«Η γλώσσα των τελεσιγράφων είναι απαράδεκτη για τη Ρωσία, δεν είναι πρέπουσα. Δεν μπορούμε να μιλάμε στη Ρωσία έτσι», δήλωσε τις προάλλες ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, στην έκκληση της Γερμανίας, που περισσότερο με διαταγή έμοιαζε, να εφαρμόσει την κατάπαυση του πυρός των 30 ημερών στον πόλεμο με την Ουκρανία, αλλιώς η συμμαχία των προθύμων της Ευρώπης θα προβεί στην επιβολή «μαζικών κυρώσεων» στη Ρωσία.
Χωρίς να μπω στην ουσία, ποιος έχει δίκιο και ποιος άδικο, και σε ποια αναλογία, ποιος βλάπτεται και ποιος ωφελείται από όλη αυτή την ιστορία, qui bono, που έλεγαν κι οι Λατίνοι, είναι ευνόητο πως σε κανέναν δεν αρέσει να του παραδίδουν τελεσίγραφα, είτε άτομο είναι αυτό είτε κρατική οντότητα. Οσο άδικο κι αν έχεις, η πρώτη αντίδραση σε ένα τελεσίγραφο είναι να το απορρίψεις, επιστρέφοντάς το στον αποστολέα. Διότι το τελεσίγραφο έχει σαφώς απειλητικό και εκβιαστικό χαρακτήρα: είναι σαν να σου βάζει κάποιος το πιστόλι στον κρόταφο, δείχνοντάς σου το ρολόι: «Εάν δεν κάνεις κάτι μέχρι τότε, θα τραβήξω τη σκανδάλη».
Το Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας ορίζει το τελεσίγραφο ως διπλωματικό έγγραφο με το οποίο μία πλευρά θέτει σε άλλη ορισμένο χρονικό περιθώριο για να προβεί σε συγκεκριμένες ενέργειες, προειδοποιώντας ότι σε διαφορετική περίπτωση θα εφαρμόσει εξαναγκαστικά μέτρα ή θα κηρύξει πόλεμο εναντίον της. Παράδειγμα, το τελεσίγραφο που επέδωσε ο πρεσβευτής της φασιστικής Ιταλίας στον Ιωάννη Μεταξά το 1940. Να σημειωθεί πως στη συγκεκριμένη περίπτωση το τελεσίγραφο, αν και περιελάμβανε απαιτήσεις, δεν περιείχε τον όρο της κήρυξης πολέμου, ο δε χρόνος αποδοχής ή όχι αυτών ήταν ελάχιστος έως ανύπαρκτος. Στη δε επίθεση της Γερμανίας κατά της Ελλάδας το 1941, οι ναζί δεν μπήκαν καν στον κόπο να στείλουν το οποιοδήποτε τελεσίγραφο. Επίσης, το Λεξικό λέει πως τελεσίγραφο είναι μεταφορικά και κάθε απαίτηση ή προειδοποίηση που απευθύνεται με απόλυτο και απαιτητικό ύφος προς κάποιον. Στο Διεθνές Δίκαιο το τελεσίγραφο απαντά ως «τελικός όρος», ένα διπλωματικό έγγραφο που διαβιβάζει τις τελικές αξιώσεις ενός κράτους προς άλλο, με προθεσμία αποδοχής του, υπό την αίρεση της κήρυξης πολέμου, κάτι το οποίο επιβάλλεται από τη Σύμβαση της Χάγης, η οποία ορίζει σαφώς ότι ο μόνος νόμιμος τρόπος κήρυξης πολέμου είναι η προαποστολή τελεσιγράφου. Σήμερα, με τον όρο «τελεσίγραφο» ταυτίζονται και οι αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, ως μέσο πίεσης και αποτροπής ενδεχομένων πολεμικών επιχειρήσεων.
Η έννοια του τελειωτικού, του οριστικού προκύπτει καθαρά από την ετυμολόγηση της λέξης: «τελεσίγραφο», από το «τελώ» και το «γράφω», που είναι η απόδοση στα ελληνικά του νεολατινικού «ultimatum», το ουσιαστικοποιημένο ουδέτερο του επιθέτου «ultimatus», δηλαδή ο έσχατος δυνατός, ο οριστικός. Οι Ρωμαίοι χρησιμοποιούσαν και τον τύπο «ultimata» ως ουσιαστικό, λέει η ιστοσελίδα etymonline.com, με την έννοια του πιο μακρινού, του απώτατου, του τέλους. Το «ultimatum», με τη σημερινή έννοια της οριστικής απαίτησης, εμφανίζεται στα αγγλικά στα μέσα του 18ου αιώνα, ενώ στη σλανγκ του 19ου αιώνα στην Αγγλία, «ultimatum» σήμαινε και τα οπίσθια…
…Οπου και καταλήγουν, σαν χαρτιά υγείας, όλα τα τελεσίγραφα που αποστέλλονται από αυτούς οι οποίοι δεν έχουν τη δυνατότητα να υλοποιήσουν τις απειλές που διατυπώνουν στα έγγραφα ή, κι αν την έχουν, αυτές δεν τρομάζουν τον παραλήπτη τους.
