Εδώ και κάποια χρόνια στην πατρίδα μας έχει εμφανιστεί ένα ιδιαίτερο είδος επαϊόντων που συνδυάζει την επιστήμη με διάφορες μορφές υπερβατικής σοφίας, οι οποίες σχετίζονται με την αρχαία παράδοση της προφητείας, της μαντείας και της χρησμοδότησης. Ας τους ονομάσουμε λοιπόν επιστημοπροφήτες, επιστημομάντεις και επιστημοπυθίες και ας κάνουμε μια προσπάθεια να αναλύσουμε τον τρόπο με τον οποίο ασκούν το «λειτούργημά» τους.
Επιστημοπροφήτες: Για να κατανοήσουμε τον όρο δίνω κάποια παραδείγματα: Δικηγόρος, μετά από μήνυση που υπέβαλε κατά κάποιων ειδικών συμβούλων συγγενών θυμάτων των Τεμπών, προφητεύει ήττα στο πεδίο (άραγε τη Δικαιοσύνη εννοεί λέγοντας «πεδίο»;) πραγματογνωμόνων και αναλυτών που αναφέρονται με στοιχεία σε εγκληματικές ενέργειες κάποιων, όχι γιατί σφάλλουν επιστημονικά, αλλά ίσως επειδή «το πεδίο» είναι ευνοϊκό για ήττες όσων δεν συμφωνούν με τις προφητείες του. Γνωστός γεωλόγος προφητεύει σεισμούς 7,8 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ και ισοπέδωση κατά τα 2/3 της Κωνσταντινούπολης. Ενας άλλος επιστήμων, ειδικός στις φυσικές καταστροφές, προφητεύει έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης, αστικές πυρκαγιές τύπου WUI! που λόγω της μανίας τους είναι «επιστημονικά» λογικό να καίνε το Χαλάνδρι ίσως στο μέλλον και το Κουκάκι, καθώς και σεισμούς 8 Ρίχτερ στο ελληνικό τόξο. Ομως στην περίπτωση αυτή ίσως «κρύπτεται νους αληθείας», όπως έλεγε ο Κάλβος για τους μύθους, διότι κάτι πρέπει να ξέρει ο εν λόγω επιστήμων λόγω της σχέσης του με μία όχι και τόσο καλορίζικη οικογένεια. Αλλος, πανεπιστήμων του Χάρβαρντ αυτός, προφητεύει την ανάδυση ως διά μαγείας, μέσα από κάδους ανακύκλωσης, διαγραμμένων βίντεο της πορείας αμαξοστοιχιών που κατ’ αυτόν μετέφεραν εκρηκτικές χημικές τουαλέτες και ταχυφλεγείς μπίρες. Προφητεία η οποία και αυτοεκπληρώθηκε.
Επιστημομάντεις: Αυτοί κυρίως διακονούν τις «ιερές» επιστήμες και τέχνες της οικονομολογίας και της πολιτικής, οι οποίοι προμαντεύουν υφέσεις, κραχ και άλλα δεινά αν δεν θυσιάζονται κάθε τόσο με θρησκευτική ευλάβεια στον βωμό της αιμοδιψούς κερδώας θεάς που υπηρετούν και λέγεται «αέναη οικονομική ανάπτυξη» χιλιάδες μισθωτοί και συνταξιούχοι καθώς και κάθε δημόσιο αγαθό που έχει το θράσος να μην υπακούει στο Δόγμα του Σοκ και δεν θέλει να μετατραπεί σε εμπόρευμα.
Επιστημοπυθίες: Οπως όλοι ξέρουμε, οι Πυθίες ήταν ιέρειες του ναού του θεού Απόλλωνα στους Δελφούς, οι οποίες καθισμένες σ’ ένα τρίποδο πάνω από ένα χάσμα της γης, από το οποίο εκλύονταν παραισθησιογόνα αέρια, και μασώντας φύλλα δάφνης χρησμοδοτούσαν (χρησμούς έλεγαν τότε τα επιστημονικά πορίσματα) επί παντός επιστητού εφόσον ελάμβανε ο ναός και το ιερατείο που τον λυμαινόταν το αναλογούν οικονομικό αντάλλαγμα. Για τον λόγο αυτόν πολλοί δύσπιστοι έλεγαν τότε ότι κάποιοι εξαγόραζαν τους χρησμούς ώστε να εξυπηρετηθούν με θεϊκή σφραγίδα άνομα συμφέροντα.
