-980x552.jpg)
Ο εξαιρετικός σκηνοθέτης Θανάσης Νεοφώτιστος, που δημιούργησε τα τρία σποτ του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, με τις τρεις Μοίρες -Κλωθώ, Λάχεσις και Ατροπος-, εξηγεί: «Κλωθώ είναι να μπορείς από υλικά αυτού του κόσμου να συνθέσεις την αρχή του επόμενου. Λάχεσις είναι να αγωνιάς κάθε στιγμή για τον ρυθμό, αυτόν που επιτρέπει στη ζωή τη ροή. Ατροπος είναι να δεχτείς στωικά την πιο σπουδαία και άδικη ευθύνη, να ορίσεις μια στιγμή και να την πεις τέλος. Αυτές είναι οι τρεις Μοίρες για εμάς». Και είναι αλήθεια τα όσα λέει ο Θανάσης, καθώς το σινεμά έχει ζωτική σημασία για τη ζωή μας, εντός ή εκτός φεστιβάλ, πόσο μάλλον εντός.
Εναρξη – Λήξη
Για ακόμη μία χρονιά αυτό θα γίνει φανερό, καθώς το 64ο ΦΚΘ ανοίγει τις πόρτες του σε λίγες μόλις μέρες: όπως κάθε χρόνο, ξεκινά την πρώτη Πέμπτη του Νοέμβρη (2/11 είναι η Τελετή Εναρξης) και διαρκεί δέκα ημέρες (θα ολοκληρωθεί την Κυριακή 12/11). Ως ταινία έναρξης έχει επιλεγεί το φιλμ «Στη φωτιά» του Γαλλο-Βιετναμέζου σκηνοθέτη Τραν Αν Χουνγκ, που κέρδισε το Βραβείο Σκηνοθεσίας στο φετινό Φεστιβάλ Κανών, με πρωταγωνίστρια την κορυφαία Γαλλίδα ηθοποιό Ζιλιέτ Μπινός: πρόκειται για μια ταινία εποχής, που (όπως αρκετές παρόμοιες γαλλικές ταινίες) συνδυάζει το ρομαντικό δράμα με τη γαστρονομία, μπλέκοντας τα «συστατικά» της αγάπης με αυτά ενός εύγευστου πιάτου (η ταινία είναι βασισμένη στο μυθιστόρημα «La vie et la passion de Dodin-Bouffant, gourmet» του Μαρσέλ Ρουφ, του 1924).
Για ακόμη μια φορά βέβαια, όπως συμβαίνει δυστυχώς τα τελευταία χρόνια, το φεστιβάλ επιλέγει να ξεκινήσει με μια εμπορική ταινία (χωρίς αυτό να σημαίνει βέβαια πως δεν είναι μια καλή ταινία) και πράγματι το «Στη φωτιά» θα προβληθεί στους κινηματογράφους λίγες μόλις μέρες μετά, στις 9/11, σε διανομή από τη Rosebud.21. Οσο για την ταινία Λήξης, ο «λόγος» δίνεται στον Φινλανδό Ακι Καουρισμάκι, που με τα «Πεσμένα φύλλα» απέσπασε το Βραβείο της Κριτικής Επιτροπής στις Κάνες: μια γλυκιά ιστορία αγάπης, από άλλη ματιά ωστόσο, ακριβώς εξαιτίας της ιδιαιτερότητας της ματιάς του σκηνοθέτη, ο οποίος χρησιμοποιεί τον αστικό ιστό με τρόπο ώστε να αγκαλιάζει και τους αλλοπρόσαλλους (φαινομενικά ή και όχι) ήρωές του, τον αυτοσαρκασμό του και φυσικά τις αξίες που εκπροσωπεί ο ίδιος, που είναι βαθιά ουμανιστικές. Η ταινία θα κυκλοφορήσει στις αίθουσες από το Cinobo στις 7/12. Και οι δύο ταινίες είναι οι επίσημες υποβολές των χωρών τους (Γαλλία και Φινλανδία) για το Οσκαρ Διεθνούς Ταινίας.
