Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ψηλά στα Θεοδώριανα

Καλώς ήλθατε στα Θεοδώριανα, ένα υπέροχο χωριό, αγκαλιασμένο κυριολεκτικά από τα κορφοβούνια των Τζουμέρκων

Θοδωρής Αθανασιάδης / www.viewsofgreece.com
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ψηλά στα Θεοδώριανα

  • A-
  • A+

Εντυπωσιακό, ανόθευτο τοπίο που γοητεύει με τις συναρπαστικές αντιθέσεις του. Παντού αφρισμένα ρυάκια, σκιερά φαράγγια, πετρόχτιστα χωριά μα πάνω απ’ όλα αυτό που σε καθηλώνει σε αυτόν τον ιδιαίτερο τόπο είναι η επιβλητική κορμοστασιά των Τζουμέρκων με τους βράχινους πύργους τους που εποπτεύουν τη γη της Ηπείρου.

Σε ζοφερούς καιρούς αφήνουμε έστω και νοερά την γκρίζα πραγματικότητα των αστικών κέντρων και ταξιδεύουμε σ’ έναν από τους ομορφότερους τόπους της πατρίδας μας αντλώντας δύναμη και ελπίδα από την απαράμιλλη γοητεία της ζωογόνας φύσης. Εξάλλου μπήκε η άνοιξη, η πιο χαρμόσυνη και πιο αισιόδοξη εποχή, και κανένας ιός δεν θα μας κλέψει το δικαίωμα να ονειρευόμαστε και να σχεδιάζουμε το επόμενο ταξίδι!

Φύγαμε λοιπόν για τη νοτιοδυτική άκρη των Τζουμέρκων, του πιο αλπικού βουνού της κεντρικής Πίνδου, όπου στην αγκαλιά μιας υπέροχης φύσης, μέσα σε αρχέγονα δάση και κάτω από επιβλητικά κορφοβούνια και βράχινες εξάρσεις, κρύβονται ένα τσούρμο χωριά, όπως το Βουργαρέλι, το Αθαμάνιο και τα υπέροχα Θεοδώριανα.

Ως αφετηρία για τις εξορμήσεις σε αυτή την πλευρά της οροσειράς οι περισσότεροι επισκέπτες χρησιμοποιούν το κεφαλοχώρι Βουργαρέλι, που ακουμπά τις γειτονιές του στις νοτιοδυτικές πλαγιές των Τζουμέρκων. Εμείς θα χωθούμε ακόμη πιο βαθιά στην καρδιά του βουνού, αναζητώντας ένα από τα πιο απόμερα και αυθεντικά χωριά της Πίνδου, τα πανέμορφα Θεοδώριανα.

Δρόμο παίρνω, δρόμο αφήνω

Τα νοτιοδυτικά Τζουμέρκα προσεγγίζονται τόσο από τα Γιάννενα όσο και από την Αρτα, ενώ υπάρχει κι ένας τρίτος, ασφαλτοστρωμένος πλέον δρόμος που συνδέει τα Τρίκαλα με την Αρτα και προσφέρει πρόσβαση στα νότια Τζουμέρκα και στα χωριά τους.

Τα Θεοδώριανα απέχουν 75 χλμ. από Αρτα, 105 από Γιάννενα μέσω Ιόνιας Οδού και 85 χλμ. από Τρίκαλα μέσω Τρικάλων-Αρτας. Βέβαια σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να γνωρίζετε ότι τούτος ο ορεινός όγκος είναι ένα απότομο και τραχύ βουνό και θα πρέπει να είστε προετοιμασμένοι για μπόλικες στροφές.

Ορεινά περάσματα

Το Βουργαρέλι το συναντάμε σε ύψος 750 μέτρων, σκαρφαλωμένο στις απόκρημνες πλαγιές των Τζουμέρκων, κυκλωμένο από ένα πυκνό ελατόδασος. Είναι πολύ παλιός οικισμός, από τους παλαιότερους της Πίνδου και διαθέτει υποδομές για φαγητό και διαμονή.

Από εδώ περνούν όλες οι διαδρομές που διατρέχουν τον ορεινό όγκο των νοτιοδυτικών Τζουμέρκων, αλλά και ο αυτοκινητόδρομος που συνδέει οδικά την Αρτα με τα Τρίκαλα.

Από Βουργαρέλι θα πάρετε τον δρόμο για Τρίκαλα και στα 5 χλμ., ύστερα από μια θαυμάσια ορεινή διαδρομή, θα φτάσετε στο χωριό Αθαμάνιο (παλιά ονομαζόταν Λουψίστα), όπου επίσης υπάρχουν υποδομές για φαγητό και διαμονή. Επίσης εδώ λειτουργεί και πρατήριο καυσίμων που είναι το μοναδικό που θα βρείτε σε αυτή την πλευρά του βουνού.

