Οι πρώτες σκέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την περίφημη «πράσινη συμφωνία» που ανήγγειλε η Γερμανίδα πρόεδρος Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν πριν από τα Χριστούγεννα, ήταν γεμάτες νούμερα σε καθαρά γραφειοκρατικό πλαίσιο.
Το φιλόδοξο σχέδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να καταστεί η Ε.Ε. κλιματικά ουδέτερη μέχρι το 2050 μπήκε από χθες στις ράγες του, αλλά υπάρχει ακόμη πολλή δουλειά για την ολοκλήρωση των προτάσεων που θα υποβληθούν στα κράτη-μέλη.
Επίσης, θα πρέπει να καλυφθούν πολλά κενά -π.χ. τι θα γίνει με την πυρηνική ενέργεια;- ώστε να ικανοποιηθούν οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης που αντιδρούν και κυρίως η Πολωνία, οι ενεργειακές ανάγκες της οποίας εξαρτώνται από τον άνθρακα.
Οι σκέψεις της Επιτροπής περιορίστηκαν χθες στην περιγραφή του μηχανισμού που, με τη βοήθεια των αριθμών, θα αναλάβει να βοηθήσει χώρες και περιφέρειες ώστε να προσαρμοστούν στις μηδενικές εκπομπές άνθρακα.
Σύμφωνα με τους πρώτους υπολογισμούς της, η συνολική χρηματοδότηση από τον μηχανισμό μετάβασης θα ξεπεράσει τα 100 δισ. ευρώ για την περίοδο 2021-2027.
Οι 3 επίτροποι που προσπάθησαν χθες να διευκρινίσουν το σχέδιο της Επιτροπής -ο Ιταλός Πάολο Τζεντιλόνι (οικονομία), ο Αυστριακός Γιοχάνες Χαν (προϋπολογισμός) και η Πορτογαλίδα Ελίζα Φερέιρα (συνοχή)- διευκρίνισαν ότι στο ποσό που θα προέλθει από τον κοινοτικό προϋπολογισμό θα προστεθούν χρηματοδοτήσεις από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ), το ΙnvestEU που θα διαδεχθεί από το 2021 το πακέτο Γιούνκερ, το λεγόμενο Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων. Επιπλέον, προβλέπονται εθνικές χρηματοδοτήσεις από τον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα.
Βασικό εργαλείο στο σχέδιο της Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι ο αποκαλούμενος μηχανισμός δίκαιης μετάβασης, μέσω του οποίου πιστεύεται πως θα διασφαλιστεί ότι η μεταφορά προς μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία πραγματοποιείται χωρίς να μένει κανείς στο περιθώριο.
Ο εν λόγω μηχανισμός θα αποτελείται από τρεις πηγές χρηματοδότησης:
1) Ενα ταμείο δίκαιης μετάβασης, το οποίο θα χρηματοδοτηθεί με νέα κοινοτικά κονδύλια ύψους 7,5 δισ. ευρώ.
2) Εναν μηχανισμό δανειοδότησης του δημόσιου τομέα σε συνεργασία με την ΕΤΕπ, για την κινητοποίηση επενδύσεων ύψους 25-30 δισ. ευρώ, και
3) Ενα ειδικό καθεστώς δίκαιης μετάβασης στο πλαίσιο του InvestEU για την κινητοποίηση επενδύσεων που αναμένεται να ανέλθουν μέχρι και 45 δισ. ευρώ.
Ολα αυτά είναι ασκήσεις επί χάρτου. Αλλωστε το σχέδιο της Επιτροπής βασίζεται στο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (2021-2027), το οποίο δεν έχει ακόμη εγκριθεί και αποτελεί αντικείμενο έντονων διαφωνιών μεταξύ Βορρά και Νότου.
Το σχέδιο παρουσίασαν χθες στην ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο οι εκτελεστικοί αντιπρόεδροι της Επιτροπής Φρανς Τίμερμανς και Βάλντις Ντομπρόβσκις.
Σήμερα αναμένεται ψηφοφορία επί 8 (!) ψηφισμάτων που έχουν κατατεθεί για την έγκριση της «πράσινης συμφωνίας», με επικρατέστερο αυτό που υποστηρίζεται από την πλειοψηφία του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, των Σοσιαλιστών, του Renew (ομάδα Μακρόν) και των Πρασίνων.
1,2 δισ. για την Ελλάδα
Με βάση το σχέδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Ελλάδα αναμένεται να επωφεληθεί από τον μηχανισμό δίκαιης μετάβασης με το ποσό του 1,2 δισ. ευρώ μέχρι τουλάχιστον το 2027.
Με την κρατική και ιδιωτική συμμετοχή, οι συνολικές επενδύσεις στη χώρα προβλέπεται ότι θα κυμανθούν μεταξύ 3,7 και 4 δισ. ευρώ. Τη μερίδα του λέοντος αναμένεται να πάρουν οι περιοχές της Δυτικής Μακεδονίας και της Μεγαλόπολης, λόγω απολιγνιτοποίησης.
