Εξαρτάται ποιον θα ρωτήσεις, σε ποια ευρωπαϊκή πρωτεύουσα θα βρεθείς και ποιος κλάδος της οικονομίας σε ενδιαφέρει. Τα ευρωπαϊκά συνδικάτα εκφράζουν ήδη έντονη ανησυχία για πλήγμα στην απασχόληση και τους μισθούς των εργαζομένων, στη Γαλλία επικρατεί ακόμα πολιτικός εκνευρισμός, στην Γερμανία μια πεσιμιστική ανακούφιση, στην Ισπανία μια σχετική αδιαφορία αλλά όχι από όλους, στην Αυστρία είναι επιφυλακτικοί ενώ στην Ελλάδα αναζητούνται τρόποι να μετριαστεί το κακό. Εχουν περάσει τέσσερις μέρες και κανείς στις Βρυξέλλες ή στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες δεν μπορεί να χαρακτηρίσει την πρόσφατη συμφωνία μεταξύ Ε.Ε.-ΗΠΑ για δασμούς ύψους 15% που υπογράφηκε σε ένα γήπεδο γκολφ στη Σκωτία ως καλή.
Παραμένει ασαφής και θολή σε ό,τι αφορά μια συγκεκριμένη λίστα εξαιρέσεων, που η Κομισιόν έχει διαπραγματευτεί με τις ΗΠΑ για τους πιο ευαίσθητους τομείς και προϊόντα, συνολικής αξίας 70 δισ. Ο βασικότερος λόγος είναι ότι δεν υπάρχει ακόμα γραπτό κείμενο της συμφωνίας. Και η δημοσίευση της αμερικανικής έκδοσης της συμφωνίας το πρωί της Τρίτης δημιουργησε περισσότερες αμφιβολίες σε όλους. Διαφέρει σχεδόν πλήρως από τις πληροφορίες που παρέχει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, από τα φαρμακευτικά προϊόντα έως τα όπλα, συμπεριλαμβανομένων ακόμη και των ημερομηνιών εφαρμογής.
Σύμφωνα με την Επιτροπή, ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα στοιχεία των διαπραγματεύσεων, τα φαρμακευτικά προϊόντα, θα είχε εξαιρεθεί από τη συμφωνία που ανακοινώθηκε, εν αναμονή περαιτέρω διαπραγματεύσεων και μιας μελέτης για την αγορά και την εθνική ασφάλεια από την κυβέρνηση Τραμπ. Μέχρι τώρα, τα περισσότερα ευρωπαϊκά φαρμακευτικά προϊόντα που διατίθενται στην αγορά των ΗΠΑ επωφελούνταν από μηδενικό δασμό. Ωστόσο, η δήλωση του Λευκού Οίκου υποστηρίζει ότι θα εφαρμοστεί άμεσα δασμός 15%, χωρίς να περιμένουμε την ολοκλήρωση των συγκεκριμένων διαπραγματεύσεων από τις Βρυξέλλες. Αντιθέτως αξιωματούχος της Επιτροπής δήλωσε τη Δευτέρα ότι «δεν θα επιβληθούν δασμοί στα φαρμακευτικά προϊόντα αυτή την Παρασκευή (σ.σ. αύριο)», είδηση που επιβεβαιώνει και το ΒΒC.
Διφορούμενα παραμένουν τα ζητήματα τόσο των ενεργειακών προμηθειών που δεσμεύτηκε η Ε.Ε. να εξαγοράσει από τις ΗΠΑ, όσοι και αυτό των δασμών σε χάλυβα, αλουμίνιο και άνθρακα. Ο Λευκός Οίκος δηλώνει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να συνεχίσει να καταβάλλει τους υφιστάμενους δασμούς 50%, χωρίς αλλαγές. Η Επιτροπή, ωστόσο, επιβεβαιώνει ότι θα καθοριστούν ποσοστώσεις με μειωμένους δασμούς και ότι ο δασμός θα εφαρμόζεται μόνο σε περίπτωση υπέρβασης των ποσοστώσεων αυτών, το ύψος των οποίων δεν έχει καθοριστεί.
Ευρωπαίοι αναλυτες εκφράζουν πάντως τη βεβαιότητα ότι δεξαμενόπλοια και πλοία μεταφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου φαίνεται να ωφελούνται άμεσα από τη συμφωνία ΗΠΑ-ΕΕ για τους δασμούς και τις παράπλευρες συμφωνίες των δυο πλευρών.
