Νοητές αποδράσεις σε τόπους και ανθρώπους
Για όσο χρονικό διάστημα θα διαρκέσει αυτός ο ιδιόμορφος εγκλεισμός λόγο πανδημίας, εμείς θα ταξιδεύουμε μαζί σας σε υπέροχους τόπους της Ελλάδας και θα εξερευνούμε, έστω και νοητά, περιοχές με μοναδικό φυσικό κάλλος που δυστυχώς απειλούνται από τον σύγχρονο τρόπο ζωής. Μαζί, έστω και νοερά, αφήνοντας πίσω για λίγο, τη μουντή πραγματικότητα των μουδιασμένων και έρημων πόλεων, θα αναζητούμε την αισιόδοξη πλευρά της ζωής στην αστείρευτη, πολυποίκιλη και ζωογόνα ελληνική φύση. Θα επισκεπτόμαστε αρχαιολογικούς χώρους, φυσικά μνημεία και ξεχωριστά χωριά που διατηρούν την αρχιτεκτονική τους ταυτότητα, θα γνωρίζουμε ανθρώπους και θα αφουγκραζόμαστε τις ιστορίες τους. Γιατί οι ψυχές είναι πάντα ταξιδιάρες, δεν αντέχουν τις «φυλακές», δεν μπαίνουν σε καραντίνα!
Αρχαία Δωδώνη, εδώ κατοικεί το πνεύμα του Δία
Σε μικρή απόσταση από τα Γιάννενα (21 χλμ. μέσω της Εγνατίας Οδού), σε ύψος 650 μ. και σε τοποθεσία ειδυλλιακή που σκιάζεται από τις κορφές του βουνού Τόμαρος, βρίσκεται ο αρχαιολογικός χώρος και το θέατρο της Δωδώνης.
Σύμφωνα με την παράδοση, δυο μαύρα περιστέρια που προέρχονταν από τις Θήβες της Αιγύπτου πρόσταξαν με ανθρώπινη λαλιά να ιδρυθούν δυο μαντεία αφιερωμένα στον Δία, ένα στη Λιβύη κι ένα στη Δωδώνη.
Αρχικά εδώ λατρευόταν η θεά Γη και αργότερα ο Δίας. Στη συνέχεια του μύθου, η Γη μεταμορφώθηκε σε γυναίκα και πήρε το όνομα Διώνη. Οι ιερείς χρησμοδοτούσαν από το θρόισμα των φύλλων της ιερής βελανιδιάς, στις ρίζες της οποίας πιστευόταν ότι κατοικούσε το πνεύμα του Δία.
Το θέατρο που βλέπουμε σήμερα μετά και τα εκτεταμένα έργα αναστήλωσης διατηρείται σε πολύ καλή κατάσταση.
Το έκτισε ο βασιλιάς Πύρρος τον 3ο π.Χ. αιώνα και ήταν από τα μεγαλύτερα της αρχαιότητας με 55 σειρές καθισμάτων και χωρητικότητα 18.000 θεατών!
Οι αρχαίοι τεχνίτες εκμεταλλεύτηκαν τη φυσική κοιλότητα του εδάφους και έκτισαν το κοίλον του θεάτρου χρησιμοποιώντας κυρίως υπόλευκο ασβεστόλιθο. Η ορχήστρα, μια από τις καλύτερα διατηρημένες στον ελλαδικό χώρο, ξεχωρίζει στο κέντρο με την ελλειψοειδή της μορφή, ενώ διακρίνεται στο μέσον της διακρίνεται η βάση του βωμού του Διονύσου.
Στο θέατρο της Δωδώνης τελούνταν τα «Νάια» (από το ρήμα «ναίω» = κατοικώ) γιορτές προς τιμήν του Ναΐου Διός που περιλάμβαναν αγώνες, αρματοδρομίες, μουσικές συναυλίες, παραστάσεις τραγωδίας και κωμωδίας. Επί ρωμαιοκρατίας έγιναν διάφορες προσθήκες στον χώρο, ώστε να είναι κατάλληλος για μονομαχίες, θηριομαχίες και άλλα δημοφιλή «αθλήματα» της εποχής.
Θέατρο Οινιάδων, συντροφιά με τον Αχελώο
Από τηΝ πολίχνη του Αιτωλικού ακολουθούμε τον ασφάλτινο δρόμο προς την αρχαία πόλη των Οινιάδων που εντοπίζεται κοντά στο χωριό Κατοχή (13 χλμ. από Αιτωλικό). Η διαδρομή μέχρι αυτήν την άκρη της Αιτωλοακαρνανίας είναι πραγματικά μαγική καθώς διασχίζει την ήπια παραποτάμια τοπιογραφία του Αχελώου και το μοναδικό στο είδος του Δάσος Φραξού, που έχει ανακηρυχθεί Μνημείο της Φύσης.
