Οι θεοί με τα εύθρυπτα και θρεπτικά φτερά

«Η πρώτη μορφή του κόσμου είναι μια γεύση που λάμπει, όταν μας κατεβάζει το ποτάμι της μητέρας μας και βλέπουμε φως. Κάποιοι λένε πως αυτό είναι το πρώτο τραύμα του ανθρώπου, που σκάβεται ακόμη περισσότερο όσο περνούν τα χρόνια με άλλα τραύματα βαθύτερα. Μάλλον δεν συμφωνώ μαζί τους, καθώς δεν ξέρω αν υπήρχε η πρότερη άτρωτη κατάσταση. Ισως εν αρχή ην το τραύμα, το γρατζούνισμα του χάους πριν ενωθούν τα κύτταρά μας» γράφει η Αννα Γρίβα στο διήγημα με τίτλο «Ο φεγγίτης», που περιλαμβάνεται στη συλλογή διηγημάτων «Τα ζώα θεοί». Πρόκειται για το πρώτο της βιβλίο με πεζά κείμενα, καθώς η Γρίβα είχε μέχρι τώρα επιδοθεί κατά κύριο λόγο στην ποίηση.

Εδώ η συγγραφέας προστρέχει στο τραύμα, αντλεί από την πηγή της πληγής και ανασύρει θραύσματα ιστοριών, κάποτε μάλιστα αιχμηρά ή ματωμένα που λάμπουν καθώς τα φωτίζει ένα πλάγιο φως. Η αφηγήτρια, είτε μιλώντας με το στόμα του παιδικού της εαυτού ανατρέχοντας σε παλαιά οικογενειακά βιώματα, είτε με την τρέχουσα ενήλικη φωνή και οπτική γωνία του κόσμου, βουτάει συνεχώς την πένα στο παράδοξο και το θαυμαστό που συνοδεύει μια φρέσκια, κοριτσίστικη, λοξή ματιά. Αυτή η ματιά σε καμιά περίπτωση δεν εξιδανικεύει τον κόσμο∙ αντίθετα: τον προσλαμβάνει με οξυμμένη αντίληψη, τον αποκωδικοποιεί και τον μεταμορφώνει με τα σύνεργα της γλώσσας που στο σύμπαν της Γρίβα έχει μαγικές, ιαματικές ιδιότητες. Εν αρχή ην το τραύμα, όμως η γλώσσα ράβει με τις μαγικές κλωστές της την πληγή και πλέκει έναν ολόκληρο κόσμο πάνω της.

Η συγγραφέας επιστρατεύει την ποιητική της εμπειρία, τη θητεία της στην πυκνότητα και τη μεταφορά, καθώς και στη συμβολική διάσταση των τεκταινόμενων και μεταγγίζει τα ανωτέρω στην πεζογραφία με θαυμαστό και διόλου εξεζητημένο αποτέλεσμα. Επηρεασμένος από την υπαινικτικότητα της ποίησης είναι και ο τίτλος, καθώς ο ρόλος των ζώων εδώ δεν είναι πρωταγωνιστικός αλλά υπόγειος, παρασκηνιακός∙ τα ζώα, τα πουλιά και τα έντομα δρουν σ’ ένα συμβολικό επίπεδο βοηθητικά, θεραπευτικά σε σχέση με την ηρωίδα ή της αποκαλύπτουν την κρυφή (ενίοτε σκληρή) αλήθεια για τον κόσμο ωθώντας την προς την ωρίμανση, την ενηλικίωση –θυμίζοντας έτσι τον ρόλο που έχουν τα ζώα στους μύθους. Μύθο άλλωστε θυμίζει και η ιστορία που περιλαμβάνεται στο διήγημα «Το θρεπτικό αεράκι» για έναν άντρα που έζησε εκατό χρόνια τρώγοντας μόνο έντομα, χορτάρια και ρίζες.

Η ηρωίδα φαντάζεται όλα αυτά τα φτερά των εντόμων που έχει καταπιεί να τον απογειώνουν και να τον ταξιδεύουν σε όλον τον κόσμο. Η ίδια μας εκμυστηρεύεται πως εκτρέφει «…μύγες, λιβελούλες, χρυσόμυγες, ό,τι ο άνεμος φέρνει με προσοχή στο σπίτι μου. Οι θεοί και οι θεές μου. Κάποτε μου χάρισαν τη ζωή και αυτά τα σαράντα πέντε κιλά που με κρατούν τώρα στα πόδια μου. Για να παρατηρώ αθόρυβα και να κλωθογυρίζω τον κόσμο». Αθόρυβα και ανεπαίσθητα μας κλωθογυρίζει η Γρίβα κι εμάς στον κόσμο της, δανείζοντάς μας για λίγο τα διάφανα, εύθρυπτα φτερά των εντόμων που κοσμούν ως βινιέτες (σχεδιασμένες από τον Παναγιώτη Βαγγελή) το ξεχωριστό αυτό βιβλίο.