Αποφύγαμε τον τυφώνα
«Η επιβολή των 15% των δασμών είναι το καλύτερο χειρότερο που μπορούσε να γίνει. Θα προτιμούσαμε προφανώς δασμούς 10% όπως ήταν. Μοιάζει με δυνατή βροχή, αλλά αποφύγαμε τον τυφώνα. Αν κάνουμε εμείς 5% έκπτωση στα προϊόντα που στέλνουμε στην Αμερική, και αν οι αγοραστές εκεί βγάλουν 5% λιγότερο κέρδος και με 5% επιβαρυνθεί ο Αμερικανός καταναλωτής, δεν θα υπάρξει μεγάλο πρόβλημα» δηλώνει στην «Εφ.Συν.» ο πρόεδρος του Συνδέσμου Εξαγωγέων Βορείου Ελλάδος, Συμεών Διαμαντίδης, ο οποίος θεωρεί ότι ο πραγματικός κερδισμένος της διαπράγματευσης είναι η γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία. Σημειώνει ότι για τον έλληνα καταναλωτή οι δασμοί δε θα έχουν καμία επίπτωση ενώ μας λέει πως με παρεμβάσεις σε συγκεκριμένους ανθρώπους του περιβάλλοντος Τράμπ επιχειρείται ήδη να υπάρξει εξαίρεση για την Ελλάδα από τους δασμούς για τα αγροτοδιατροφικά προϊόντα (ειδικά για το λάδι, τις ελιές, τη φέτα κα), «όπως είχε κάνει ο Τραμπ και το 2019. Είμαστε συγκρατημένα αισιόδοξοι για αυτό, αλλά θα χρειαστεί να πετύχουμε και μια …καλή μέρα του Τραμπ που ειναι αυτός που είναι». Σε δυσχερή θέση βρίσκονται όπως εκτιμά ο πρόεδρος της Ένωσης Κονσερβοποιών Ελλάδος (ΕΚΕ), Κώστας Αποστόλου, οι ελληνικές εξαγωγές κομπόστας στις ΗΠΑ, καθώς το 15% θα προστεθεί στο ήδη ισχύον 17% και, εάν συνυπολογιστεί και το περίπου 12% με 14% της απώλειας του δολαρίου έναντι του ευρώ στην περίοδο της διοίκησης Τραμπ, τότε η κατάσταση γίνεται πολύ δύσκολη. Την πεποίθηση πως θα υπάρξουν επιπτώσεις στις τιμές των προϊόντων -έστω και μικρές-εκφράζει ο πρόεδρος του ΣΕΒΓΑΠ (Σύνδεσμος Ελληνικών Βιομηχανιών Γαλακτοκομικών Προϊόντων), Χρήστος Αποστολόπουλος, ζητώντας από την ελληνική κυβέρνηση να ζητήσει την εξαίρεση των ελληνικών τροφίμων και ειδικά της φέτας από τους δασμούς.
«Μεγαλοπρεπές λάθος»
Στην Ισπανία ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ εξέφρασε δημοσίως την υποστήριξή του στη συμφωνία αν και το έκανε «χωρίς ενθουσιασμό». Ο υπουργός Εξωτερικών Χοσέ Μανουέλ Αλμπάρες τόνισε ότι αποτρέπει μια κλιμάκωση των δασμών που «θα ήταν αρνητική για όλους». Η δεύτερη αντιπρόεδρος και υπουργός Εργασίας, Γιολάντα Ντίαζ έχει διαφορετική άποψη, περιγράφοντας τη συμφωνία ως «μεγαλοπρεπές λάθος», κατηγορώντας την πρόεδρο της Επιτροπής ότι «παραδίδει» την Ευρώπη στις Ηνωμένες Πολιτείες. Σημειώνεται ότι οι εξαγωγείς μαύρης ελιάς της Ισπανίας, οι οποίοι υπόκεινται σε σκληρούς δασμούς από την πρώτη θητεία του προέδρου Τραμπ, προειδοποιούν ότι θα είναι δύσκολο να επιβιώσουν από το επιπλέον 15% . Η Ισπανία, ο κορυφαίος εξαγωγέας επιτραπέζιων ελιών στον κόσμο, είδε το μερίδιό της στην αγορά μαύρης ελιάς των ΗΠΑ να καταρρέει από 49% το 2017 σε 19% το 2024, αφότου ο Τραμπ επέβαλε δασμούς άνω του 30%.
Σε διαφορετικό κλίμα στην Αυστρία, μετά την επίτευξη της συμφωνίας ο ομοσπονδιακός υπουργός εργασίας και οικονομίας Βολφγκανγκ Χατμανσντόρφερ (ÖVP) δήλωσε ότι είναι θετικό «το γεγονός ότι η φάση των καθημερινών ανακοινώσεων νέων δασμών έχει τελειώσει και ότι ελπίζουμε να εισέλθουμε σε μια πιο σταθερή φάση του διατλαντικού εμπορίου» εκφράζοντας «ειδικές ευχαριστίες προς την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και τον Επίτροπο Εμπορίου Μάρος Σέφτσοβιτς». Ωστόσο η Ομοσπονδία Αυστριακών Βιομηχανιών είναι πολύ επιφυλακτική στην αξιολόγησή της για τη συμφωνία, εστιάζοντας στο θέμα των υψηλών δασμών για τα προϊόντα χάλυβα και αλουμινίου
Ο δε αυστριακός οικονομολόγος στο Ινστιτούτο Προχωρημένων Σπουδών (IHS), Μίχαελ Ράιτερ δεν βλέπει ουσιαστικά οφέλη από ευρωπαϊκή σκοπιά: «Η συμφωνία δεν είναι καλή. Δεν πήραμε τίποτα».
Στη γειτονική Τσεχία, όπου οι δασμοί εκτιμάται ότι θα μειώσουν την αναμενόμενη αύξηση του ΑΕΠ εως 0,8%, το Εμπορικό Επιμελητήριο (η μεγαλύτερη ένωση επιχειρηματιών και κατασκευαστών) ζητά την προσαρμογή των κανόνων της εσωτερικής αγοράς της Ε.Ε., ώστε να καταστεί πιο φιλική προς τις επιχειρήσεις σε σχέση με τις ΗΠΑ. Οι πραγματικές επιπτώσεις αναμένεται να είναι περίπου οι ίδιες με αυτές στη Γερμανία, καθώς το εξαγωγικό τμήμα της τσεχικής βιομηχανίας είναι συνυφασμένο με το γερμανικό, ιδίως τα εργοστάσια συναρμολόγησης αυτοκινήτων, προμηθευτές ανταλλακτικών κτλ.
*Το άρθρο γράφτηκε στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος PULSE, στο οποίο συμμετέχει κατ’ αποκλειστικότητα η «Εφ.Συν.». Συνεργάστηκαν οι Alexander Hahn (Der Standard- Αυστρία), Ana Somavilla, León Vázquez (El Confidencial-Ισπανία), Petr Jedlička (Denik Referendum-Τσεχία).