Ειδικά αφιερώματα
● Το φεστιβάλ τιμά τη μνήμη του Μισέλ Δημόπουλου
Δεν ήταν ακόμη ένας άνθρωπος του σινεμά. Ηταν μια σπουδαία μορφή του σινεμά, τόσο στην Ελλάδα όσο και παγκοσμίως. Ο Μισέλ Δημόπουλος ήταν αυτός που έβαλε το ΦΚΘ στον παγκόσμιο χάρτη και κατόρθωσε να το κάνει διεθνές με σημαντικές αξιώσεις, ενόσω ήταν ο καλλιτεχνικός διευθυντής του από το 1992 έως και το 2004.
Ο Μισέλ Δημόπουλος «έφυγε» από κοντά μας τον φετινό Απρίλιο. Και τώρα, το φεστιβάλ, ως όφειλε φυσικά (με ό,τι σημαίνει ή δεν σημαίνει αυτό), τιμά τη μνήμη του, με μια σειρά από δράσεις:
Καταρχάς, αποφάσισε να μετονομάσει το πρώτο βραβείο στην κατηγορία «Meet the Neighbors+» που αφορά την ανακάλυψη νέων δημιουργών (όχι δηλαδή το πρώτο βραβείο του Φεστιβάλ στο Διεθνές Διαγωνιστικό, που ήδη ονομάζεται «Χρυσός Αλέξανδρος – Θόδωρος Αγγελόπουλος») από «Χρυσό Αλέξανδρο Meet the Neighbors+» σε «Χρυσός Αλέξανδρος – Μισέλ Δημόπουλος». Το Σάββατο 4/11, στις 18.00, στην αίθουσα «Παύλος Ζάννας» («Ολύμπιον») η προβολή της ταινίας «Το πνεύμα του μελισσιού» του Βίκτορ Ερίθε, αγαπημένου δημιουργού του Μισέλ Δημόπουλου, θα είναι αφιερωμένη στη μνήμη του. Για τον ίδιο και την κληρονομιά του στο σινεμά θα μιλήσουν, μαζί με την ομάδα του φεστιβάλ, οι δημοσιογράφοι Βένα Γεωργακοπούλου, Μαρία Κατσουνάκη και ο κριτικός κινηματογράφου Χρήστος Μήτσης. Σύμφωνα με την ανακοίνωση του φεστιβάλ, στην προβολή θα είναι παρούσα και η οικογένεια του Μισέλ Δημόπουλου.
Η ταινία είναι του 1973 και προβάλλεται στο πλαίσιο του αφιερώματος που κάνει το ΦΚΘ στα φαντάσματα: πρόκειται για μια αλληγορική ιστορία για την Ισπανία του Φράνκο, όπου ο «τελειομανής κι ακριβοθώρητος του κινηματογράφου, Βίκτορ Ερίθε», όπως χαρακτήριζε ο ίδιος ο Μισέλ τον σκηνοθέτη, βάζει ένα κοριτσάκι να παρακολουθεί την ταινία Frankenstein που προβάλλεται στο δημαρχείο ενός χωριού της Καστίλης το 1940 και να επηρεάζεται τόσο, που αρχίζει να βλέπει το τέρας παντού, να συνομιλεί μαζί του και να το θεωρεί φίλο της… Τέλος, το τεύχος 312 του περιοδικού του φεστιβάλ «Πρώτο Πλάνο» θα είναι εξ ολοκλήρου αφιερωμένο στον Μισέλ Δημόπουλο, φιλοξενώντας ορισμένα από τα κείμενα που είχε γράψει ο ίδιος για ταινίες και σκηνοθέτες που αγάπησε, κείμενα τα οποία «συνομιλούν» με το πρόγραμμα του φετινού φεστιβάλ. «Στη διάρκεια της θητείας του στο φεστιβάλ, ο Μισέλ Δημόπουλος επιμελήθηκε πολλές ρετροσπεκτίβες και αφιερώματα, καθώς και τριάντα εκδόσεις και μονογραφίες αφιερωμένες σε Ελληνες και ξένους σκηνοθέτες, αφήνοντας πίσω του μια πολύτιμη παρακαταθήκη, η οποία αποτυπώνει τόσο τη βαθιά του αγάπη για το σινεμά όσο και την πολυσχιδή κινηματογραφική του ματιά» αναφέρει σχετικά η ομάδα του φεστιβάλ.
