Ελλείμματα διαφάνειας «καρφώνει» η Κομισιόν για το ελληνικό Ταμείο Ανάκαμψης

Πόσο συνεπής στους κανόνες διαφάνειας ως προς τη διάθεση των 36 δισ. ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας είναι η ελληνική κυβέρνηση; Διαφημιστικά τα έχει δώσει όλα – τα τηλεοπτικά σποτ για το πόσο έχει μεταμορφώσει τη χώρα και την καθημερινότητά μας το ελληνικό σχέδιο «Ελλάδα 2.0» προβάλλονται καταιγιστικά, και είναι βέβαιο ότι τουλάχιστον το 1/4 της συνολικής διαφημιστικής δαπάνης του τελευταίου διμήνου αφορά άμεσα ή έμμεσα τη χρηματοδότηση του ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάκαμψης. Αλλά διαφήμιση, αν και υποχρεωτικό μέρος της υλοποίησης των χρηματοδοτούμενων έργων και επενδύσεων, δεν σημαίνει διαφάνεια. Μπορεί να είναι απλώς εξωραϊσμός μιας κακής υλοποίησης ή προπαγάνδα μιας ανώφελης σπατάλης.

Η «Εφ.Συν.», μέσω της ανταποκρίτριάς μας στις Βρυξέλλες Μαρίας Ψαρά, έθεσε στους εκπροσώπους της Κομισιόν τρία ερωτήματα σε σχέση με την εφαρμογή των ελάχιστων προϋποθέσεων διαφάνειας, με αφορμή την τελευταία αναθεώρηση του ελληνικού σχεδίου «Ελλάδα 2.0», η έγκριση του οποίου εκκρεμεί στις Βρυξέλλες. Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών δεν έδωσε στη δημοσιότητα την πλήρη αναθεώρηση, αλλά περιορίστηκε σε μια ανακοίνωση που επιλεκτικά προβάλλει μερικά έργα «υψηλής προστιθέμενης αξίας» (κινητές ομάδες υγείας, προσεισμικός έλεγχος 2.000 αθλητικών εγκαταστάσεων, 130 ηλεκτρικά απορριμματοφόρα στην Αττική, συμμετοχή στην αύξηση κεφαλαίου του ΑΔΜΗΕ που πάει για το τέλος Ιουνίου). Αλλά τι γίνεται με όλο το επικαιροποιημένο σχέδιο, το τελευταίο πριν από τη λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης; Πού μπορεί κανείς να το διαβάσει για να το αξιολογήσει; Θα έπρεπε η ελληνική κυβέρνηση να το έχει ήδη δώσει στη δημοσιότητα; Και τι γίνεται με τη λίστα των 100 μεγαλύτερων τελικών αποδεκτών του ΤΑΑ; Από τις απαντήσεις των ειδικών της Επιτροπής μαθαίνουμε τα εξής:

● Η Κομισιόν πήρε την πρόταση αλλαγής του «Ελλάδα 2.0» στις 8/5, συζητά τεχνικά ζητήματα με τις ελληνικές Αρχές και μόλις ολοκληρωθούν οι συζητήσεις, θα δημοσιεύσει την ενημερωμένη αξιολόγησή της για το ελληνικό σχέδιο.

● Αν και η Επιτροπή αναμένει από τα κράτη-μέλη να δημοσιεύουν τα εθνικά σχέδια και τις τροποποιήσεις τους για να υπάρχει δημόσιος έλεγχος, αυτά δεν υποχρεούνται ρητά να τις δημοσιεύουν. Η ίδια η Κομισιόν πάντως τις δημοσιεύει στην πύλη της αφού εγκριθούν. Εκεί βρίσκουμε μόνο την προηγούμενη τροποποίηση του ελληνικού σχεδίου, που εγκρίθηκε από το Ecofin τον Δεκέμβριο του 2025.

● Τα κράτη-μέλη πρέπει να ενημερώνουν τους καταλόγους με τους 100 μεγαλύτερους τελικούς αποδέκτες πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης δύο φορές τον χρόνο. Οπου οι ενημερώσεις καθυστερούν, η Επιτροπή παρεμβαίνει. Ολα τα κράτη-μέλη έχουν ενημερώσει τις λίστες αυτές μέχρι τον Νοέμβριο του 2025. Βεβαίως, στην πύλη του «Ελλάδα 2.0» το αναρτημένο excel με τη σχετική λίστα των 100 μεγάλων μάς πληροφορεί πως είναι η 2η έκδοση. Δύο μόλις εκδόσεις 6 χρόνια από την εκκίνηση του Ταμείου Ανάκαμψης και των κανονισμών του δεν το λες και ζήλο για διαφάνεια.

Από τις απαντήσεις της Κομισιόν γίνεται προφανές αφενός ότι από την πλευρά των Βρυξελλών και των 27 κρατών-μελών θεσπίστηκαν υπερβολικά χαλαροί κανόνες διαφάνειας για το Ταμείο των 650 δισ. ευρώ, αφετέρου ότι η ελληνική κυβέρνηση παραβιάζει κι αυτούς τους ελάχιστους κανόνες, μεριμνώντας μόνο για την ευημερία των αριθμών και των ποσοστών απορρόφησης.