ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ Βάλια Ζαπώνη*
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη του efsyn.gr στην Google

Στα συλλογικά ιστορικά τραύματα του ελληνισμού θεμελιώνεται, στηρίζεται και εξελίσσεται το εξαιρετικό βιβλίο της Πολυξένης Βελένη «Το ζαρκάδι του Ολύμπου». Τραύματα που διαμόρφωσαν την εθνική μας συνείδηση, την ταυτότητά μας και μας μπόλιασαν με πίστη στις αξίες της ζωής, στις δυνατότητες του ανθρώπου και βασικά τη βαθιά αγάπη στην πατρίδα. Γιατί σπάνια συναντάς σ’ ένα βιβλίο τέτοια άκρατη, αγνή κι ανιδιοτελή αγάπη να ξεχειλίζει από τις σελίδες του και να σε σπρώχνει, να σε ωθεί, να σε παρακινεί να το τελειώσεις απνευστί, να ταυτιστείς με τους ήρωες, να συμμετάσχεις στα μίση και στα πάθη τους, στις αδυναμίες και στη μεγαλοσύνη τους, στις λύπες τους και στις χαρές τους.

Oταν ο Αλκιβιάδης παίρνει την ταυτότητα της Εθνικής Αντίστασης κι αρνείται να υποβάλει αίτηση για σύνταξη: «Δε θέλω σύνταξη… τι να την κάνω, σας τη χαρίζω, τη χαρίζω στο κράτος· εγώ έκανα ό,τι έκανα για την πατρίδα», είναι το σημείο του βιβλίου που ένας κόμπος στέκεται στον λαιμό μας για αυτούς τους αγωνιστές που θυσίασαν τα νιάτα τους, το βιος τους, τα πάντα για τον Αγώνα… Ιστορικό βιβλίο; Οχι, βέβαια. Γιατί δεν είναι μόνο παράθεση γεγονότων. Είναι ένας ιστορικός χείμαρρος που εμπλουτίζεται με παραπόταμους της ψυχολογίας, της κοινωνιολογίας, της εθνολογίας και γίνεται ορμητικό ποτάμι που μας παρασέρνει στο διάβα του με την ανάγνωσή του και την κατανόησή του.

Η συγγραφέας στήνει ένα θεατρικό έργο με τίτλο «Μια οικογένεια στη δίνη των γεγονότων του 20ού αιώνα» κι από κει και πέρα ανοιγοκλείνει τη σκηνή του θεάτρου κι εμείς έκπληκτοι και κεχηνότες δεν προφταίνουμε να δεχόμαστε κατά ριπάς τα γεγονότα, που τα περισσότερα καταλήγουν σε συλλογικές ιστορικές πληγές. Και πρώτα, ο εθνικός διχασμός του 1915. Στο ομότιτλο βιβλίο του ο Γιώργος Μαυροκορδάτος μιλάει για κρίση στη διαδικασία εθνικής ολοκλήρωσης, ως ταξική σύγκρουση αλλά και ως διαμάχη που απέκτησε τις διαστάσεις εμφυλίου πολέμου…

Παρακολουθούμε τον γάμο του Κωνσταντίνου και της Φιλομήλας. Χαρές και πανηγύρια, χοροί και γλέντια μιας νιας, πλούσιας κι όμορφης κόρης, όπως μας λέει η συγγραφέας. Στη Ραιδεστό, την ανθούσα και ευημερούσα πόλη της Ανατολικής Θράκης, η οικογένεια του Κωνσταντή διαπρέπει κι απολαμβάνει όλα τα αγαθά του Αβραάμ και του Ισαάκ. Αγαθές και φιλικότατες οι σχέσεις τους με τους Τούρκους και ο Μουσταφά επιστήθιος φίλος του. Δεν λείπει και το απαραίτητο αλατοπίπερο στην ερωτική ζωή του νοικοκύρη με την αιθέρια ύπαρξη, τη Φλοράνς τη Φραντζέζα, που ξελογιάζει με τα ερωτικά της κόλπα και φίλτρα τον αρρενωπό Κωνσταντή. Εύρημα μυθοπλαστικό κι εξαίρετο στη σύλληψή του και ο Ερνεστ Χέμινγουεϊ. Παλικαράς κι όμορφος σαν αρχαίος Ολύμπιος θεός, δίνει την ευκαιρία στη συγγραφέα να παρουσιάσει με μαεστρία και δεινότητα το απαρέγκλιτο τελετουργικό και τη μυσταγωγία της βραδινής μάζωξης για το δείπνο. Μπροστά στα μάτια μας παρελαύνουν οι θρακιώτικες σπεσιαλιτέ, τα κοκκινιστά και τα λαχανικά, οι τζιγεροσαρμάδες, οι εντράδες…

