Η μελέτη της Ιστορίας είναι ένας θαυμάσιος τρόπος -ίσως ο μόνος- για να καταλάβει κανείς, εφόσον τον ενδιαφέρει, το ποιος είναι, από πού έρχεται και πού μπορεί να πάει, άλλοτε παραδειγματιζόμενος απ’ τις επιτυχίες των προγόνων του κι άλλοτε αποφεύγοντας τα τυχόν λάθη τους. Και η μελέτη αυτή προϋποθέτει συνεχές, απερίσπαστο και σοβαρό διάβασμα βιβλίων που έχουν γράψει σοβαροί ιστορικοί, ερευνητές, συγγραφείς, αφού προηγουμένως έβγαλαν τα ματάκια τους διαβάζοντας και εντρυφώντας στις πηγές.
Ο χειρότερος τρόπος να μάθεις Ιστορία είναι η λεγόμενη «ιστορική λογοτεχνία», δηλαδή τα «ιστορικά μυθιστορήματα», αλλά και οι «ιστορικές ταινίες». Και τα μυθιστορήματα και οι ταινίες -ή σειρές- με ιστορικό περιεχόμενο είναι, πιθανόν, απολαυστικά, αλλά οι δημιουργοί τους, προφανώς «ποιητική αδεία», κρατάνε για τον εαυτό τους το δικαίωμα να βάζουν και πολλά ή λίγα φανταστικά στοιχεία, ώστε το τελικό προϊόν τους, είτε είναι πιστό είτε όχι στα ιστορικά γεγονότα, να είναι ελκυστικό στον αναγνώστη ή στον θεατή.
Προσωπικά, πολλά τέτοια μυθιστορήματα βρίσκονται μεταξύ των αγαπημένων μου βιβλίων και υπάρχουν αρκετές τέτοιες ταινίες ή σειρές που έχω δει δύο και περισσότερες φορές. Οχι τόσο διότι περιμένω να μάθω σε βάθος κάποια ιστορικά γεγονότα απ’ αυτά, όσο γιατί αναβιώνουν με πειστικό τρόπο άλλες εποχές, αλλά και διότι με παρακινούν να μελετήσω, μέσα από ιστορικά βιβλία, κάποιες σημαντικές ιστορικές περιόδους για τις οποίες δεν ήξερα και πολλά.
Υπάρχουν, όμως, πολλά παραδείγματα λογοτεχνικών βιβλίων και ταινιών που γρονθοκοπούν την Ιστορία και τα πραγματικά γεγονότα σε βαθμό γελοιότητας. Θυμάμαι π.χ. μια πολύ καλή ιταλική ταινία (του Μπενίνι) που στο τέλος έδειχνε Αμερικανούς στρατιώτες να απελευθερώνουν κρατούμενους στο στρατόπεδο του Αουσβιτς, όταν είναι γνωστό ότι στο Αουσβιτς άνοιξαν τις πύλες οι στρατιώτες του Κόκκινου Στρατού. Ηταν μια ιστορική λαθροχειρία που μπορούσε κάλλιστα να λείπει.
Τα λέω αυτά διότι μου φάνηκε πολύ αστείο ο πρωθυπουργός της Εσθονίας να μας διαβεβαιώνει ότι… γνωρίζει το τι συνέβη κατά τη γερμανο-ιταλο-βουλγαρική κατοχή της Ελλάδας, επειδή, όπως είπε, έχει διαβάσει το βιβλίο «Το μαντολίνο του λοχαγού Κορέλι»! Είναι σαν να πει κάποιος ότι «ξέρει» την Ιστορία, π.χ., της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, επειδή παρακολούθησε το σίριαλ «Σουλεΐμάν» – που, μεταξύ μας, ήταν σε πολλά σημεία του κοντά στα ιστορικά γεγονότα. Συγγνώμη, αλλά αυτά δεν είναι σοβαρά πράγματα και δεν χαρακτηρίζουν έναν σοβαρό πολιτικό.
* Το Αλλοπαράκι μου, η αγαπημένη μου σκυλίτσα, είναι ερωτευμένη με την Ιστορία. Από μικρή λάτρευε τα ιπποτικά μυθιστορήματα και τις ιπποτικές ταινίες που βασίζονταν σ’ αυτά. Ετσι, απογοητεύτηκε πολύ όταν, μεγαλώνοντας, έμαθε ότι όλα αυτά ήταν παραμύθια που γράφτηκαν 700 χρόνια αφότου υποτίθεται ότι συνέβησαν τα ηρωικά-ρομαντικά εκείνα γεγονότα… (μιλάμε για Ιβανόη, Ριχάρδο Λεοντόκαρδο, Ρομπέν των Δασών κ.λπ.).
