Πρωταγωνιστές ενός μπολέρο στο χαρτί

Ο Ισπανός σκηνοθέτης Πέδρο Αλμοδόβαρ συστήθηκε πρόσφατα στο κοινό και με τη συγγραφική του ιδιότητα, παραδίδοντάς μας την πρώτη του συλλογή πεζών Το τελευταίο όνειρο. Πρόκειται για δώδεκα διηγήματα που συνοδεύονται από μια εισαγωγή, γραμμένη από τον ίδιο τον Αλμοδόβαρ. Στην Εισαγωγή, λοιπόν, ο συγγραφέας ομολογεί ότι πολύ συχνά του έχει ζητηθεί να γράψει την αυτοβιογραφία του, κάτι που του προκαλεί μόνιμη αποστροφή. Ωστόσο, παραδέχεται πως «το βιβλίο αυτό συνιστά μια αντίφαση, διότι μάλλον μοιάζει με μια αποσπασματική, ατελή και κάπως αινιγματική αυτοβιογραφία». Αναφέρει μάλιστα ότι τέσσερα από τα κείμενα, το ομότιτλο με τη συλλογή, το «Αντίο ηφαίστειο», το «Χρονικό μιας άδειας μέρας» και το «Ενα κακό μυθιστόρημα», αποτελούν στιγμιότυπα της ζωής του, καταγεγραμμένα την ώρα που τα βίωνε, χωρίς καμία απόσταση.

Πράγματι, τα παραπάνω διηγήματα αποπνέουν έντονα το βιωματικό στοιχείο: το πρώτο μιλά για την τελευταία επίσκεψη του Αλμοδόβαρ στη μητέρα του πριν εκείνη πεθάνει, το δεύτερο είναι ο αποχαιρετισμός του στο «ηφαίστειο», τη στενή του φίλη και τραγουδίστρια Τσαβέλα Βάργκας, που τραγουδούσε την απόγνωση και την εγκατάλειψη, το τρίτο καταγράφει μια μέρα από τη δημιουργική και μάλλον μοναχική ζωή του, ενώ στο τελευταίο παραθέτει σκέψεις γύρω από τη σχέση σεναρίου και μυθιστορήματος και ψηλαφεί με αυτοσαρκασμό την επιθυμία του να γράψει κάποτε ένα μυθιστόρημα. Αντιγράφω από το διήγημα αυτό, που κλείνει και τη συλλογή: «Μου πήρε πολύ χρόνο και αρκετές ταινίες για να παραδεχτώ πως ως μυθιστοριογράφος δεν θα ήμουν τόσο καλός, παρότι τα σενάριά μου είναι κάθε φορά όλο και πιο λογοτεχνικά και κάποιες από τις ταινίες μου, αν είχα το απαραίτητο ταλέντο, θα ήταν καλύτερα μυθιστορήματα από ταινίες, αφού υπάρχει πολύ υλικό που, εξαιτίας του ρυθμού και της κινηματογραφικής γραφής, δεν μπόρεσα να συμπεριλάβω σε αυτές».

Ωστόσο, μέσα σε ετούτη τη συλλογή διέκρινα μόνο ένα διήγημα που θα μπορούσε να είναι μέρος ή προέκταση των ταινιών του Αλμοδόβαρ, κι αυτό είναι «Η επίσκεψη». Η υπόθεση είναι η εξής: μια γυναίκα επισκέπτεται ένα σχολείο Σαλεσιανών Πατέρων, όπου πέρασε τα μαθητικά του χρόνια ο αδελφός της, κι έχει μια συνάντηση με τον διευθυντή, η οποία, μέσω δραματικών αποκαλύψεων, οδηγεί σε ένα έγκλημα. Η παιδική κακοποίηση υπό την αιγίδα της Εκκλησίας είναι ένα θέμα με το οποίο έχει καταπιαστεί και σε ταινίες του, μια που κι ο ίδιος είχε λάβει στο σχολείο «τη σκοτεινή θρησκευτική αγωγή των Σαλεσιανών», όπως μαθαίνουμε στην Εισαγωγή.

Αντιθέτως, έκπληξη προκαλούν κάποια διηγήματα της συλλογής, τα οποία μαρτυρούν μια δημιουργικότητα που δεν μένει καθηλωμένη στις κινηματογραφικές εμμονές του σκηνοθέτη Αλμοδόβαρ αλλά ξανοίγεται και σε νέες περιοχές. Ως παράδειγμα θα φέρω την «Ιεροτελεστία του καθρέφτη», όπου ένας κόμης ζητά από τον ηγούμενο ενός μοναστηριού να μείνει εκεί, ασκητεύοντας σ’ ένα κελί. Εδώ, ενώ το θρησκευτικό σκηνικό αποτελεί οικείο αλμοδοβαρικό περιβάλλον πλοκής, η ιστορία προς το τέλος ξανοίγεται αναπάντεχα στον χώρο του φανταστικού, οδηγώντας την σε μονοπάτια που ο Αλμοδόβαρ δεν έχει πάρει ποτέ ως σκηνοθέτης.

Οπως είναι φυσικό, ακόμα και στα διηγήματα που απομακρύνονται από αυτό που έχουμε συνηθίσει να αποκαλούμε «αλμοδοβαρικό σύμπαν», δεν παύουν να διακρίνονται στο βάθος θεματικές που έχουν απασχολήσει τον δημιουργό και στις ταινίες του: η έλξη ανάμεσα σε δύο άντρες, οι τρανσέξουαλ ήρωες, τα παιδικά τραύματα, η σχέση με τη μητέρα, οι επιταγές της επιθυμίας, η σωματική υφή των συναισθημάτων, η ευαλωτότητα της ύπαρξής μας και κάτι επιπλέον, που ας το ακούσουμε καλύτερα από το δικό του στόμα: «Ολα αυτά βρίσκονται συμπυκνωμένα σ’ αυτό το βιβλίο, μαζί με κάτι ακόμα: τον Πόθο, όχι μονάχα ως εταιρεία παραγωγής όλων μου των ταινιών, αλλά και ως τρέλα, επιφοίτηση και νόμο στον οποίο πρέπει να υποταχθείς, σαν να είσαι ο πρωταγωνιστής ενός μπολέρο».