει σύντομα, τότε να είστε σίγουροι ότι, σύντομα, θα έρθει κάποιο νέο σοκ. Η συμβουλή μου προς τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής παντού σε αυτό το νέο παγκόσμιο περιβάλλον; Σκεφτείτε το αδιανόητο και προετοιμαστείτε γι’ αυτό»!

Εκτιμήσεις-σοκ του ΔΝΤ

Εν ολίγοις, η γενική διευθύντρια του ΔΝΤ κατέθεσε κάτι χειρότερο: ότι έχουμε μπει στην εποχή των σοκ, που θα διαδέχονται σύντομα το ένα το άλλο!

Οσον αφορά τις συνέπειες της αύξησης των τιμών στα καύσιμα, εκτίμησε ότι κάθε αύξηση 10 δολάρια στις τιμές του πετρελαίου/βαρέλι συνεπάγεται αύξηση 0,4 μονάδες στον παγκόσμιο πληθωρισμό. Από αυτή την εκτίμηση απορρέουν σαφώς τα εξής:

● Οτι η ώθηση στον παγκόσμιο πληθωρισμό από την έως σήμερα αύξηση των σχεδόν 30 δολαρίων/βαρέλι στην τιμή του μπρεντ ανεβάζει τον πληθωρισμό κατά πάνω από 1 εκατοστιαία μονάδα – αν αυτή η διαταραχή διαρκέσει αρκετούς μήνες.

● Οτι οι πληθωριστικές πιέσεις θα είναι ακόμη μεγαλύτερες στην Ε.Ε., καθότι εξαρτημένη ενεργειακά και επομένως περισσότερο εκτεθειμένη.

● Οτι θα είναι ακόμη μεγαλύτερες στην Ελλάδα, καθότι ο ελληνικός πληθωρισμός είναι συστηματικά υψηλότερος του μέσου ευρωπαϊκού.

Αυτό προδιαγράφει σαφώς την πιθανότητα για νέες αυξήσεις επιτοκίων από την ΕΚΤ. Ηδη σύμφωνα με το Bloomberg οι traders εντείνουν τα στοιχήματά τους για αυξήσεις επιτοκίων από την ΕΚΤ, ενώ τα swaps προδιαγράφουν δύο αυξήσεις επιτοκίων 25 μονάδων βάσης καθεμιά.

Συμπερασματικά, οι εκτιμήσεις της κ. Γκεοργκίεβα παραπέμπουν σε πλήρη ανατροπή του μακροοικονομικού στάτους που υπήρχε πριν από τον πόλεμο – στην Ευρώπη και όχι μόνο.