Ταπεινωτική στροφή 180 μοιρών έκανε χθες η κυβέρνηση της Λιζ Τρας στη Βρετανία, παίρνοντας πίσω την αμφιλεγόμενη μείωση του ανώτατου φορολογικού συντελεστή 45% που προκάλεσε τις τελευταίες ημέρες αναταραχή στις κεφαλαιαγορές και εξέγερση στο κόμμα της.
Η απόσυρση του μέτρου ανακοινώθηκε χθες νωρίς το πρωί μέσω του Twitter από τον υπουργό Οικονομικών Κουάζι Κουαρτένγκ, ο οποίος στη συνέχεια περιόδευσε στους ραδιοφωνικούς σταθμούς διαμηνύοντας ότι η κυβέρνηση «άκουσε» τη χώρα. Ωστόσο επί δέκα ημέρες ο Κουαρτένγκ κώφευε ενώ μόλις προχθές η Τρας διεμήνυε ότι το σχέδιο -που ευνοεί σκανδαλωδώς τους πλούσιους- θα προχωρήσει.
Η «κωλοτούμπα» αποδίδεται από τους πολιτικούς αναλυτές στη μεγάλη αντίδραση των βουλευτών του Συντηρητικού Κόμματος οι οποίοι φέρεται να ξεκαθάρισαν στην Τρας ότι μια μείωση της φορολογίας των πλουσίων στη διάρκεια μιας τόσο επώδυνης κρίσης κόστους διαβίωσης όπως αυτή που βιώνει σήμερα ο βρετανικός λαός ισοδυναμεί με εκλογική αυτοκτονία και δεν έχει καμία πιθανότητα να περάσει από τη Βουλή των Κοινοτήτων.
Στη στροφή της βρετανικής κυβέρνησης ενδέχεται να έπαιξε ρόλο και η προχθεσινή αποκάλυψη των Sunday Times ότι ώρες μετά την ανακοίνωση του μίνι προϋπολογισμού -στον οποίο περιλαμβανόταν η μείωση του ανώτατου συντελεστή 45%- την 23η Σεπτεμβρίου, ο Κουαρτένγκ συμμετείχε σε πριβέ πάρτι με μάνατζερ hedge funds οι οποίοι τον επικροτούσαν μάλιστα ζητώντας να διπλασιάσει τα μέτρα υπέρ των πλουσίων. Η αποκάλυψη αυτή τροφοδότησε υποψίες αξιοποίησης εσωτερικής πληροφόρησης (διαρροές από τον υπουργό) και πιθανές κερδοσκοπικές κινήσεις από αυτούς τους χρηματιστές. Λίρα και κρατικά ομόλογα είχαν βυθιστεί στις αρχές της προηγούμενης εβδομάδας αναγκάζοντας την Τράπεζα της Αγγλίας σε επείγουσα παρέμβαση και στην εξαγγελία αγοράς ομολόγων συνολικής αξίας 65 δισ. λιρών ώς τις 13 Οκτωβρίου.
Μπροστά στο ενδεχόμενο να βρεθεί υπόλογος για insider trading, o Κουαρτένγκ τα μάζεψε χθες λέγοντας ότι ήταν λάθος που πήγε στο παραπάνω πάρτι. Αρνήθηκε ωστόσο να ζητήσει συγγνώμη για τη ζημιά που προκάλεσε. Παρά τις δραματικές επιπτώσεις σε λίρα και αποδόσεις ομολόγων και αγορά ενυπόθηκων δανείων αρνήθηκε ότι ο μίνι προϋπολογισμός ήταν λάθος. Οπως ήταν αναμενόμενο, η «βουλή του Twitter» τον περιποιήθηκε δεόντως, καυτηριάζοντας τη διατήρηση του θώκου του στο υπουργείο. «Το “λάθος” του Κουαρτένγκ μάς κόστισε 65 δισεκατομμύρια λίρες. Και θα κρατήσει τη δουλειά του. Τώρα πες μου μια άλλη δουλειά όπου μπορείς να κάνεις το ίδιο λάθος στην πρώτη εβδομάδα σου και το αφεντικό να σου πει “Συνέχισε, απάνω του”» έγραψε ενδεικτικά κάποιος.
Ηρέμησαν οι αγορές
Πάντως η κυβίστηση προκάλεσε νέα άνοδο της λίρας, που προσέγγισε χθες έως και το 1,1335 δολάριο από 1,1168 δολ. στο κλείσιμο της Παρασκευής, καθώς και αποκλιμάκωση της απόδοσης του δεκαετούς ομολόγου του βρετανικού Δημοσίου κατά 19 μονάδες βάσης στο 3,959%. Χρηματιστηριακοί αναλυτές υπογράμμιζαν ότι ένα μεγάλο μέρος του αμφιλεγόμενου σχεδίου της κυβέρνησης «ξηλώθηκε» και αυτό βοηθά να ηρεμήσει η ραγδαία άνοδος του κόστους δανεισμού για κυβέρνηση, εταιρείες και ιδιοκτήτες σπιτιών.
Ωστόσο η αξιοπιστία της κυβέρνησης ενδέχεται να έχει χαθεί ανεπανόρθωτα. Κάποιοι οικονομολόγοι επισήμαναν ότι επί της ουσίας η κυβίστηση δεν αλλάζει πολλά καθώς υπάρχουν άλλα μέτρα στον μίνι προϋπολογισμό, όπως το μπλόκο στην αύξηση των εισφορών για την εθνική ασφάλιση, η μείωση του βασικού συντελεστή φόρου εισοδήματος κατά 1%, η απελευθέρωση των μπόνους των τραπεζιτών, που συνεχίζουν να ωφελούν δυσανάλογα τα υψηλά εισοδήματα. Το Resolution Foundation τονίζει ενδεικτικά ότι, παρά την απώλεια της κατάργησης του συντελεστή 45%, τα πλουσιότερα νοικοκυριά εξακολουθούσαν να κερδίζουν σχεδόν 40 φορές περισσότερα από τις μειώσεις φόρων της Τρας έναντι των φτωχότερων νοικοκυριών.
Η «φασαρία για το 45%» κατά συνέπεια ίσως τελικά να μην έγινε τόσο για λόγους ισότητας και δικαιοσύνης όπως φαίνεται αλλά γιατί, όπως έδειξε και το ΔΝΤ με την παρέμβασή του την περασμένη εβδομάδα, προκάλεσε την τρέχουσα «οικονομική ορθοδοξία» που θέλει πάση θυσία σφίξιμο της νομισματικής πολιτικής -και του κόστους του χρήματος- λιθοβολώντας κάθε αντίρροπη δημοσιονομική πολιτική.