Από το Αθαμάνιο ξεκινά ένας αρκετά στενός, ασφάλτινος δρόμος που ανηφορίζει με χαρακτηριστικά και συνεχή στριφογυρίσματα στις ανεμοδαρμένες, νότιες πλαγιές των Τζουμέρκων. Το ψηλότερο σημείο της διαδρομής είναι στη θέση Σταυρός (1.450 υψόμ.).

Η τοποθεσία οφείλει το όνομά της, σύμφωνα με τον τοπικό θρύλο, στον Κοσμά τον Αιτωλό που το 1777 έστησε σε αυτά τα ανεμοδαρμένα ύψη έναν ξύλινο σταυρό. Από αυτό το σημείο θ’ ατενίσετε τη θέα στον διάπλατο ορίζοντα. Σε πρώτο πλάνο ποζάρουν τα λιβάδια της Κωστηλάτας που το καλοκαίρι αντιλαλούν από τα χιλιάδες αιγοπρόβατα, ενώ ερημώνουν με τις πρώτες ψύχρες του Οκτώβρη και καλύπτονται για αρκετούς μήνες μ’ ένα παχύ στρώμα χιονιού. Ενα μεγάλο τμήμα της λεκάνης απορροής του Αχελώου, τα κορφοβούνια της Νότιας Πίνδου και τα Αγραφα ποζάρουν μεγαλόπρεπα σ’ ένα μαγευτικό υπερθέαμα μπροστά στα μάτια σας. Κοιτώντας νότια, το βλέμμα χαμηλώνει μαζί με τους χαώδεις γκρεμούς που οδηγούν το μάτι από ψηλά στην πανοραμική θέαση των βουνοκορφών, κάτω χαμηλά, στα μέρη της Αρτας.

Βουνίσιο καλωσόρισμα

Στη συνέχεια ο δρόμος σφηνώνεται ανάμεσα στις σάρες των Τζουμέρκων και μαζί του σφίγγεται και η διάθεση, ώσπου έπειτα από μια στροφή ο ορίζοντας απελευθερώνεται ξανά για ν’ αγκαλιάσει εν τέλει, ψηλά σε τούτα εδώ τ’ αγριοτόπια, μια χούφτα κεραμοσκεπές και καμινάδες που καπνίζουν.

Η ανακούφιση της ανθρώπινης παρουσίας, εδώ στο έλεος του Θεού, στη μέση του πουθενά, έρχεται σαν λύτρωση… Καλώς ήλθατε στα Θεοδώριανα (υψόμ. 950), ένα υπέροχο χωριό, αγκαλιασμένο κυριολεκτικά από τα κορφοβούνια (16 χλμ. από Αθαμάνιο). Τα Θεοδώριανα με το σημερινό τους όνομα αναφέρονται για πρώτη φορά το 1695 σ’ έναν φορολογικό κατάλογο των Ενετών.

Η ονομασία του χωριού οφείλεται πιθανόν στην αρχαία αθαμανική πόλη της Θεοδωρίας, της οποίας η ακριβής τοποθεσία όπου ήταν χτισμένη παραμένει ακόμα άγνωστη. Στο κέντρο του οικισμού δεσπόζει η εκκλησία του Αγ. Γεωργίου -ρυθμού βασιλικής-, χτισμένη το 1880 από Πραμαντιώτες μαστόρους στη θέση παλιότερης που προϋπήρχε εδώ από το 1777. Στην πλατεία του υπάρχουν 3-4 ταβέρνες-ψησταριές που ετοιμάζουν εκλεκτούς μεζέδες και συνήθως είναι ανοιχτές τα Σαββατοκύριακα.

Βορειότερα του χωριού, σε μικρή απόσταση από τα τελευταία σπίτια και κοντά στο ορεινό ποταμάκι του Γκούρα βρίσκεται το Μοναστήρι της Παναγίας που χτίστηκε το 1793 και το ξυλόγλυπτο τέμπλο του μεταφέρθηκε από τον Αγιο Γεώργιο που δεσπόζει στην πλατεία του χωριού. Στα χρόνια της γερμανοϊταλικής Κατοχής βρίσκουν εδώ καταφύγιο αντάρτες κυρίως του ΕΔΕΣ.

Φεύγοντας από τα Θεοδώριανα προς τον δρόμο Τρικάλων-Αρτας θα δείτε το πέτρινο γεφύρι που χτίστηκε στις αρχές του 20ού αιώνα. Σήμερα έχει παροπλιστεί, καθώς πλάι του στήθηκε η στρατιωτική σιδερένια γέφυρα τύπου «Μπέλεϊ».