Κι όταν αργότερα με την ανταλλαγή των πληθυσμών η οικογένεια βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη, η σκηνή του θεάτρου μεταφέρεται στη Κατοχή, στην Εθνική Αντίσταση, στον Εμφύλιο, στη Συμφωνία της Βάρκιζας, στο μετεμφυλιοπολεμικό κράτος της τρομοκρατίας και των διωγμών των αριστερών. Πρωταγωνιστής στο σκηνικό ο Αλκης, το στερνοπούλι της οικογένειας, το «ζαρκάδι του Ολύμπου», το δεξί χέρι του Θανάση Κλάρα ή Αρη Βελουχιώτη. Ο Αντρέας Κέδρος στο δίτομο έργο του «Η ελληνική αντίσταση 1940-44» και ο Πέτρος Ρούσσος στο επίσης δίτομο έργο του «Η μεγάλη πενταετία» μάς παρέχουν την απαραίτητη γνώση του ένδοξου αυτού παρελθόντος, που χωρίς αυτήν το παρόν και το μέλλον γίνονται θαμπά και δυσνόητα. Κι ο Σταύρος Δορδανάς στο βιβλίο του «Η γερμανική στολή στη ναφθαλίνη» αναρωτιέται: «Η δικαιοσύνη αποδόθηκε τελικά ή η γερμανική στολή εξακολούθησε να στοιχειώνει τον πολιτικοκοινωνικό βίο της χώρας για τις επόμενες δεκαετίες, επιτρέποντας στις οσμές του παρελθόντος να αναδύονται από το χρονοντούλαπο της Ιστορίας;». Αυτό αναρωτιέται κι η Φιλιώ, το τελευταίο πρόσωπο του βιβλίου, που κλείνει και τη σκηνή του έργου επισφραγίζοντας το τέλος αυτής της ελληνικής τραγωδίας.

Θα μπορούσες να μιλάς με τις ώρες, με τις μέρες, με τα χρόνια για το βιβλίο. Για το Ολοκαύτωμα των Εβραίων, την αντιπαροχή, τη μετάλλαξη της ελληνικής κοινωνίας, την Ελλάδα που αλλάζει, για τα φαντάσματα που πλανώνται πάνω από τη Θεσσαλονίκη, όπως μας αναφέρει ο Μαρκ Μαζάουερ. Θέλω μόνο να επισημάνω τις δυνατές περιγραφές των τοπίων, τις λεπτομερείς καταγραφές των ανθρώπινων χαρακτήρων και των ψυχολογικών μεταπτώσεών τους και την παράθεση των ιστορικών γεγονότων που δυναμώνουν το κείμενο, το απογειώνουν και το κάνουν ξεχωριστό στην ελληνική βιβλιογραφία.

* Φιλόλογος – συγγραφέας

ℹ️ Τη σελίδα αυτήν δεν τη φτιάχνουν επαγγελματίες κριτικοί βιβλίου. Γράφεται από αναγνώστες που απευθύνονται σε αναγνώστες για να τους μιλήσουν για κάποιο βιβλίο που τους συνεπήρε. Αν θέλετε να μοιραστείτε όσα νιώσατε διαβάζοντας ένα βιβλίο, στείλτε το κείμενό σας (το πολύ 700 λέξεις) στο [email protected]