Ευελιξία με… μαστίγιο και καρότο

Tις πολυαναμενόμενες προτάσεις της για τη μεταρρύθμιση των δημοσιονομικών της κανόνων θα παρουσιάσει σήμερα η Κομισιόν. Μπορεί η πανδημία και ο πόλεμος στην Ουκρανία να έχουν αναστείλει την ισχύ του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης ώς το τέλος του 2023, ωστόσο η συζήτηση για το θέμα δεν θα είναι εύκολη.

Πολλώ δε μάλλον η συμφωνία, αφού πολλές χώρες -κυρίως εκείνες που λέγαμε παλιότερα «τσιγκούνηδες του Βορρά»- δεν επιθυμούν μεγαλύτερη ευελιξία. Σύμφωνα με πληροφορίες, η Επιτροπή θα εισηγηθεί μεγαλύτερη ευελιξία στις χώρες όσον αφορά τον ρυθμό μείωσης του χρέους, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι οι κανόνες θα εφαρμόζονται αυστηρότερα εάν μια χώρα παρεκκλίνει από την πορεία.

Η Επιτροπή προτείνει να καταργηθούν οι ομοιόμορφοι (και σε μεγάλο βαθμό ανεφάρμοστοι) κανόνες για τη μείωση του χρέους προς όφελος σχεδίων κατά παραγγελία. Σύμφωνα με έγγραφο που είχε διαρρεύσει, το οικονομικό επιτελείο της Επιτροπής θα εισηγηθεί κάθε χώρα της Ε.Ε. να δεσμεύεται σε μια πολυετή πορεία μείωσης του χρέους με βάση η οποία να προκύπτει έπειτα από μια αξιολόγηση της βιωσιμότητας του χρέους.

Τρία χρόνια προσαρμογής

Οι χώρες υψηλού κινδύνου θα πρέπει να μειώσουν το χρέος πιο αυστηρά. Επίσης, οι χώρες με δημόσιο χρέος άνω του 90% του ΑΕΠ πρέπει να δεσμευτούν σε μια δεκαετή πορεία που βρίσκεται σε μια «εύλογη και συνεχή πορεία μείωσης του χρέους» εντός ενός χρονικού πλαισίου τεσσάρων έως επτά ετών. Οι χώρες που βρίσκονται κάτω από το 90% αλλά πάνω από το όριο του 60% του χρέους σε σχέση με το ΑΕΠ που προβλέπεται από τη συνθήκη θα πρέπει να ακολουθήσουν παρόμοια πορεία, αλλά τους δίνονται επιπλέον τρία χρόνια για να προσαρμοστούν.

Ωστόσο, το αντίβαρο που προτείνει η Κομισιόν για τη μεγαλύτερη ευελιξία στη μείωση του χρέους συνίσταται στην αυστηρότερη επιβολή της νομοθεσίας εάν οι χώρες παρεκκλίνουν από την πορεία τους. Οι χώρες που παραβιάζουν το όριο του 3% του ελλείμματος προς το ΑΕΠ θα επιβαρύνονται με πρόστιμα.

Για να διασφαλιστεί ότι οι χώρες δεν θα αθετούν τις δεσμεύσεις τους για μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, αυτές θα συνδέονται με την πορεία μείωσης του χρέους τους, έτσι ώστε οι αποκλίσεις να οδηγούν σε διορθώσεις πορείας «με μια πιο περιοριστική έννοια» και σε οικονομικές κυρώσεις για τις χώρες της ευρωζώνης.

Ρεαλιστικοί στόχοι

Ελληνικές κυβερνητικές πηγές ανέφεραν ότι η πρόταση της Κομισιόν είναι πολύ κοντά σε αυτά που θα ήθελε η Ελλάδα. Οι προτάσεις της Αθήνας αφορούν την ευελιξία που σχετίζεται με τον οικονομικό κύκλο (π.χ. αν υπάρχει ύφεση να λαμβάνεται υπόψη), ρεαλιστικούς στόχους στα δημοσιονομικά (όχι δηλαδή υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα), το κόστος της ασφάλειας και των αμυντικών δαπανών να εξαιρούνται από το χρέος, αλλά και να υπάρχει υποστήριξη της Ε.Ε. όσον αφορά την εφαρμογή κεντρικών ευρωπαϊκών πολιτικών σε εθνικό επίπεδο («πράσινη συμφωνία» ή ψηφιακή μεταρρύθμιση). Η ελληνική πλευρά θα έβλεπε νέους κανόνες κατά το πρότυπο του Ταμείου Ανάκαμψης: να έχει την ευθύνη το κράτος-μέλος, με την Κομισιόν απλώς να επιβλέπει την πορεία της οικονομίας.