To Infonews, την τακτική σαββατιάτικη, ολοσέλιδη στήλη της «Εφημερίδας των Συντακτών» που σχολιάζει, θυμίζει ή πληροφορεί με γραφιστικό και πολύ εικαστικό τρόπο κάθε φορά ένα θέμα της επικαιρότητας, εκπλήσσοντας κι εμάς με την ευρηματικότητά της, το ξέρετε. Υπεύθυνος της στήλης είναι ο Πάνος Κωνσταντόπουλος, βραβευμένος σχεδιαστής οπτικής επικοινωνίας και μεταξύ πολλών άλλων δημιουργός του τριμηνιαίου περιοδικού gr design που, με συνεργάτες έμπειρους καλλιτέχνες, γραφίστες, designers και δημοσιογράφους που αγαπάνε το ντιζάιν και την αισθητική, αφιερώνει κάθε φορά τον βασικό του κορμό σ’ ένα πρόσωπο ή ένα θέμα ή μια τάση, προσεγγίζοντάς τα σφαιρικά πάντα από την εκλεκτική κι ευρηματική πλευρά του ντιζάιν αλλά και των συνειρμών και της οπτικής έκπληξης.
Το περιοδικό, «πολυτελής» έκδοση ως προς την αισθητική, την ποιότητα, την πρόταση και την προσέγγισή του, δεν διατίθεται στα περίπτερα αλλά διαδικτυακά ή στα πωλητήρια των μουσείων και των μεγάλων κεντρικών βιβλιοπωλείων. Συχνά-πυκνά δε το βασικό του θέμα γίνεται αφορμή για την πραγματοποίηση μιας έκθεσης.
Αυτή είναι λοιπόν η περίπτωση του τελευταίου τεύχους του gr design που αφιερώνεται στο ρεμπέτικο, συγκεντρώνει περισσότερες από 100 αφίσες τις οποίες εμπνεύστηκαν από αυτό σύγχρονοι καλλιτέχνες, εικαστικοί, χαράκτες, γραφίστες, ζωγράφοι, φωτογράφοι, αγιογράφοι, κειμενογράφοι, σχεδιαστές κοσμημάτων, σκιτσογράφοι, δημιουργικά γραφεία, ένας ζαχαροπλάστης και μια υφάντρα!
Και συνοδεύει αυτή την πανδαισία προτάσεων και απόψεων με βιωματικές αφηγήσεις που έγραψαν, με αφορμή ένα ρεμπέτικο, καταξιωμένοι κορυφαίοι ερμηνευτές και συνθέτες, νεότεροι τραγουδοποιοί, δεξιοτέχνες μουσικοί και δημοσιογράφοι που συνδέονται με τον μουσικό χώρο. Ανάμεσα μάλιστα σ’ αυτούς είναι και ο Διονύσης Σαββόπουλος, που κληροδότησε στο περιοδικό και στους αναγνώστες του ένα τελευταίο κείμενο με αναφορά σε μία από τις πρώτες του επιρροές: τον Τσιτσάνη…
Μία ιστορία, ένα τραγούδι
Και να τα ονόματα όσων έγραψαν τις ιστορίες τους με μια πολύ προσωπική αφορμή που έχει απόηχο ένα διαμάντι από τον θησαυρό του ρεμπέτικου:
? «Μάγκες στην άκρη, χορεύει η μικρή…». Δηλαδή, «Ρεμπέτικος Σκοπός», Παρίσι 1997, στην ηχογράφηση του δίσκου «Το παιχνίδι της αγάπης». Ο Νορβηγός μπασίστας παίζει μπάσο και η Χάρις Αλεξίου χορεύει, εκεί στο στούντιο, το απτάλικο!
