Ευρωπαίοι πολίτες με το αζημίωτο

Η Κύπρος «πουλάει» ευρωπαϊκά διαβατήρια σε πλούσιους Ρώσους και Ουκρανούς. Τα ποσά από αυτό το πρόγραμμα «χρυσής βίζας» φθάνουν τα 4 δισ. ευρώ από το 2013 έως και σήμερα αναφέρει ο Guardian σε δημοσίευμά του.

Σύμφωνα με τα όσα αναφέρει η βρετανική εφημερίδα, δισεκατομμυριούχοι ολιγάρχες από τη Ρωσία και την Ουκρανία, ορισμένοι από τους οποίους κατηγορούνται για διαφθορά, είναι ανάμεσα στους εκατοντάδες ανθρώπους που έχουν αποκτήσει ευρωπαϊκά διαβατήρια μέσω προγραμμάτων «χρυσής βίζας».

Η κυπριακή κυβέρνηση έχει συγκεντρώσει περισσότερα από 4 δισ. ευρώ από το 2013 δίνοντάς τους υπηκοότητα, ενώ εκείνοι αποκτούν το δικαίωμα να ζουν και να εργάζονται στην Ευρώπη με αντάλλαγμα επενδύσεις σε μετρητά. Ο Guardian αναφέρει ότι μόνο την περασμένη χρονιά εκδόθηκαν περισσότερα από 400 διαβατήρια.

Πριν από το 2013 η κυπριακή υπηκοότητα δινόταν με βάση την διακριτική ευχέρεια των υπουργών. 

Ο Guardian αναφέρει ότι έχει στην κατοχή του μια λίστα που διέρρευσε, με ονόματα επιφανών επιχειρηματιών και ιδιωτών με σημαντική πολιτική επιρροή.

Αυτή είναι η πρώτη φορά που αποκαλύπτεται λίστα με ολιγάρχες που έχουν κυπριακή υπηκοότητα. Ανάμεσα στα νέα ονόματα είναι ένας πρώην βουλευτής της Ρωσίας, οι ιδρυτές της μεγαλύτερης εμπορικής τράπεζας της Ουκρανίας και ένας δισεκατομμυριούχος.

Ο Guardian επισημαίνει ότι η λίστα αυτή ρίχνει φως σε μια ελάχιστα γνωστή, αλλά ιδιαίτερα επικερδής βιομηχανία και δημιουργεί ερωτήματα για τους ελέγχους ασφαλείας που πραγματοποιούνται στην Κύπρο για τους αιτούντες υπηκοότητα.

Ανάμεσα στους ευεργετηθέντες από την προ του 2013 κατάσταση είναι ένας Ρώσος ολιγάρχης,  έμπορος τέχνης, ο οποίος αγόρασε από τον Ντόναλντ Τραμπ μία έπαυλη στο Παλμ Μπιτς, αλλά και ένας Σύρος επιχειρηματίας, ο οποίος φέρεται να έχει στενές σχέσεις με τον Μπασάρ αλ Άσαντ.

Οι Ευρωπαίοι πολιτικοί παρακολουθούν την ανάπτυξη του τομέα αυτού με ανησυχία, ενώ κάποιοι αναφέρουν ότι οι πρακτικές αυτές υποβαθμίζουν το νόημα της υπηκοότητας. Η Άνα Γκόμεζ, ευρωβουλευτής της Πορτογαλίας, περιέγραψε τις «χρυσές βίζες» ως «απόλυτα ανήθικες και διεστραμμένες».

«Δεν είμαι αντίθετη στο να παραχωρούν υπηκοότητες τα κράτη μέλη σε κάποιον που κάνει μια ιδιαίτερη προσφορά στη χώρα, όπως στις τέχνες ή τις επιστήμες, ακόμη και στις επενδύσεις. Αλλά παραχώρηση και όχι πώληση» είπε χαρακτηριστικά και πρόσθεσε ότι προσπάθησε αρκετές φορές να βρει τα ονόματα όσων αγοράζουν βίζα στην Πορτογαλία, αλλά δεν τα κατάφερε.