Κυριολεκτικά στην άκρη του πουθενά θα δείτε την είσοδο στον θαυμάσιο αρχαιολογικό χώρο όπου ανάμεσα σε βράχια, αιωνόβιες βελανιδιές και ελιές ξεχωρίζει το αρχαίο θέατρο. Η αρχαία πολιτεία των Οινιάδων ήταν μια από τις πλέον ισχυρές πόλεις-κράτη της Δυτικής Ελλάδας και άκμασε μέχρι τα Ρωμαϊκά χρόνια. Χτισμένη καθώς ήταν επάνω στις όχθες του ποταμού Αχελώου που εκείνα τα χρόνια ήταν πλωτός, διέθετε ένα ασφαλές λιμάνι και έλεγχε τους εμπορικούς δρόμους του Ιονίου και του Πατραϊκού κόλπου.
Το εντυπωσιακό θέατρο άρχισε να κατασκευάζεται τον 4ο π.Χ. αιώνα, με τη μέθοδο του λαξεύματος στον ασβεστολιθικό βράχο. Σημαντικές παρεμβάσεις έγιναν τον 3ο αιώνα από τον Μακεδόνα Φίλιππο Ε΄. Στην τελευταία του φάση είχε 23 σειρές καθισμάτων. Σήμερα διασώζονται μόνο δέκα εννέα και μια ιδιαίτερα μεγάλη, καλά διατηρημένη ορχήστρα.
Η επίσκεψη στον αρχαιολογικό χώρο μπορεί να συνδυαστεί με μια εκδρομή στις εκβολές του Αχελώου, τις ακτές του Ιονίου και τις απίθανες λιμνοθάλασσες.
Θέατρο Αιγείρας, αιωρείται επάνω από το γαλάζιο
Από την παραλιακή κωμόπολης της Αιγείρας που βρίσκεται κτισμένη στις ακτές του Κορινθιακού κόλπου, ο στενός ασφάλτινος δρόμος ανηφορίζει για 6,5 χιλιόμετρα έως την είσοδο του αρχαιολογικού χώρου όπου έχουν έρθει στο φως σημαντικά ευρήματα από την αρχαία πόλη της Αιγείρας.
Οι ανασκαφές στην περιοχή ξεκίνησαν από αυστριακούς αρχαιολόγους στις αρχές του 20ού αιώνα και έφεραν στο φως, εκτός από το θέατρο και άλλα οικοδομήματα της αρχαίας πόλης Αιγείρας, κλασσικής και ρωμαϊκής περιόδου, όπως είναι το Γυμνάσιο και δύο ναοί.
Η αρχική κατασκευή του θεάτρου ανάγεται στο πρώτο μισό του 3ου π.Χ αιώνα, την εποχή που ιδρύεται το Β΄ Κοινό των Αχαιών, η γνωστή Αχαϊκή Συμπολιτεία – ενώ επεμβάσεις έκαναν και οι Ρωμαίοι αργότερα (2ος π.Χ.). Είναι ιδιαίτερο εντυπωσιακό και το κάνει να ξεχωρίζει από τα άλλα θέατρα της εποχής, το γεγονός ότι πρόκειται για ένα σπάνιο δείγμα στον ελληνικό χώρο, λαξεμένου –στην ουσία– αρχαίου θεάτρου πάνω σε κροκαλοπαγή βράχο.
Το κοίλο του θεάτρου έχει σχήμα πέταλου, ενώ η σκηνή κατά την ελληνιστική περίοδο ήταν διώροφη. Η χωρητικότητά του έφθανε τους 3000 θεατές και η θέση του πρόσφερε ανεπανάληπτη θέα στη θάλασσα από υψόμετρο 350 μ. Ακόμη και σήμερα που τα παράλια του Κορινθιακού κόλπου έχουν σε μεγάλο μέρος οικοδομηθεί, ο επισκέπτης θα εντυπωσιαστεί από το πανόραμα των ακτών που ξεδιπλώνονται από την Αιγείρα στα δυτικά ώς την ακτή του Δερβενίου και της Ροδιάς στα ανατολικά, αλλά και στις αντικρινές ακτές του κόλπου και τα βουνά της Στερεάς Ελλάδας.
Θέατρο Δελφών, μυσταγωγία στο ιερό βουνό του Απόλλωνα
Στις απόκρημνες υπώρειες του Παρνασσού, σε μια καλά προστατευμένη εσοχή των βράχων, σε σημείο όπου το μάτι ανεμπόδιστα εξερευνά τα πέριξ βουνά, αλλά και τον κόλπο της Ιτέας, διάλεξαν οι αρχαίοι Ελληνες, τον 7ο αιώνα π.Χ, να κτίσουν τους πρώτους λατρευτικούς ναούς στους θεούς τους, τον Απόλλωνα και την Αθηνά, οι οποίοι αργότερα έγιναν γνωστοί ως «μαντείο των Δελφών».