● Αφιέρωμα και τιμητικός «Χρυσός Αλέξανδρος» στον Νίκο Περάκη
Οσοι έζησαν το ΦΚΘ στα 80’s, δεν μπορούν να ξεχάσουν τι γινόταν στο «Ολύμπιον» εκείνη τη δεκαετία, ειδικά στα μέσα της: Νικολαΐδης, Περάκης, Λαμπρινός… ό,τι νέο, καινοτόμο, περίεργο ή πρωτόγνωρο τότε προβλήθηκε. Ηταν αναμφισβήτητα η πιο «ζωντανή» δεκαετία του νέου ελληνικού σινεμά, με πραγματικά πρωτοποριακές ταινίες. Αρκεί να πούμε πως και μόνο ο τίτλος «BIOS και Πολιτεία» της ταινίας του Περάκη (1987) αρκεί για να γραφεί ολόκληρη διατριβή (και το λέμε δίχως καμία υπερβολή). Για την κινηματογραφική του τόλμη, για τις ταινίες που μας χάρισε και που (γιατί άραγε;) φαντάζει τόσο εξωφρενικά δύσκολο να αναγνωρίσουμε παρόμοιες -εξίσου ιδιαίτερες, αλλά και με κινηματογραφική γενναιότητα- σήμερα, για τη χαρισματική σκηνοθετική του ματιά αλλά και για τη συμβολή του ως production designer σε εμβληματικές ταινίες του ελληνικού και παγκόσμιου κινηματογράφου, για την ανανέωση που έφερε στην ελληνική κωμικοτραγωδία, πάντα με έμφαση στην καυστική πολιτική σάτιρα και την απεικόνιση του κοινωνικού παραλογισμού (πού να ‘ξερες, βρε Νίκο, πόσο δεν θα άλλαζαν τα πράγματα 40 χρόνια μετά!… Ή μήπως το ‘ξερες;), για όλα αυτά το ΦΚΘ θα απονείμει στον δημιουργό τιμητικό «Χρυσό Αλέξανδρο» για το σύνολο της προσφοράς του στον κινηματογράφο και θα προβάλει πέντε ταινίες του, που «αναδεικνύουν το σπουδαίο του έργο τόσο ως σκηνοθέτη όσο και ως production designer»: πρόκειται για τις ταινίες «Bomber & Paganini» (1976), «Αρπα Colla» (1982 – η πρώτη του ελληνόφωνη ταινία), «BIOS + Πολιτεία» (1987) και «Ψυχραιμία» (2007) που σκηνοθέτησε ο ίδιος, καθώς και το εμβληματικό φιλμ «Το ταμπούρλο» (1979) του Γερμανού σκηνοθέτη Φόλκερ Σλέντορφ, μια διασκευή του αλληγορικού μυθιστορήματος του Γκίντερ Γκρας, μια ταινία πολύτιμη παρακαταθήκη για κάθε σινεφίλ, στην οποία ο Ν. Περάκης είχε αναλάβει το production design (έως σήμερα είναι στενοί φίλοι με τον Σλέντορφ).
● Αφιέρωμα στον Τάκη Κανελλόπουλο
Αναμφισβήτητα είναι ένας από τους σπουδαιότερους Ελληνες κινηματογραφιστές, από τους ελάχιστους που έκαναν ταινίες στη Θεσσαλονίκη και που στήριξε κι ανέδειξε την ποιότητα του φεστιβάλ όταν το είχε πραγματικά ανάγκη. Μην ξεχνάμε πως δεν έγινε «εν μια νυκτί» το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης: φέρει μια πορεία 64 χρόνων, πορεία ανθρώπων εξωφρενικά σημαντικών. Και η λέξη είναι «εξωφρενικά». Αυτό το λέμε καθώς μας είναι αδύνατον να ξεχάσουμε όχι μόνο τα όσα έχουν γίνει και ακουστεί τα πρόσφατα χρόνια από θεσμικούς παράγοντες του ίδιου του φεστιβάλ ή γύρω από αυτό, αλλά και τον ίδιο τον πρωθυπουργό Κ. Μητσοτάκη, που σαν ήρθε για πρώτη φορά πέρυσι, από όλους όσους μπορούσε να ευχαριστήσει, ανέφερε μόνο τον Χριστόφορο Παπακαλιάτη…
Επιστρέφοντας στους σημαντικούς δημιουργούς, στο πλαίσιο του αφιερώματος θα προβληθούν εννέα ταινίες του οραματιστή Τάκη Κανελλόπουλου, ενώ μέρος του έργου του θα αποκατασταθεί από το φεστιβάλ, με την υποστήριξη του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου. Θα προβληθούν οι: «Μακεδονικός γάμος» (1960), «Θάσος» (1961), «Ουρανός» (1962, ενώ μετά την προβολή της ταινίας στο «Ολύμπιον», θα είναι παρών ο ιστορικός Μαρκ Μαζάουερ -καλεσμένος του φεστιβάλ σε συνεργασία με την Πρωτοβουλία για τις Δημόσιες Ανθρωπιστικές Επιστήμες Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος του Πανεπιστημίου Κολούμπια- που θα μιλήσει για το ιστορικό πλαίσιο της ταινίας, τη σχέση της με την επίσημη Ιστορία και τη συμβολή του Τάκη Κανελλόπουλου στην παραγωγή της εθνικής μας μνήμης), «Εκδρομή» (1966), «Παρένθεση» (1968), «Η τελευταία άνοιξη» (1972), «Το χρονικό μιας Κυριακής» (1975), «Ρομαντικό σημείωμα» (1978), «Σόνια» (1980).
