Εμεινε από… βενζίνη η Σρι Λάνκα

Βενζίνη τέλος για τους γιωταχήδες στη Σρι Λάνκα. Η κυβέρνηση της ασιατικής χώρας ανακοίνωσε χθες την απαγόρευση της πώλησης καυσίμων σε όσα οχήματα δεν χρησιμοποιούνται για την κάλυψη βασικών αναγκών. Ως τις 10 Ιούλιου μόνο τα λεωφορεία, τα τρένα και τα οχήματα που χρησιμοποιούνται για ιατρικές υπηρεσίες και τη μεταφορά τροφίμων θα μπορούν να γεμίζουν το ρεζερβουάρ τους.

Βουλιάζοντας εδώ και καιρό στη χειρότερη οικονομική κρίση της ιστορίας της, η Σρι Λάνκα είναι η πρώτη χώρα στον κόσμο που προχωρεί στη λήψη ενός τόσο δραστικού μέτρου για τη μείωση της κατανάλωσης καυσίμων από την πετρελαϊκή κρίση στις αρχές της δεκαετίας του 1970. Το εμπάργκο των αραβικών χωρών είχε εξαναγκάσει τότε πολλές χώρες της Δύσης στην πώληση της βενζίνης με δελτίο και στη μείωση των ορίων ταχύτητας. Με αποθέματα μόλις 9.000 τόνους ντίζελ και 6.000 τόνους βενζίνης η Σρι Λάνκα μπορεί να καλύψει σήμερα τις ανάγκες το πολύ μίας εβδομάδας.

Η απαγόρευση πώλησης βενζίνης αναδεικνύει τόσο το υπερβολικό ύψος των διεθνών τιμών σήμερα όσο και τη σημαντική έλλειψη συναλλαγματικών αποθεμάτων. Από 7,8 δισ. δολάρια στα τέλη του 2019 τα αποθέματα της Σρι Λάνκα σε ξένο νόμισμα συρρικνώθηκαν σε 1,93 δισ. δολάρια τον Μάρτιο του 2020 και πρόσφατα σε μόλις 50 εκατ. δολάρια. Αποτέλεσμα ήταν το Κολόμπο να μην καταφέρει τον προηγούμενο μήνα να αποπληρώσει τους ξένους κατόχους ομολόγων, αθετώντας για πρώτη φορά το χρέος της χώρας.

Η κυβέρνηση αποδίδει το στέγνωμα των συναλλαγματικών της αποθεμάτων στην πανδημία που επηρέασε τον τουρισμό και τα έσοδα από αυτόν. Τα προβλήματα ωστόσο έχουν τη ρίζα τους πολύ πιο πριν. Μετά το τέλος του εμφυλίου πολέμου το 2009, η Σρι Λάνκα εστίασε περισσότερο την παραγωγή της για την κάλυψη της εγχώριας ζήτησης παρά για να εξάγει. Αυτό είχε αποτέλεσμα τα έσοδα από τις εξαγωγές να παραμείνουν χαμηλά ενώ οι δαπάνες για τις εισαγωγές αυξάνονταν. Οι ετήσιες εισαγωγές της Σρι Λάνκα είναι σήμερα 3 δισ. δολάρια υψηλότερες από τις εξαγωγές. Και αυτό σημαίνει συνεχή απώλεια ξένου συναλλάγματος. Σαν να μην έφτανε αυτό, οι κυβερνήσεις της συσσώρευσαν τεράστια χρέη με χώρες όπως η Κίνα προκειμένου να χρηματοδοτήσουν έργα υποδομής που θεωρήθηκαν περιττά.

Η «φαεινή ιδέα» του προέδρου της χώρας Ρατζαπάκσα να προβεί σε μεγάλες φορολογικές περικοπές το 2019 επιδείνωσε την κατάσταση καθώς στέρησε από το Δημόσιο ετήσια έσοδα 1,4 δισ. δολαρίων. Οταν, δε, οι ελλείψεις σε συνάλλαγμα άρχισαν να εξελίσσονται σε σοβαρό πρόβλημα στις αρχές του 2021, η κυβέρνηση προσπάθησε να τις περιορίσει με απαγόρευση των εισαγωγών χημικών λιπασμάτων και προτροπή στους αγρότες να χρησιμοποιήσουν εγχώρια οργανικά λιπάσματα. Η νέα «φαεινή ιδέα» είχε αποτέλεσμα την κατάρρευση της περσινής σοδειάς και την αναπλήρωσή της με εισαγωγές οι οποίες προκάλεσαν ακόμη μεγαλύτερη μείωση των συναλλαγματικών αποθεμάτων, οξύτατες ελλείψεις τροφίμων, καυσίμων, φαρμάκων και εκτόξευση του πληθωρισμού πάνω από το 30%.

Ο κόμπος έφτασε στο χτένι και ο κόσμος βγήκε στους δρόμους οδηγώντας τον Μάιο τον πρωθυπουργό Μαχίντα Ρατζαπάκσα σε παραίτηση, όχι όμως και τον αδελφό του και πρόεδρο της χώρας Γκοταμπάγια Ρατζαπάκσα. Η νέα κυβέρνηση στράφηκε στο εξωτερικό για βοήθεια. Αντιπροσωπεία του ΔΝΤ βρίσκεται εδώ και μέρες στο Κολόμπο και διαπραγματεύεται με την κυβέρνηση πακέτο διάσωσης ύψους άνω των 3 δισ. δολαρίων. Το Κολόμπο διαπραγματεύεται ακόμη με Ρωσία και Κατάρ για την εισαγωγή πετρελαίου σε φτηνότερες τιμές, ενώ έχει ζητήσει βοήθεια και από την Κίνα και την Ινδία. Ο νέος πρωθυπουργός Ρανίλ Γουικρεμεσίνγκε διεμήνυσε νωρίτερα αυτόν τον μήνα ότι η χώρα χρειάζεται τουλάχιστον 5 δισ. δολάρια τους επόμενους 6 μήνες για εισαγωγές τροφίμων, καυσίμων και λιπασμάτων.