Το Ευρωπαϊκό κοινοβούλιο αναμένεται να συζητήσει μέσα στις επόμενες εβδομάδες μια πρόταση για τροποποίηση από την Γκόμεζ, με την οποία θα αναγκάζονται οι χώρες να πραγματοποιούν εξονυχιστικούς ελέγχους στους αιτούντες. Πρόσφατα και η Κομισιόν ξεκίνησε τη δική της έρευνα.

Το σχέδιο υπηκοότητας μέσω επενδύσεων της Κύπρου προβλέπει ότι οι αιτούντες θα πρέπει να επενδύσουν 2 εκατ. ευρώ σε ακίνητα ή 2,5 εκατ. ευρώ σε εταιρείες και κρατικά ομόλογα. Δεν υπάρχει καμία απαίτηση για γλώσσα ή μόνιμη κατοικία, παρά μόνο για μία επίσκεψη κάθε επτά χρόνια.

Ο Ραμί Μακλούφ, ξάδερφος του Σύρου προέδρου Μπασάρ Αλ Άσαντ, μπήκε στη λίστα κυρώσεων των ΗΠΑ το 2008 έπειτα από κατηγορίες για διαφθορά. Η Κύπρους του έδωσε υπηκοότητα το 2010. Παραμένει άγνωστο πόσο επιμελής έρευνα πραγματοποιήθηκε κατά την επεξεργασία της αίτησής του. Η υπηκοότητά του Μακλούφ ανακλήθηκε όταν ξέσπασε ο εμφύλιος πόλεμος στη χώρα. Ο ίδιος δεν προέβη σε κάποιο σχόλιο προς τον Guardian.

Άλλοι επιφανείς «αγοραστές» είναι Ρώσοι επιχειρηματίες ή πολιτικοί, ανάμεσά τους ο δισεκατομμυριούχος Ντμίτρι Ριμπολόβλεφ, ο οποίος βρέθηκε στο επίκεντρο της διεθνούς προσοχής πέρυσι, όταν κυκλοφόρησαν φήμες για συνάντησή του με τον Ντόναλντ Τραμπ. 

Το 2005 ο Ντόναλντ Τραμπ πλήρωσε 41 εκατ. δολάρια για μία έπαυλη στο Παλμ Μπιτς της Φλόριντα. Αφού την ανακαίνισε την πούλησε στον Ριμπολόβλεφ για 95 εκατ. δολάρια.

Εκπρόσωπος του Ρώσου ολιγάρχη, ο οποίος απέκτησε κυπριακή υπηκοότητα το 2012, δήλωσε ότι «ήταν επόμενο να αποκτήσει υπηκοότητα από τη στιγμή που έγινε επενδυτής στην Τράπεζα Κύπρου».

Η οργάνωση κατά της διαφθοράς Global Witness απαιτεί πιο εξονυχιστικούς ελέγχους σημειώνοντας «Όλες οι χώρες που προσφέρουν χρυσές βίζες θα πρέπει να εξασφαλίσουν ότι το δέλεαρ των επενδύσεων δεν πρέπει να φέρει εκπτώσεις στις αξίες. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να γίνονται πιο αυστηροί έλεγχοι στους αιτούντες. Χωρίς αυτούς τους ελέγχους υπάρχει ο κίνδυνος να δοθεί “δωρεάν πάσο” σε εγκληματίες και διεφθαρμένους».

Από το υπουργείο Οικονομικών της Κύπρου αναφέρουν ότι το πρόγραμμα απευθύνεται σε πραγματικούς επενδυτές που έχουν επιχειρηματική βάση και μόνιμη κατοικία στην Κύπρο.

Προσθέτουν ότι έχουν γίνει αυστηροί έλεγχοι σε όλες τις αιτήσεις, ενώ τα χρήματα έχουν ελεγχεί από κυπριακή τράπεζα για το ενδεχόμενο να σχετίζονται με ξέπλυμα μαύρου χρήματος. Σημειώνουν, ακόμη ότι η Κύπρος δεν είναι η μόνη χώρα που έχει δώσει υπηκοότητα σε πλούσιους Ρώσους.

Τέλος, απαντούν ότι ο Μακλούφ δεν πήρε την υπηκοότητά του με βάση το τρέχων πρόγραμμα. Τώρα η διαδικασία είναι πιο εξελιγμένη και διαφανής.