? Η Δήμητρα Γαλάνη ταξιδεύει με το τραγούδι του Μάρκου «Πάψε να με τυραννάς»
? Ο Γιάννης Κότσιρας έρχεται «αντιμέτωπος» με τους πρωθυπουργούς του Βαμβακάρη
? Η Χριστίνα Μαξούρη ακούει στον δρόμο το τραγούδι του Τσιτσάνη με τη φωνή της Σωτηρίας Μπέλλου «Μη μου ξαναφύγεις πια»
? Με Τσιτσάνη, αλλά με το «Φτώχεια που με κουρέλιασες» ο Δημήτρης Μυστακίδης θυμάται τη μάνα του
? Ο Γιώργος Νταλάρας θυμάται, μικρό παιδί, μπροστά στον ανάπηρο μουσικό Στέλιο Καρούμπα, ν’ ακούει για πρώτη φορά τον «Σαλταδόρο» – που θα τον ηχογραφούσε το 1980 στα «Ρεμπέτικα της Κατοχής»
? Ο Διονύσης Σαββόπουλος αισθάνεται το λαχάνιασμα της «Αρχόντισσας» του Τσιτσάνη ως άθλημα για την κατάκτηση της Μούσας
? Η Μαρίνα Σάττι διαλέγει το παραδοσιακό «Τα παιδιά της γειτονιάς σου με πειράζουνε»
? Ο Μιχάλης και ο Παντελής Καλογεράκης γράφουν για τη διαδρομή που έκαναν αναζητώντας στα «Ρεμπώτικα» τη συνύπαρξη του ποιητικού κόσμου του ρεμπέτικου με τον ρεμπέτικο κόσμο του Ρεμπώ…
? Ο δεξιοτέχνης μουσικός Γιώργος Αλτής εξομολογείται ότι στάθηκε στο πάλκο γιατί τον έσωσαν τα ρεμπέτικα τραγούδια
? Ο Αντρέας Κατσιγιάννης θυμάται πως τραγουδούσε το «Πέντε Μάγκες στον Περαία» και έλεγε πως ήταν του παππού του
? Κι ο Λάμπης Ταγματάρχης θυμάται, ακούει και βουρκώνει. Για τους θαμώνες στο λιμανάκι, στις Τζιτζιφιές. Για τα μινόρε και τα ματζόρε που γεύτηκαν οι γλάροι… Και για το τραγούδι «Φυσάει ο μπάτης, φυσάει τ’ αγέρι» του Τσιτσάνη και της Ιωάννας Γεωργακοπούλου
? Ο Γιώργος Τσάμπρας γράφει για το όνειρο του Μπαγιαντέρα και τον Μιχάλη Σουγιούλ
? Η Κωνσταντίνα Βαρσάμη θυμάται τη γιαγιά της την Ελένη που πολέμησε στην Εθνική Αντίσταση και τραγουδούσε υπέροχα το «Γελεκάκι που φορείς»
? O Nέγρος του Μοριά ομολογεί πως το ’χε αμανάτι να τραμπάρει το ραπ με τα ρεμπέτικα
? Και ο Πάνος Κωνσταντόπουλος ακούει το «Κάθε βράδυ πάντα λυπημένη» του Τσιτσάνη με τη Νίνου και θυμάται τον Ηλία Λάγιο κι ένα χειρόγραφο για κάποια Ρόζα…
Μια φωνή που δεν χαμηλώνει
Πρόγευση στη νέα έκδοση και στην έκθεση δίνει το κείμενο της Μαρίνας Σάττι:
«Δεν θυμάμαι πότε το άκουσα πρώτη φορά. Ισως κάπου στο Ηράκλειο Κρήτης όπου μεγάλωσα, σε κάποια ταβερνούλα, με τα παράθυρα ανοιχτά και μια παρέα να τραγουδάει από μέσα. Ή μπορεί να ήταν σε ένα παλιό ραδιόφωνο στο αυτοκίνητο του παππού μου, τότε που ακόμα δεν καταλάβαινα τα λόγια, αλλά καταλάβαινα τη μελωδία – αυτή τη λύπη που δεν σε πνίγει, αλλά σου κρατάει το χέρι.