Ο Αλεξάντερ Πέιν παρών στο φεστιβάλ
Είναι φίλος του φεστιβάλ, τον είδαμε και φέτος στις δράσεις που κάνει το ΦΚΘ στην Αιδηψό (προς στήριξη του τόπου που επλήγη από καταστροφικές πυρκαγιές και πολιτικές) και τώρα θα είναι και πάλι παρών στη Θεσσαλονίκη ο ελληνικής καταγωγής σκηνοθέτης και σεναριογράφος Αλεξάντερ Πέιν, βραβευμένος με δύο Οσκαρ (διασκευασμένου σεναρίου), για να παρουσιάσει τη νέα του ταινία «Τα παιδιά του χειμώνα» (The Holdovers), με πρωταγωνιστές τους Πολ Τζιαμάτι, ΝταΒάιν Τζόι Ράντολφ και Ντόμινικ Σέσα, σε σενάριο Ντέιβιντ Χέμινγκσον: σε ένα αμερικανικό κολέγιο τη δεκαετία του ‘70, ένας δύστροπος καθηγητής αναγκάζεται να παραμείνει εκεί κατά τις χριστουγεννιάτικες διακοπές για να προσέχει τους λίγους φοιτητές που δεν έχουν πού αλλού να πάνε ή δεν μπορούν. Κρύο, χιόνι, απομόνωση, ασταθείς οικογενειακές σχέσεις, πόλεμος στο Βιετνάμ, φαινομενικά αταίριαστοι χαρακτήρες – αυτά είναι τα κεντρικά συνεκτικά στοιχεία της ταινίας, η οποία θα προβληθεί στις εγχώριες κινηματογραφικές αίθουσες από τις 25/02/2024 από την Tanweer.
● Ελληνικές ταινίες
Στο φετινό φεστιβάλ θα προβληθούν 35 μεγάλου μήκους και 22 μικρού μήκους ελληνικές ταινίες, με τις 23 από αυτές να είναι σε πρώτη προβολή. Επτά συμμετέχουν στα διεθνή διαγωνιστικά τμήματα: «Animal» της Σοφίας Εξάρχου, «Medium» της Χριστίνας Ιωακειμίδη, «Ο τελευταίος ταξιτζής» του Στέργιου Πάσχου, «Guest star» του Βασίλη Χριστοφιλάκη, «Φόνισσα» της Εύας Νάθενα, «Κάμπια νύμφη πεταλούδα» του Κύρου Παπαβασιλείου και «Μικρά πράγματα που πήγαν λάθος» του Χάρη Βαφειάδη.
—
♦ Το 64ο ΦΚΘ θα διεξαχθεί από 2-12/11/2023. Ολες οι ταινίες και οι πληροφορίες στο www.filmfestival.gr. Το πόστερ του φετινού φεστιβάλ υπογράφει ο εικαστικός καλλιτέχνης Βασίλης Σελιμάς: ένα παιδί, ως σύμβολο ελπίδας, βρίσκεται σε ένα δωμάτιο όπου αντικείμενα αιωρούνται, πραγματικά ή φανταστικά, ιδέες ή μαγικά πλάσματα…