Οι διφορούμενοι χρησμοί της μάντισσας Πυθίας οι οποίοι ερμηνεύονταν από τους ιερείς κατά περίσταση, ήταν περιζήτητοι και μάλιστα λαμβάνονταν πολύ σοβαρά στις μελλούμενες αποφάσεις που έπαιρναν στρατηλάτες και βασιλείς, έως και οι πιο απλοί άνθρωποι.
Οι συστηματικές ανασκαφές στην περιοχή ξεκίνησαν το 1891 από τη Γαλλική Αρχαιολογική Σχολή ενώ σταδιακά η αρχαιολογική σκαπάνη αποκάλυψε τους κίονες του ναού του Απόλλωνα, τον ναΐσκο, τον Θόλο της Αθηνάς Προναίας, τον Θησαυρό των Αθηναίων, τη Στοά, το αρχαίο Γυμνάσιο και το αρχαίο Στάδιο (5ος αι.) όπου διεξάγονταν οι Πυθικοί Αγώνες.
Ενα από τα πιο εντυπωσιακά αξιοθέατα του δελφικού χώρου είναι φυσικά το αρχαίο θέατρο των 5.000 θέσεων όπου τελούνταν οι πνευματικές εκδηλώσεις και άλλες δραστηριότητες (αγώνες φωνητικής, ενόργανης γυμναστικής, απαγγελίες ποιημάτων) που πλαισίωναν τα Πύθια.
Το θέατρο των Δελφών είναι από τα ελάχιστα θέατρα της αρχαίας Ελλάδας, για τα οποία ο σύγχρονος ερευνητής έχει στη διάθεσή του τεκμήρια που οδηγούν σε ακριβή χρονολόγηση, τόσο της κατασκευής του, όσο και των μετέπειτα ανακαινίσεων.
Το αρχικό θέατρο ήταν έργο του 4ου π.Χ. αιώνα και ήταν κτισμένο από ασβεστόλιθο. Τον 2ο π.Χ. αιώνα γίνεται μια σημαντική ανακαίνιση με χρηματοδότηση του Ευμένη Β΄, βασιλιά της Περγάμου που του έδωσαν την μορφή που βλέπουμε σήμερα. Κάποιες προσθήκες έγιναν τον 1ο αι. μ.Χ. και αποδίδονται στους Ρωμαίους.
Θέατρο Ορχομενού, βουνίσια καρδιά
Στην τοποθεσία Καλουμπάκι, κοντά στην αρχαία ακρόπολη, κυριολεκτικά κρυμμένο μέσα στα βουνά της Αρκαδίας συναντάμε το αρχαίο θέατρο του Αρκαδικού Ορχομενού που είναι ένα από τα τέσσερα σωζόμενα αρχαία θέατρα της Αρκαδίας. Η πρόσβαση από το Λεβίδι είναι εύκολη, καθώς απέχει μόλις 9 χιλιόμετρα. Η περιοχή θα σας συνεπάρει με την άγρια φυσική της ομορφιά και, καθώς το κοίλο του θεάτρου έχει προσανατολισμό προς τα ανατολικά, θα έχετε από τις κερκίδες του μια πανοραμική άποψη της κοιλάδας του Ορχομενού και των γύρω βουνών που την περικλείουν. Χωρίς να έχει καθοριστεί επακριβώς η ημερομηνία κατασκευής του θεάτρου, αυτή χρονολογείται από τα διάφορα ευρήματα τον 3ο αι. π.Χ.
Στην αρχαιότητα το Θέατρο του Ορχομενού διέθετε πάνω από 40 σειρές εδωλίων –σήμερα διασώζονται μόλις δέκα– και η χωρητικότητά του θα πρέπει να υπερέβαινε τους 4.000 θεατές! Η πρώτη σειρά των καθισμάτων (προεδρία) είναι φτιαγμένη από λευκό μάρμαρο και διέθετε στηρίγματα για την πλάτη και για τα χέρια. Διασώζονται και διάφοροι ακόμη βοηθητικοί χώροι, καθώς και τμήμα μιας επιγραφής που αναγράφει «Επιγένειος αγωνοθετήσας Διονύσωι» πιθανόν να γίνεται αναφορά στον χορηγό. Στον χώρο του θεάτρου διεξάγονταν αθλητικοί αγώνες προς τιμήν του θεού Διονύσου, αλλά και θεατρικές-μουσικές παραστάσεις.
Μια εκδρομή εδώ μπορεί να συνδυαστεί με μια βόλτα στον επίσης σημαντικό αρχαιολογικό χώρο της Μαντινείας, στα παραδοσιακά οινοποιεία της περιοχής και στα ορεινά χωριά του Μαίναλου.
? Κείμενο – φωτογραφίες: Θοδωρής Αθανασιάδης / viewsofgreece.gr