“Τα παιδιά της γειτονιάς σου με πειράζουνε…”
Πόσες φορές το ένιωσα αυτό μεγαλώνοντας. Οχι ως κορίτσι, μα ως φωνή που δοκιμάζει να ακουστεί. Ως σώμα που πατάει σε δρόμους που δεν χαράχθηκαν για εκείνο. Το ρεμπέτικο μου μίλησε σαν γυναίκα προς γυναίκα. Χωρίς φτιασίδια. Με τσακισμένα βλέμματα, με σιωπές, με πόνο και με ένα πείσμα – να υπάρχουμε. Δεν είναι παλιό τραγούδι. Είναι τώρα. Είναι κάθε φορά που κάποιος σου λέει “δεν πρέπει να είσαι εδώ” και εσύ απαντάς τραγουδώντας. Είναι η φωνή που δεν χαμηλώνει. Ακόμα κι όταν την πειράζουν».
Το «παλιό» ρεμπέτικο ταξιδεύει στο μέλλον…
«Γέφυρα» για τη σύνδεση του αρχετυπικού ρεμπέτικου με τους νέους ακροατές του είναι στο περιοδικό ένα κείμενο του σπουδαίου μελετητή Παναγιώτη Κουνάδη κι ένα επιπλέον κείμενο του Γιώργου Νταλάρα, του ερμηνευτή που κατ’ εξοχήν μελέτησε σε βάθος όλο τον πλούτο αυτού του τραγουδιού, επανεκτελώντας σε ιστορικούς δίσκους και συναυλίες ένα μεγάλο μέρος του. Και ιδού τι επισημαίνει μεταξύ άλλων ο Νταλάρας:
«(…) Ο μουσικός πλούτος συγκερασμένος με την εκφραστική απλότητα δημιούργησαν μια μοναδική φόρμα, ένα ιστορικό είδος! Τα βασικά του όργανα (μπουζούκι, τζουράς, μπαγλαμάς, κιθάρες) και κυρίως οι ρυθμοί και οι κλίμακες, οι βυζαντινοί ήχοι και τα μακάμ της Ανατολής, δεν θεμελίωσαν μόνο το ρεμπέτικο, αλλά επηρέασαν βαθιά το σύγχρονο τραγούδι μέχρι τις μέρες μας (…) Και να φανταστείτε ότι το ρεμπέτικο δεν έχει αποθησαυριστεί ακόμα! Εχουμε πολλά να μάθουμε και να εμπνευστούμε από αυτό. Το ρεμπέτικο επανέρχεται δυναμικά κάθε τόσο στις ζωές μας από νέους καλλιτέχνες από διαφορετικά είδη κι αυτό δείχνει την τεράστια επιδραστικότητά του (…) Το “παλιό” ρεμπέτικο ταξιδεύει στο μέλλον με σιγουριά και περηφάνια!».
Μια έκθεση, πρώτος σταθμός στο ταξίδι της έκδοσης
Στο εισαγωγικό του σημείωμα και ο Πάνος Κωνσταντόπουλος εξηγεί πως «την ιδέα για το μεγάλο αφιέρωμα, την “ανθίστηκε” το νεότερο μέλος της ομάδας του περιοδικού μας, ο Επαμεινώνδας, η σχετική πρόταση του οποίου στη σύσκεψη, εκτός από τον ενθουσιασμό όλων μας, προκάλεσε εύλογα και την ευχάριστη έκπληξη για τη διεισδυτικότητα του ρεμπέτικου στους νέους σήμερα και τη δύναμή του διαχρονικά (…) Ο βασικός κορμός της έκδοσης αποτελείται από 100 αφίσες με τίτλο “Το Ρεμπέτικο σε 70×100″. Η λίστα των συμμετεχόντων καταρτίστηκε από τη δημιουργική ομάδα του περιοδικού. Ο μικρότερος αφισίστ είναι εικοσάρης και ο μεγαλύτερος 93 ετών. Πήραμε μεγάλο ρίσκο βγαίνοντας στο ρεμπέτικο “κουρμπέτι”, αλλά εν τέλει άξιζε τον κόπο καθώς “μας βγήκε” ωραία, αγαπησιάρικη ρεμπέτικη παρέα, με πολύ κιμπάρικο, ντερβίσικο και νταλκαδιάρικο ρεμπέτικο μεράκι. Στα σχέδια του “grd” είναι η έκθεση αφίσας “Το Ρεμπέτικο σε 70×100” να ταξιδέψει τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Πρώτη στάση θα είναι ο πολιτιστικός χώρος PLEX, ταυτόχρονα με την παρουσίαση της έκδοσης».