Ανακαλύψτε

Το φυσικό θαύμα της Σούδας: Μόνο προχωρημένη άνοιξη θα συνιστούσαμε να ακολουθήσετε τον μέτριας βατότητας χωματόδρομο που φεύγει βορειοδυτικά από τα Θεοδώριανα και συνεχίζει προς τον αυχένα των Μελισσουργών. Στα 2 χιλιόμετρα θα δείτε την αρχή του μονοπατιού από όπου και θα προσεγγίσετε τον διπλό καταρράκτη στη θέση Σούδα. Το μονοπάτι έχει καθαριστεί, έχει σηματοδοτηθεί, ενώ στα δύσκολα σημεία υπάρχει σκάλα και κουπαστή. Το θέαμα του διπλού καταρράκτη που σκορπά τα νερά του από ύψος 30 μέτρων είναι μοναδικό και ένα από τα πιο φαντασμαγορικά της Πίνδου. Τα παγωμένα νερά του ορεινού ποταμού Γκούρα χτυπούν με ορμή και πάταγο στα βράχια και σχεδόν εξαερώνονται σαν πάχνη. Εκατομμύρια δροσερές σταλαγματιές βρέχουν τα έλατα, τις πέτρες ολόγυρα και το χώμα δημιουργώντας μια μαγική ατμόσφαιρα.

Το φαράγγι του Παπαχρήστου: Ερχόμενοι από Αρτα, στην είσοδο των Θεοδώριανων θα δείτε μια μικρή ξύλινη ταμπέλα που οριοθετεί το μονοπάτι για το φαράγγι του Παπαχρήστου γνωστό στους ντόπιους και ως «ρέμα του Μαρκς». Πριν αρχίσετε περίεργους συνειρμούς να αναφέρουμε ότι η ονομασία «Μαρκς» οφείλεται μάλλον σε παράφραση του μικρού ονόματος του Μάρκου Μπότσαρη που βρήκε εδώ καταφύγιο μετά την πτώση του Σουλίου. Το μονοπάτι ώς την κοίτη του ορεινού ρυακιού είναι σημαδεμένο, αλλά και εξαιρετικά απότομο. Μάλιστα καθώς διασχίζει πυκνό ελατόδασος, ο πεζοπόρος, αν δεν έχει μαζί του κάποιον που να γνωρίζει τα κατατόπια, θα πρέπει να είναι συνεχώς σε εγρήγορση και να παρακολουθεί τα ταμπελάκια που προσδιορίζουν τη σωστή πορεία, διαφορετικά υπάρχει κίνδυνος να χαθεί. Φτάνοντας στο ποτάμι το θέαμα είναι μοναδικό! Το γρήγορο νερό σχηματίζει μικρούς σκαλωτούς καταρράκτες που κυλούν ανάμεσα σε σμιλεμένα βράχια, μέσα σε μια πανδαισία βλάστησης. Ξεκουραστείτε σε αυτόν τον μικρό παράδεισο και ανακτήστε δυνάμεις καθώς η ανάβαση είναι έντονη και κουραστική.

Μικρές ιστορίες

Εναν μύθο θα σας πω: Τα Τζουμέρκα αναφέρονται στους περισσότερους χάρτες ως Αθαμανικά Ορη, όνομα που προήλθε από τον μυθικό ήρωα Αθάμαντα, βασιλιά του Ορχομενού. Εχοντας σαλεμένο λογικό, κυνηγημένος καθώς ήταν από τη δολοπλόκα Ηρα, αφού σκότωσε το ίδιο του το παιδί, αποτραβήχτηκε ψηλά στ’ αγριοτόπια όπου έστησε το βασίλειό του σε αυτόν τον φυσικά οχυρωμένο τόπο.

Εδώ σταμάτησαν τους Τούρκους και τους τσιφλικάδες: Τον Ιούλιο του 1821 ο Ισμαήλ Πασάς με 2.000 Τουρκαλβανούς διασχίζει την Πίνδο με σκοπό να καθυποτάξει τα Τζουμέρκα και να συνεχίσει προς την επαναστατημένη Ρούμελη και τον Μοριά. Στο πέρασμά του κατέκαψε το Συρράκο, τους Καλαρρύτες, τα Πράμαντα, τους Μελισσουργούς και τα Θεοδώριανα. Στο στενό πέραμα του Σταυρού οι Ελληνες οπλαρχηγοί με αρχηγό τον Γώγο Μπακόλα και 500 αποφασισμένους επαναστάτες σταμάτησαν την τουρκική προέλαση και ο Ισμαήλ Πασάς γύρισε με βαριές απώλειες στα Γιάννενα. Το 1883, οι Θεοδωριανίτες στήνουν εδώ τα ταμπούρια και πολεμάνε τους τσιφλικάδες, που είχαν φροντίσει να αγοράσουν από τους Τούρκους πριν αυτοί αποχωρήσουν από τα Τζουμέρκα τα λιβάδια της Κωστηλάτας.