Οι πονηρές όμως Πυθίες –και το ιερατείο που τις χρησιμοποιούσε–, για να μη βρεθούν ανακόλουθες και θεωρηθούν αναξιόπιστες οπότε θα έχαναν και τα αφιερώματα των πιστών, εφάρμοζαν τη μέθοδο της αμφισημίας, δηλαδή εντέχνως οι χρησμοί τους είχαν πάντα δύο διαφορετικές ερμηνείες, π.χ. ήξεις αφήξεις ουκ εν πολέμω θνήξεις, αν ο Κροίσος εκστρατεύσει κατά των Περσών ένα μεγάλο βασίλειο θα χαθεί· και με τον αστυφύλαξ δηλαδή και με τον χωροφύλαξ. Αναλόγως πράττουσες κάποιες σημερινές επιστημοπυθίες αποφαίνονται ότι τα έλαια σιλικόνης δεν μπορούν να προκαλέσουν πυρόσφαιρα αλλά είναι πιθανό να καίγονται ως πυρόσφαιρα. Αλλες επιστημοπυθίες χρησμοδοτούν ότι κάποια βίντεο είναι γνήσια, αλλά «δεν εντοπίστηκαν εγγραφές οι οποίες να καταδεικνύουν την πρωτογενή μεταφόρτωση των αναφερόμενων τριών αρχείων βίντεο καθόσον έχει παρέλθει μεγάλο χρονικό διάστημα από αυτήν». Δηλαδή, η γνησιότητα δεν αποδεικνύεται μεν, είναι γνήσια δε. Προσοχή όμως εσείς οι κακόπιστοι: μπορεί κάποια «πορίσματα»-«χρησμοί» να είναι αμφίσημα, να αλλοιώνουν την πραγματικότητα, να αποκρύπτουν έντεχνα την αλήθεια, όμως «η υπευθυνότητα, η επιστημονική ακρίβεια και η αντικειμενικότητα των ερευνών είναι αδιαπραγμάτευτες» (όπως επισημαίνει, με τη δέουσα αυστηρότητα, το πόρισμα της ΔΕΕ για τα Τέμπη).
Πρέπει να παραδεχτούμε ότι οι προφήτες, οι μάντεις και οι μάγοι εμφανίζονταν σε εποχές που η ευήθεια ενδημούσε σε κοινωνίες όπου η αμορφωσιά, ο θρησκευτικός και πολιτικός φανατισμός, οι προλήψεις, οι δεισιδαιμονίες, οι εξορκισμοί και τα μαντζούνια κατείχαν σε μεγάλο βαθμό τη θέση της επιστήμης και της λογικής σκέψης. Τότε όμως υπήρχε η δικαιολογία ότι δεν γνώριζαν τα κατάλληλα μέσα και εργαλεία. Σήμερα ποια δικαιολογία έχουμε;
Γι’ αυτό ίσως κάτι ήξερε ο ποιητής λέγοντας: «Γράφε Ιστορία, τα ψέματά σου αράδα και βλόγα το Φονιά, βρίζε το Θύμα! Και συ, Νόμε, των άνομων ασπίδα, σαν τη μαϊμού από κλώνο σ’ άλλον πήδα… Και συ, τσούλα των δημίων, Επιστήμη, της Αλήθειας εσχάτη τεφροδόχα. Και συ, πρόστυχη Πένα και ψοφίμι, του βούρκου λιβανίζετε την μπόχα!… Χαίρε ω! χαίρε Προδοσία!»
* Νομικός, συγγραφέας