? Συνοδεύοντας την έκδοση, το gr design διοργανώνει λοιπόν και μια έκθεση όλου αυτού του, αφιερωμένου στο ρεμπέτικο, νέου εικαστικού υλικού που δημιούργησαν οι (αλφαβητικά):
Αβραμίδης Φίλιππος, Αθανασιάδης Αργύρης, Αλεξίου Χριστίνα, Αντωνόπουλος Νίκος, Δημητριάδης Τάκης, Ασαργιωτάκη Καλλιόπη, Βαρδοπούλου Μυρσίνη, Βατόμουρο (Ελπίδα Ζαχαράκη), Βρεττός Τάσσος, Γεννιτσάκης Θεόδωρος, Γερόλυμπος Γιώργης, Γιαννακάκη Μαρία, Γιαννηκαπάνη Σμαράγδα, Γιατράκη Δανάη, Γουγουλιάς Ιωάννης, Δερβενιώτης Σπύρος, Δάρρα Χριστίνα, Δασκαλάκη Εμμανουέλλα, Δασκαλάκης Μάνος, Δήμητρα Χριστίνα (Studded Betrayal), Ευθυμίου Γιάννης, Ευσταθιάδης Γιάννης, Πολίτης Κώστας, Ζάχου Αμαλία, Ηρωίδου Αντωνία, Καλοχριστιανάκης Βαγγέλης, Κατσαδιώτης Χριστόφορος, Κατσιγιάννη Ζωή, Κατσιγιάννης Δημήτρης, Κορδής Γιώργος, Κούκου Κατερίνα, Κούρτογλου Χρήστος, Κουτσολιούτσου Χριστίνα, Κραβαρίτη Ζωή, Κρασαγάκη Ολυμπία, Κρασανάκη Αφροδίτη, Κυριακόπουλος Νίκος, Κυριτσόπουλος Αλέξης, Κωνσταντόπουλος Επαμεινώνδας, Κωτσίνης Χρήστος, Λάλας Θανάσης, Μαντζαβίνος Σπύρος, Μανιδάκη Εύα, Μαυρικάκης Νίκος, Μαντζαβίνος Τάσος, Μάχου Ντανιέλα, Μελά Εύα, Μέξης Βασίλης, Μέξης Πάρις, Μιάρης Κωνσταντίνος, Μοσχοπούλου Πορφυρία, Μπίθα Θάλεια, Νταλάρα Γεωργιάννα, Ντάσκας Νέαρχος (Polkadot), Παγγάλου Μαρία (Little Miss Grumpy), Παναγιωτόπουλος Κωνσταντίνος (Pngs), Πάνου Μαρία, Παπαγεωργίου Στέλιος, Παπαγιαννακόπουλος Δημήτρης, Παπαδάκης Γιώργος, Παπαδήμος Στέφανος (Sdeviano), Παπακώστας Αχιλλέας, Παππάς Μιχάλης, Παπαδόπουλος Ιβάν, Ξανθάκη Δανάη, Παπαδογιαννάκης Γιώργος, Παρλιάρος Στέλιος, Πυλαρινός Μπάμπης, Ρούνη Χρυσίδα, Σίγμα Μαρία, Σκάνδαλος Βασίλης, Σμουστοπούλου Δανάη, Σταυγιανουδάκης Ιωάννης, Σταυρόπουλος Στάθης, Τερζής Νίκος, Τζώρτζη Αννα, Τσιλομήτρου Μαρία, Τσολερίδης Χρήστος, Φάρος Λευτέρης, Φετάνης Ιωάννης, Φίκος, Χατζηβασιλείου Αδαμαντία, Χρηστίδης Αχιλλέας, Χριστοδούλου Μιχάλης, Brick Home Studio, Beetroot, Bob Studio, Cacao Rocks, Faye Nala, Caparo Dc, Galal Amanda, Σοφία Κορφιάτη/Faze Design Studio, Hervik, Høly, Χριστίνα Μπιλιούρη/Studio Juniper, Kemosabe Studio, Little Stone Studio, Luminous Design Group, Odd Bleat, Semiotik Design, Strictly Studio, Till Noon, Typical Organization.