Ανελέητος βομβαρδισμός: Κατά τη γερμανοϊταλική Κατοχή στα Θεοδώριανα είχε εγκατασταθεί το αρχηγείο της αγγλικής αποστολής. Πιθανόν για τον λόγο αυτό τον Ιούνιο του 1943 γερμανικά στούκας βομβαρδίζουν σφοδρά δύο φορές το χωριό. Οι ντόπιοι αναφέρουν ότι έπεσαν περισσότερες από 500 βόμβες! Δεν έφτανε όμως αυτό, τον Οκτώβριο του 1943 οι ναζί καίνε το ταλαίπωρο χωριό στο πλαίσιο των εκκαθαριστικών επιχειρήσεων σε ολόκληρη την Πίνδο, για μια ακόμη φορά η φτωχολογιά βλέπει το βιος της να αφανίζεται, εν όψει μάλιστα του επερχόμενου χειμώνα.

Διαμονή

Θεοδώριανα:

● Ξενώνας «Aλώνι», τηλ. 26810 70135 & 6974327195 

Βουργαρέλι:

● «Rouista Tzoumerka Resort», τηλ. 26850 22200
● «Θέασις», τηλ. 26850 24664 & 6974079270 
● «Πάνθωρον», τηλ. 26850 22111 
● «Αρχοντικό Βίλα Σοφία», τηλ. 26850 22713 & 6974235188 

Αθαμάνιο:

«Ελατοφίλητο», τηλ. 26850 24555 
● «Αρχοντικό Σαράι», τηλ. 26850 24001 https://www.sarairooms.gr

📍Κείμενο - φωτογραφίες: Θοδωρής Αθανασιάδης / viewsofgreece.com

ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Εδώ ακούς το κάλεσμα της φύσης
Χρησιμοποιώντας την ακριτική πόλη της Ηπείρου ως εφαλτήριο, πραγματοποιούμε αναγνωριστικές εξορμήσεις σε έναν τόπο που συναρπάζει με την άγρια φύση του και γοητεύει με το αποτύπωμα των ανθρώπων που έφυγαν.
Εδώ ακούς το κάλεσμα της φύσης
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Βουνίσιες φωλιές
Πανέμορφα μεν, αλλά όχι ιδιαίτερα γνωστά ορεινά χωριά, που κρύβονται στην αγκαλιά της πιο ενδιαφέρουσας και πιθανόν αυτήν την εποχή χιονισμένης ορεινής φύσης, γίνονται ιδανική επιλογή για τις αποδράσεις των...
Βουνίσιες φωλιές
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Η διαχρονική γοητεία της πέτρας
Τα ταξιδιωτικά μονοπάτια μάς φέρνουν αυτήν τη φορά κοντά στην ελληνοαλβανική μεθόριο. Μακριά από τα τουριστικά κύματα του Ζαγοριού, των Ιωαννίνων και του Μετσόβου, θα εξερευνήσουμε τα μαστοροχώρια του Γράμμου.
Η διαχρονική γοητεία της πέτρας
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Ανοιξη στο μεθοριακό Πωγώνι
Οδοιπορικό στην ελληνοαλβανική μεθόριο, σε έναν τόπο που σε ταξιδεύει στη φύση και στον χρόνο μέσα από τα υπέροχα χωριά του και τα αμόλυντα τοπία του.
Ανοιξη στο μεθοριακό Πωγώνι
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Με την Καλλιστώ στο «Μονοπάτι της Συνύπαρξης»
Περιηγούμαστε στο Κεντρικό Ζαγόρι, σε μέρη όπου ο άνθρωπος και η άγρια φύση συνυπάρχουν εδώ και αιώνες και ανακαλύπτουμε μέσα από ενδιαφέρουσες δράσεις έναν πραγματικά ξεχωριστό τόπο.
Με την Καλλιστώ στο «Μονοπάτι της Συνύπαρξης»
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Μοναδικό απόθεμα βιόσφαιρας
Αρχές Μάη, αντικρίζοντας τη Βάλια Κάλντα από τη ράχη Σταυρού. Περπατάμε στην καρδιά του πιο όμορφου ορεινού οικοσυστήματος της Βόρειας Πίνδου απολαμβάνοντας τα πρώτα σκιρτήματα της άνοιξης που εδώ στα υψίπεδα...
Μοναδικό απόθεμα βιόσφαιρας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας